......................................

เราลองมาดูทีหรือว่า

ทศพิธราชธรรมทั้ง ๑๐ ประการนี้

จะปรับเข้ากันได้ดี

กับที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวของเราพระองค์นี้

ทรงปฏิบัติพระองค์อยู่หรือไม่

อันนี้เราจะกระทำอย่างนักวิชาการ

ไม่จำเป็นต้องเชื่อก่อน

วิเคราะห์แล้วจึงเชื่อหรือไม่เชื่อ

ก็สุดแล้วแต่ข้อพิจารณา

ทศพิธราชธรรมประการที่ ๑

พระพุทธเจ้าสอนว่า

คือ "ทาน" ซึ่งก็แปลว่าการให้

และอธิบายว่าจงเป็นผู้ให้

ให้ทรัพย์ ให้ความช่วยเหลือต่าง ๆ เป็นทานด้วยความเสียสละ

ทศพิธราชธรรมประการที่ ๒

คือ "ศีล"

คือความประพฤติที่ดีงาม

งดเว้นจากความชั่ว  เสียหาย

ไม่ทำอะไรที่เป็นการไม่เหมาะไม่ควร

ทศพิธราชธรรมประการที่ ๓

คือ "ปริจาคะ" แปลว่าการบริจาค

คือยอมเสียสละเพื่อประโยชน์ที่ยิ่งกว่า

ยอมสละประโยชน์ส่วนตนเพื่อประโยชน์ส่วนรวม

ทศพิธราชธรรมประการที่ ๔

คือ "อาชวะ"

คือความเป็นคนตรง

ไม่คิดคดต่อประเทศชาติและประชาชน

ทศพิธราชธรรมประการที่ ๕

คือ "มัทวะ"

คือความสุภาพอ่อนโยนต่อชนทั้งปวง

ทศพิธราชธรรมประการที่ ๖

คือ "ตปะ"

คือความเพียรปฏิบัติกรณียะต่าง ๆ ไม่ลดละเบื่อหน่าย

ทศพิธราชธรรมประการที่ ๗

คือ "อโกธะ" ความไม่โกรธ

ไม่ลุอำนาจของความโกรธและกระทำไปด้วยอำนาจของความโกรธ

ทศพิธราชธรรมประการที่ ๘

คือ "อวิหิงสา" ไม่เบียดเบียน

หมายความว่า

ไม่กระทำอะไรเป็นการเบียดเบียนอาณาประชาราษฎร์

มีความกรุณาแผ่ไปในอาณาประชาชนทั้งปวง

ทศพิธราชธรรมประการที่ ๙

"ขันติ"  ความอดทน

มีความอดทนต่อปัจจัยที่จะทำให้เกิด

ความโลภ  ความโกรธ  ความหลงทั้งหลาย

อดทนต่อความลำบากตรากตรำทั้งปวง

อดทนต่อถ้อยคำที่จาบจ้วงล่วงเกิน

ทศพิธราชธรรมประการที่ ๑๐

"อวิโรธนะ"  คือความไม่ผิด

คือจะทำอะไรก็ศึกษาพิจารณาไตร่ตรอง

ให้มีความรู้ทั่วถึง  รอบคอบ

เพื่อให้เกิดความไม่ผิดพลาดและให้ถูกต้องในเรื่องทั้งปวง

นี่แหละคือทศพิธราชธรรมในพระพุทธวจนะ

เราทั้งหลายผู้มีใจเป็นธรรม

ขอจงพิจารณาด้วยความเป็นธรรมว่า

ทศพิธราชธรรมอันประเสริฐ ๑๐ ประการนี้

สถิตอยู่ในพระราชหฤทัย

ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวของเราพระองค์นี้

หรือเปล่า

ขอให้ท่านทั้งหลายได้พิจารณาดูด้วยความเป็นธรรม

ผมคิดว่าเวลาหมดแล้ว

ก็เลยไม่มีเวลาพูดว่าทศพิธราชธรรมนี้

เราผู้เป็นประชากรจะปฏิบัติตอบไปได้อย่างไร

ซึ่งข้อนี้จะใช้เวลาอีกมาก

ฉะนั้นของดไม่พูด

และถ้าท่านจะหาท่านเอง

ก็ขอให้ไปอ่านในพระธรรมเทศนา

ของสมเด็จพระญาณสังวร  วัดบวรนิเวศวิหาร

ท่านแสดงไว้ชัดว่า

ทศพิธราชธรรมนี้

ไม่ใช่เฉพาะแต่ที่พระมหากษัตริย์

จะทรงปฏิบัติต่อประชาชนเท่านั้น

หากแต่ประชาชนเรานี้

ก็ย่อมปฏิบัติทศพิธราชธรรมตอบเบื้องพระยุคลบาท

ของพระมหากษัตริย์ได้ด้วย

ข้อนี้เป็นเรื่องของวัฒนธรรมไทยแต่ครั้งดั้งเดิมมา

เพราะฉะนั้น

จึงเป็นเรื่องที่ควรแก่การพิจารณาอย่างยิ่ง

ในที่สุด

กระผมขอเชิญชวนท่านทั้งหลาย

น้อมจิตอธิษฐาน

ด้วยความสะอาด  สว่าง  สงบ

ขอให้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราชเจ้า

จงทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน

และขอให้ประชาชนชาติไทยทั้งชาติ

มีความปลอดภัย มีความสมบูรณ์

และมีความสุขความสงบตลอดกาลนาน...

.

.

.

คัดลอกจากหนังสือสองธรรมราชา

สัมภาษณ์และรวบรวมโดย...คุณอัครวัฒน์   โอสถานุเคราะห์

จากปาฐกถาของ...ศาสตราจารย์สัญญา   ธรรมศักดิ์