การพิจารณาไตรลักษณ์ ๔ แบบ  (ตอนที่ ๓)

.

อนึ่ง

ในการพิจารณาไตรลักษณ์นี้

มีวิธีพิจารณาอยู่ ๔ แบบ

ชื่อ

กลาปสัมมสนนัย

อัทธาสัมมสนนัย

สันตติสัมมสนนัย

และ

ขณสัมมสนนัย

๓. พิจารณารูปนามโดยความเป็น  อนิจจัง  ทุกขัง  อนัตตา

โดย

สันตติสัมมสนนัย

เป็นการกำหนดรูปนาม

ที่เกิดติดต่อกันเป็นระยะ ๆ เช่น

รูปที่เกิดอยู่ในขณะนอน

เมื่อลุกขึ้นนั่ง

รูปเหล่านั้นก็หาได้ติดตามมาด้วยไม่

ย่อมดับไปในขณะที่นอนนั้นเอง

รูปเกิดอยุ่ในขณะนั่ง

เมื่อยืนขึ้นแล้ว

รูปนั้นก็ไม่ได้ตามมา

คงดับไปในขณะนั่งนั้นเอง

รูปที่เกิดอยู่ในขณะยืน

เมื่อเดินแล้ว

รูปนั้นก็ไม่ได้ตามมา

คงดับไปในขณะยืนนั่นเอง

ซึ่งล้วนเป็น  อนิจจัง  ทุกขัง  อนัตตา

เป็นต้น

ฝ่ายเวทนา

ในขณะที่กำลังสบายอยู่

แล้วความไม่สบายเกิดขึ้น

ความรู้สึกสบายนั้นก็ดับไป

ไม่ได้ตามมา

เมื่อมีความรู้สึกไม่สบายอยู่

ครั้นเปลี่ยนเป็นสบายขึ้นมาอีก

ความรู้สึกไม่สบายก็ดับไปในขณะนั้นเอง

ไม่ได้ตามมา

ล้วนแต่เป็น  อนิจจัง  ทุกขัง  อนัตตา

อย่างนี้เป็นต้น

ฝ่ายสัญญา

ความจำในขณะที่เห็นรูปารมณ์อยู่

ครั้นได้ยินเกิดขึ้น

ก็มาจำเสียงนั้น

ความจำในรูปารมณ์ก็ดับไป

และเมื่อมีการได้กลิ่นเกิดขึ้น

ความจำในสัททารมณ์ก็ดับไป

มาจำกลิ่นนั้นเสีย

ล้วนแต่เป็น  อนิจจัง  ทุกขัง  อนัตตา

ฝ่ายสังขาร

ในขณะที่พอใจชอบใจอยู่

เมื่อมีความไม่พอใจเกิดขึ้น

ความชอบใจพอใจนั้นก็ดับไป

หรือ

กำลังมีความไม่ชอบใจอยู่

กลับมีความเมตตากรุณาขึ้น

ความไม่ชอบใจนั้นก็ดับไป

ซึ่งล้วนแต่เป็น  อนิจจัง  ทุกขัง  อนัตตา

ฝ่ายวิญญาณ

ในขณะที่รู้รูปารมณ์อยู่

มีความรู้ในสัททารมณ์เกิดขึ้น

ความรู้ในรูปารมณ์นั้นก็ดับไป

และ

ขณะที่รู้สัททารมณ์อยู่นั้น

หากว่ามีความรู้ในคันธารมณ์เกิดขึ้น

ความรู้ในสัททารมณ์นั้นก็ดับไป

ล้วนแต่เป็น  อนิจจัง  ทุกขัง  อนัตตา

ปัญญาของพระโยคีที่เกิดขึ้น

ในขณะพิจารณาอยู่ในสันตติสัมมสนนัยนี้

ชื่อว่า

สัมมสนญาณ

การพิจารณาแบบนี้

เป้นวิธีที่ละเอียดกว่า

อัทธามัมมสนนัย

ขึ้นไปอีก

.

.

คัดลอกจากหนังสือ

คู่มือการศึกษาพระอภิธรรมทางอากาศ

ปริจเฉทที่  ๙

รวบรวมโดย

ขุนสรรพกิจโกศล(โกวิท   ปัทมะสุนทร)