1 ภาพ 1 ความคิด ภาพชีวิตจากใจดวงน้อย

มูลนิธิสยามกัมมาจล

...........................................................

                เสียงหัวเราะ และรอยยิ้มของเด็กไทยยังคงไม่จางหายไป จากความรู้สึกสนุกสนานและประทับใจกับกิจกรรมวันเด็กเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา ด้วยมีหลายหน่วยงานจัดกิจกรรมวันเด็กที่สร้างความบันเทิงและประสบการณ์อันน่าประทับใจให้กับเด็กๆ ซึ่งหนึ่งในนั่นคืองานวันเด็กที่จัดขึ้นที่ชุมชนวัดสุนทรธรรมทาน หรือวัดแคนางเลิ้ง ที่หลายคนอาจมองว่าเป็นชุมชนที่มีปัญหา แต่ในวันนี้โอกาสและความหวังได้เกิดขึ้นกับเด็กๆ และคนในชุมชนแห่งนี้แล้ว

                โครงการ 1 เล่ม 1 เรื่อง เป็นโครงการที่เกิดขึ้นจากการจับมือกันของผู้นำชุมชน กับนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยศิลปากร ที่เห็นปัญหาของเด็ก และคอยสร้างสรรค์กิจกรรมให้เด็กในชุมชนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งทั้งสองต่างมีมุมมองที่ตรงกันในเรื่องการทำประโยชน์ให้กับเด็กในชุมชน นั่นคือ การให้โอกาสเด็กๆ ในชุมชนได้แสดงความรู้สึก และบอกเล่าความฝันของพวกเขา ซึ่งอาจไม่เคยมีใครได้รับรู้

นางสุวัน แววพลายงาม หรือ พี่แดง ประธานชุมชนวัดสุนทรธรรมทาน กล่าวว่า แนวคิดที่จะหากิจกรรมให้กับเด็กในชุมชนทำมีมานานแล้ว โดยแรกๆ ดูจากสิ่งที่เด็กอยากทำก่อน เช่น กิจกรรมสอนเต้นเชียร์รีดเดอร์ สอนเต้นฮิพฮอพ บีบอย เพราะคิดว่าน่าจะเป็นการสร้างโอกาสให้กับเด็กได้เรียนรู้สิ่งที่สนใจ นอกจากนี้ ยังมีนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยต่างๆ เข้ามาทำกิจกรรมกับชุมชนอยู่เรื่อยๆ เช่น นักศึกษาจากคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และล่าสุดคือนักศึกษาจากคณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ที่นำกิจกรรมวาดภาพเข้ามาให้เด็กทำ ซึ่งแม้จะเป็นกิจกรรมเล็กๆ แต่ก็ทำให้เห็นความเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ได้

กิจกรรมวาดภาพความคิด ความรู้สึกของเด็ก เป็นแนวคิดของนางสาวปรียาชนก เกษสุวรรณ นักศึกษาชั้นปีที่ 5 คณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ซึ่งเป็นการนำโครงงานที่เรียนจากมหาวิทยาลัยมาตอบโจทย์ของสังคม โดยการศึกษาความต้องการของเด็ก ด้วยการให้เด็กวาดรูปที่ต้องการสื่อสาร หรือบอกเล่าให้คนอื่นได้รับรู้ผ่านการวาดภาพ

                นางสาวปรียาชนก เกษสุวรรณ หรือ พี่ข้าวตูของน้องๆ กล่าวว่า การทำโครงการศิลปะกับชุมชน เป็นโครงงานของนักศึกษาชั้นปี 4 คณะจิตกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์ ถือเป็นเรื่องยากสำหรับนักศึกษา เพราะไม่รู้จะเริ่มจากตรงไหน ตอนแรกที่เข้าไปศึกษาตลาดนางเลิ้งนั้นไม่ได้รับความร่วมมือจากชุมชน จนได้ไปติดต่อศูนย์สวัสดิภาพเด็ก ชุมชนและสตรี ที่สถานีตำรวจนางเลิ้ง และได้รู้จักกับพี่แดง ประธานชุมชนวัดสุนทรธรรมทาน  ซึ่งมีความพร้อมในการรับกิจกรรมจากภายนอก จึงได้เริ่มเข้ามาทำงานในชุมชน และต้องปรับตัวให้เข้ากับเด็กในชุมชน ซึ่งเด็กกลุ่มนี้ไม่เหมือนเด็กอื่นๆ คือ พูดจาเสียงดัง ไม่สนใจคนแปลกหน้า จึงเกิดความคิดที่อยากเล่าเรื่องของเด็กในชุมชน พร้อมทั้งหาวิธีให้คนอื่นรับรู้ได้ว่าเด็กๆ คิดอะไร และสามารถเล่าเรื่องราวของเขาได้อย่างมีประสิทธิภาพและสวยงาม ด้วยการให้เด็กทำสมุดบันทึกของตัวเอง 1 เล่ม เริ่มตั้งแต่วันแม่แห่งชาติปีที่ผ่านมา ให้เด็กเกิดความรู้สึกอยากวาดภาพเกี่ยวกับแม่ เพราะคิดว่าแม่คือบุคคลที่อยู่ในใจของเด็กและการวาดภาพแม่เป็นสิ่งที่วาดได้ง่ายจากความรู้สึกจริงๆ

“ตอนแรกที่เข้าไปทำกิจกรรมกับเด็กๆ เขายังไม่ค่อยไว้ใจเราเท่าไหร่ เด็กหลายคนจะนิ่งๆ และหลายคนจับกลุ่มคุยกันโดยไม่สนใจเรา ต้องอาศัยการเข้าไปในชุมชนบ่อยๆ เพื่อเป็นการสร้างความคุ้นเคย แล้วค่อยเริ่มกิจกรรมวาดภาพ ครั้งแรกที่ให้เด็กวาดรูปวันแม่ทำให้เราได้ทราบปัญหาของเด็กหลายคน เช่น น้องเสือ เสือไม่ได้อยู่กับพ่อแม่ ทำให้ตอนแรกเสือไม่ยอมวาดรูปแม่ เพราะว่าไม่มีแม่ก็ไม่รู้ว่าจะวาดอย่างไร แต่ที่สุดเสือก็วาดรูปแม่ แต่เป็นแม่ที่อยู่ข้างโรงศพ เมื่อได้ลองสอบถามจากพี่แดงจึงได้ความว่า แม่ของเสือเสียชีวิต ด้วยโรคเอดส์ ตั้งแต่เสือยังเป็นเด็ก ซึ่งเหตุการณ์นี้เสือได้เห็นมาโดยตลอด จึงเป็นภาพแม่ที่อยู่ในความทรงจำของเสือมาโดยตลอด ภาพนี้เป็นรูปแรกที่ทำให้รู้สึกว่าต้องทำงานเข้าชุมชนต่อไป เพราะคิดว่างานศิลปะจะสามารถช่วยเหลือเด็กเหล่านี้ได้ อยากให้เด็กมีการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ และใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์”

จากการเข้าไปทำกิจกรรมวาดภาพกับเด็กในชุมชนเกือบทุกสัปดาห์ เป็นเวลาหลายเดือน ทำให้ได้เห็นความเปลี่ยนแปลงทั้งด้านพฤติกรรม และความคิดสร้างสรรค์ รวมถึงการแสดงออกทางภาพวาดได้อย่างเด่นชัด ทุกวันนี้เด็กๆ รู้จักการเข้าหาผู้อื่น  มีความสงบเสงี่ยม รู้จักกาลเทศะมากขึ้น นอกจากนี้ยังมีสมาธิอยู่กับกิจกรรมที่ทำ และกล้าที่จะแสดงความคิดของตนออกมาทางคำพูด และภาพวาด หลายคนเริ่มวาด และเขียนบรรยายภาพมากขึ้น ยิ่งคนไหนสนใจมากก็ยิ่งทำผลงานหลายหน้ามากขึ้น เช่น น้องรุ้ง แต่เดิมเป็นคนที่ไม่ค่อยพูด แต่หลังๆ มาเมื่อรุ้งเปิดใจมากขึ้น รุ้งก็สามารถอธิบายและบอกเล่าเรื่องราวต่างๆ ได้ โดยภาพที่รุ้งวาดเป็นภาพอนาคต ที่รุ้งฝันว่าอยากจะมีบ้านเป็นของตัวเอง และได้อยู่รวมกับพ่อ แม่ และตา เป็นครอบครัวที่อบอุ่น และน้องกล้วย ที่ตอนแรกวาดภาพจากการลอกรูปที่อยู่บนยางลบ  ไม่ยอมวาดตามความรู้สึก แต่สุดท้ายกล้วยก็สามารถวาดภาพ และอธิบายภาพอนาคตของตัวเอง ที่อยากเป็นพยาบาลไว้ได้อย่างสวยงาม ไม่เพียงเท่านั้น ผลงานของเด็กๆ ที่รวบรวมได้กว่า 50 ชิ้น ยังได้ถูกนำมาจัดแสดงในรูปแบบของนิทรรศการ เพื่อให้ชุมชนได้รับรู้

นิทรรศการศิลปะกับชุมชน จึงถูกจัดขึ้นเมื่อวันเด็กแห่งชาติที่ผ่านมา โดยได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิสยามกัมมาจล เพื่อนำเรื่องราวของเด็กๆเหล่านี้มาบอกเล่าให้ชุมชน พ่อแม่ และคนรอบตัวได้รับรู้ความคิด ความฝันของลูกหลานของตน   ทำให้วันเด็กปีนี้เป็นความประทับของเด็กๆ ในชุมชนแห่งนี้

ผศ.อภิชัย ภิรมย์รักษ์ รองคณบดีฝ่ายวิชาการคณะจิตรกรรม ประติมากรรม และภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร กล่าวว่า มหาวิทยาลัยศิลปากรได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการเชื่อมโยงศิลปะเข้ากับชุมชนและสังคม จึงจัดให้มีวิชาองค์ประกอบศิลป์ขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์ให้นักศึกษาทำโครงงานกับชุมชนโดยใช้ศิลปะเป็นตัวช่วย ซึ่งนักศึกษาส่วนใหญ่ที่ได้ความรู้จากในห้องเรียน เมื่อต้องมาทำงานในชุมชนย่อมต้องพบปัญหาให้แก้ไขหลายประการ เช่นกิจกรรมของปรียาชนก ที่ทำงานกับเด็ก จะเห็นได้ว่าเด็กแต่ละคนมีบุคลิกแตกต่างกัน การนำศิลปะมาเป็นตัวผสาน จึงเป็นการใช้ความรู้ที่เรียนมาให้เกิดประโยชน์กับสังคมจริงๆ ถือเป็นตัวอย่างที่ดีของนักศึกษาที่ควรจะต้องมีการขยายผลต่อไป โดยเฉพาะขณะนี้ทางคณะกำลังปรับหลักสูตรใหม่ที่มีแนวทางในการผลิตนักศึกษาที่เข้าใจและทำงานกับสังคมชุมชนได้มากขึ้น

ด้าน นางปิยาภรณ์ มัณฑะจิตร ผู้จัดการมูลนิธิสยามกัมมาจล กล่าวว่า กิจกรรมนิทรรศการที่จัดขึ้นเป็นการเปิดโอกาสให้เด็กๆ เหล่านี้สะท้อนความคิดของตนเอง ทำให้คนในชุมชนและสังคมได้รับรู้และเข้าใจเด็กๆ มากขึ้น อีกทั้งโครงการนี้เป็นความคิดที่เกิดขึ้นจากนักศึกษามหาวิทยาลัยที่เข้าไปเรียนรู้ในชุมชน และใช้ความรู้ที่เรียนมาให้เกิดประโยชน์ โดยใช้ศิลปะเป็นตัวกลางในการสื่อสารความคิดเด็กถึงผู้ใหญ่ ทำให้เห็นว่าศิลปะไม่ได้แยกส่วนจากสังคม แต่เป็นตัวเชื่อมโยง เป็นสื่อที่เล่าเรื่องได้ดี ทั้งนี้ มูลนิธิสยามกัมมาจลมีเป้าหมายในการพัฒนาเยาวชนไทยให้มีจิตอาสาเพื่อสังคม รู้สึกยินดีที่นักศึกษาได้นำวิชความรู้ที่เรียนมา ปรับใช้ให้เกิดประโยชน์กับสังคม และพร้อมจะสนับสนุนโครงการดีๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมไทยต่อไป

                โครงการ 1 เล่ม 1 เรื่อง  และนิทรรศการศิลปะกับชุมชน ไม่เพียงเปิดโอกาสให้กับเด็กในชุมชนเท่านั้น แต่กิจกรรมนี้ยังทำให้สังคมได้รับรู้ปัญหา และยังทำให้เห็นโอกาสในการทำงานร่วมกันของหลายฝ่ายทั้งผู้นำชุมชน นักศึกษา และมหาวิทยาลัย รวมถึงองค์กรเพื่อสังคมต่างๆในการช่วยกันดูแลสังคมไทยให้น่าอยู่มากขึ้น

/////////////////////////