การพิจารณาไตรลักษณ์ ๔ แบบ  (ตอนที่ ๔)

.

อนึ่ง

ในการพิจารณาไตรลักษณ์นี้

มีวิธีพิจารณาอยู่ ๔ แบบ

ชื่อ

กลาปสัมมสนนัย

อัทธาสัมมสนนัย

สันตติสัมมสนนัย

และ

ขณสัมมสนนัย

๔. พิจารณารูปนามโดยความเป็น  อนิจจัง  ทุกขัง  อนัตตา

โดย

ขณสัมมสนนัย

เป็นการพิจารณาความเกิดขึ้นและดับไป

ของรูปหนึ่งต่ออีกรูปหนึ่ง

การเกิดขึ้นและดับไปของจิต

ดวงหนึ่งต่อจิตอีกดวงหนึ่ง

อย่างไม่ขาดสาย

ซึ่งล้วนแต่เป็น  อนิจจัง  ทุกขัง  อนัตตา

ด้วยกันทั้งสิ้น

ปัญญาของพระโยคีที่เกิดขึ้น

ในขณะพิจารณาอยู่ในขณสัมมสนนัยนี้

ชื่อว่า

สัมมสนญาณ

เช่นเดียวกัน

การพิจารณาแบบนี้

เป็นวิธีที่ละเอียดที่สุดแล้ว

สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแต่พระองค์เดียวเท่านั้น

จึงสามารถพิจารณาได้

.

.

การเห็นไตรลักษณ์นั้น

ย่อมประจักษ์ในขณะที่

รูปนามดับ

เพราะว่าดับไปจึงเป็นอนิจจังไม่เที่ยง

ถ้าเที่ยงอยู่ก็ไม่ดับ

เพราะว่าดับไปจึงเป็นทุกข์  ทนอยู่ไม่ได้

ถ้าทนอยู่ได้ก็ไม่ดับ

เพราะว่าดับไปจึงเป็นอนัตตา

บังคับบัญชาให้คงอยู่ก็ไม่ได้

ถ้าบังคับบัญชาได้

ก็ไม่ให้ดับไปได้

แต่ว่าสัมมสนญาณนี้

เห็นความเกิดของรูปนามที่เกิดใหม่ขึ้นมาแทนแล้ว

จึงได้รู้ว่า

รูปนามเก่านั้นดับไปแล้ว

เป็นการรู้โดยอนุโลม

ด้วยอาศัยจินตามยปัญญาเข้ามาช่วย

ไม่ได้ประจักษ์ในขณะที่ดับ

ดังนั้นจึงกล่าวว่า

สัมมสนญาณ

เป็นญาณที่ยกรูปนามขึ้นสู่ไตรลักษณ์

.

.

คัดลอกจากหนังสือ

คู่มือการศึกษาพระอภิธรรมทางอากาศ

ปริจเฉทที่  ๙

รวบรวมโดย

ขุนสรรพกิจโกศล(โกวิท   ปัทมะสุนทร)