• ChiProject
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • วันที่สร้าง : 2009-09-09
  • จำนวนเรื่อง : 23
  • จำนวนผู้ชม : 84672
  • ส่ง msg :
  • โหวต 81 คน
โครงการฟื้นฟูลุ่มน้ำชี WWF ประเทศไทย
กิจกรรมภายใต้ โครงการฟื้นฟูลุ่มน้ำชี WWF ประเทศไทย อ.มัญจาคีรี จ.ขอนแก่น
Permalink : http://www.oknation.net/blog/ChiProject
วันศุกร์ ที่ 10 ธันวาคม 2553
Posted by ChiProject , ผู้อ่าน : 6097 , 17:59:08 น.  
หมวด : ศิลปะ/วัฒนธรรม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 1 คน ChiProject โหวตเรื่องนี้

งานวิจัยไทบ้าน ลุ่มน้ำชี 

“แม่น้ำชี สายน้ำ สายชีวิต” 

.................................

            งานวิจัยไทบ้าน ลุ่มน้ำชี “แม่น้ำชี สายน้ำ สายชีวิต” จัดทำโดยกลุ่มนักวิจัยไทบ้าน ลุ่มน้ำชี ภายใต้โครงการฟื้นฟูลุ่มน้ำชี WWF ประเทศไทย ซึ่งได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากมูลนิธิ โคคา-โคลา ประเทศสหรัฐอเมริกา (The Coca-Cola Foundation USA) และมูลนิธิ โคคา-โคลา ประเทศไทย (The Coca-Cola Foundation Thailand) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาองค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพของทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น รูปแบบการใช้ประโยชน์ ภูมิปัญญาพื้นบ้านและความเปลี่ยนแปลงของวิถีชีวิต เศรษฐกิจสังคม วัฒนธรรม

      เพื่อนำผลการศึกษาของงานวิจัยไทบ้านไปใช้ประโยชน์ในงานอนุรักษ์ทรัพยากรของชุมชนศึกษาข้อมูลในพื้นที่ 20 หมู่บ้าน 4 ตำบล ได้แก่ ตำบลคำแคน ตำบลโพนเพ็ก ตำบลท่าศาลา และตำบลหนองแปน อำเภอมัญจาคีรี จังหวัดขอนแก่น จำนวน 120 คน มีระยะเวลาในการศึกษา 2 ปี ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2551 ถึงเดือนมิถุนายน 2553

การบันทึกภาพชนิดพันธุ์เป็นกระบวนหนึ่งการวิจัยไทบ้าน

            การวิจัยไทบ้าน ลุ่มน้ำชี ได้แบ่งการวิจัยออกเป็น 2 กลุ่ม ตามรูปแบบการ ใช้ประโยชน์ของชุมชน ได้แก่ 1) กลุ่มการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรในพื้นที่ชุ่มน้ำ และ 2) กลุ่มการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรป่าไม้ เพื่อศึกษาภูมิปัญญาไทบ้าน 5 ประเด็น คือ

1. ระบบนิเวศลุ่มน้ำชี 2.พันธุ์ปลา สัตว์น้ำ และเครื่องมือหาปลา 3.พันธุ์ไม้ พืชผัก สมุนไพร 4.สัตว์ป่า แมลง และ 5.เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม

            งานวิจัยไทบ้าน ลุ่มน้ำชี ได้ประยุกต์วิธีการวิจัยไทบ้านที่เหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพชุมชน แต่คงไว้ซึ่งพื้นฐานงานวิจัยไทบ้าน คือ มี “ไทบ้าน” หรือชาวบ้านเป็นนักวิจัย ให้ความสำคัญกับองค์ความรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนลุ่มน้ำชีเป็นหลัก ผลการศึกษาพบว่า

            ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ พบว่า แม่น้ำชี มีความยาวประมาณ 765 กิโลเมตร เป็นแม่น้ำที่ยาวที่สุดในประเทศไทย พื้นที่ลุ่มน้ำรวมทั้งสิ้น 49,477 ตารางกิโลเมตร หรือ 30,923,125 ไร่ มีต้นกำเนิดจากแนวเทือกเขาเพชรบูรณ์บริเวณที่เรียกว่า “ซีดั้น..ซีผุด” ณ บ้านยางโหล่น ตำบลยางแดด อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ ไหลลงมาบรรจบกับแม่น้ำมูลบริเวณรอยต่อระหว่างอำเภอเมือง อำเภอเขื่องใน และอำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี

ชนิดพันธุ์ปลา จากที่สำรวจพบ ไม่น้อยกว่า 88 ชนิด

            นักวิจัยไทบ้าน พบว่า ระบบนิเวศในพื้นที่ลุ่มน้ำชีมีความสลับซับซ้อน ระบบนิเวศย่อยทั้งบนบกและในพื้นที่ชุ่มน้ำมากถึง 18 ระบบ โดยระบบนิเวศใน พื้นที่ชุ่มน้ำขึ้นอยู่กับระดับน้ำขึ้น-ลงของแม่น้ำชีเป็นหลัก ซึ่งระบบนิเวศย่อยเหล่านี้ก่อให้เกิดความหลากหลายทางชนิดพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์หลายชนิด นักวิจัยไทบ้าน สำรวจพบพันธุ์ปลา จำนวน 88 ชนิด แบ่งเป็นปลาธรรมชาติ 80 ชนิด ปลาต่างถิ่น 8 ชนิด ในจำนวนนี้มีปลาหายาก จำนวน 9 ชนิด และใกล้สูญพันธุ์ จากลำน้ำชี อีก 8 ชนิด                

             นอกจากนี้ยังสำรวจพบพันธุ์ไม้ 233 ชนิด ที่ไทบ้าน ใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ สามารถแบ่งแยกตามลักษณะได้ 8 ประเภท คือไม้ยืนต้น ไม้ต้นขนาดเล็ก/ไม้พุ่ม ไม้เลื้อย ผัก/ไม้ล้มลุก พืชน้ำ กล้วยไม้ เฟิร์น และเห็ด โดยเฉพาะเห็ดนั้นสำรวจพบจำนวน 47 ชนิด เป็นเห็ดที่กินได้ 45 ชนิและกินไม่ได้ 2 ชนิด

นกเป็ดแดง เป็นนกอพยพมา และสามารถพบได้ทุกปีในช่วงดังกล่าว

            ส่วนผลการศึกษาด้านสัตว์ปา พบเฉพาะชนิดพันธุ์ที่ใชประโยชน์เป็นอาหารและขายเป็นรายได้ จำนวน 146 ชนิด แบ่งเป็น 5 ประเภท คือ นก 56 ชนิดสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 15 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 17 ชนิด แมลง 57 ชนิด และสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ 14 ชนิด ในที่นี้สามารถจำแนกสถานะของสัตว์ป่าในลุ่มน้ำชีได้     4 ประเภท คือ ชนิดที่สูญพันธุ์ไปจากพื้นที่ คือ ชนิดพันธุ์ที่ไม่พบเห็นในพื้นที่มากกว่า 10 ปีขึ้นไป ได้แก่ เสือเหลือง กวาง หมูป่า ช้างป่า เก้ง ลิง เป็นต้น ชนิดที่ใกล้สูญพันธุ์ คือ ชนิดพันธุ์ที่สามารถพบได้ไม่บ่อยครั้ง แต่อาจสูญพันธุ์เนื่องจากมีปริมาณน้อย และถิ่นอาศัยถูกทำลายและลดลง ได้แก่ สุนัขจิ้งจอก ไก่ป่า กระต่ายป่า เป็นต้น ชนิดที่หายาก คือ ชนิดพันธุ์ที่สามารถพบเห็นได้ทุกปี แต่มีปริมาณน้อย อาทิ พังพอน กระรอก บ่าง ลิ่น ตะกวด เป็นต้น ชนิดที่พบได้บ่อย คือ ชนิดพันธุ์ที่สามารถพบเห็นได้ตลอดทั้งปีและมีปริมาณมาก อาทิ หนูนา แย้ นกเขาใหญ่นกเอี้ยงสาริกา นกปรอดสวน นกเค้าแมว กบนา อึ่งอ่าง จิ้งหรีด จิ้งเหลน เป็นต้น  ส่วนชนิดพันธุ์ที่เป็นดัชนีชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ของป่า คือ สุนัขจิ้งจอก ตะกวด พังพอน นกปีกลายสก๊อต บ่าง และกระต่ายป่า เนื่องจากสัตว์เหล่านี้จำเป็นต้องใช้อาณาเขตพื้นที่ป่าที่กว้างใหญ่ มีสังคมพืชที่หลากหลายชนิดพันธุ์ สำหรับเป็นอาหาร ที่อยู่อาศัยและหลบภัย

            การศึกษาด้านภูมิปัญญาการใช้ประโยชน์จากทรัพยากร ยังพบว่า สามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มคือ กลุ่มชุมชนที่อยู่ติดกับพื้นที่ป่าไม้จะใช้ประโยชน์ จากป่าชุมชนในการดำรงชีพเก็บหาของป่า เก็บพืชผัก เก็บยาสมุนไพร และกลุ่มชุมชนที่อยู่ริมฝั่งแม่น้ำชีจะใช้ประโยชน์จากแม่น้ำชีทั้งอุปโภคและบริโภค รวมทั้งยึดอาชีพการหาปลาโดยใช้เครื่องมือหาปลาที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่คนหาปลายังคงยึดความรู้ที่ได้รับการถ่ายทอดจากอดีต ทั้งเรื่องของการทำเครื่องมือ การดูฝูงปลา การสังเกตกระแสน้ำ การวางเครื่องมือหาปลา ตลอดจนการเคารพและปฏิบัติต่อธรรมชาติ

            ด้านวัฒนธรรม ประเพณี พบว่า ชาวบ้านยังคงยึดตามขนบธรรมเนียมประเพณี ฮีตสิบสอง คองสิบสี่ ที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาอย่างยาวนาน เช่น บุญบั้งไฟ บุญข้าวจี่ บุญกฐิน บุญเข้าพรรษา ออกพรรษา รวมทั้งความเชื่อเรื่องของการเลี้ยงผีปู่ตา เลี้ยงผีตามสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ สถานที่ใช้ประโยชน์ของชาวบ้าน เช่น คลองน้ำ ที่นา ป่าชุมชน และยังมีประเพณีเฉพาะถิ่นที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน คือ “บุญยอดน้ำ” ที่ทำขึ้นเพื่อเสี่ยงทายฟ้าฝน ภายในพิธีจะประกอบด้วยกิจกรรมการก่อกองทราย การตักบาตรเช้า สวดมนต์เย็น การแห่ทราย การจุดบั้งไฟเสี่ยงทาย เพื่อขอฝนขอน้ำ และการบวชชีพราหมณ์

            ด้านสังคม เศรษฐกิจ พบว่า ปัจจุบันสภาพสังคมเศรษฐกิจของไทบ้านลุ่มน้ำชีบริเวณนี้ มีสมาชิกเฉลี่ย 4 คนต่อครัวเรือน รายได้เฉลี่ย 80,000-100,000 บาทต่อครัวเรือนต่อปี มีอาชีพหลัก คือ ทำการเกษตร เลี้ยงสัตว์ ปลูกผัก รับจ้างรายวัน บางครอบครัวมีสมาชิกไปทำงานต่างประเทศ ที่สำคัญคือยังมีรายได้จากการเก็บหาของป่าที่สำคัญ อาทิ เก็บเห็ด ผักหวาน ไข่มดแดง ขายทำรายได้ถึงปีละ 20,000-30,000 บาท สำหรับการเกษตรที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม มีกลุ่มปุ๋ยหมักชีวภาพและกลุ่มเลี้ยงหมูหลุมเพื่อนำปุ๋ยหมักชีวภาพที่ได้ไปใช้สำหรับปลูกข้าว อ้อยและมันสำปะหลัง เป็นการลดรายจ่าย สร้างรายได้พร้อมทั้งเพื่อความสมบูรณ์ให้กับพื้นดิน

วังอนุรักษ์พันธุ์ปลาบ้านหนองหัวช้าง

            ที่สำคัญ คือ การนำงานวิจัยไทบ้านไปใช้เพื่อการอนุรักษ์ นักวิจัยไทบ้านได้นำผลการศึกษาวิจัยไทบ้านเสนอต่อที่ประชุมประชาคมหมู่บ้าน รวมทั้ง นำเสนอต่อองค์การบริหารส่วนตำบลในพื้นที่ใหท้ ราบถึงจำนวนชนิดพันธุ์ ปริมาณสถานการณ์ปัจจุบัน และแนวโน้มในอนาคต เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการตัดสินใจและเพื่อการวางแผนการจัดการทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม ได้แก่การจัดทำเขตอนุรักษ์พันธุ์ปลาลำน้ำชี การจัดการปาชุมชน และศูนยศึกษาธรรมชาติผลของการดำเนินกิจกรรมดังกล่าว โดยการเก็บข้อมูลอย่างต่อเนื่องพบว่าพื้นที่อนุรักษ์ทุกแห่งมีชนิด และปริมาณพันธุ์พืช และสัตว์เพิ่มขึ้น ส่งผลดีต่อคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของชุมชน นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดเครือข่ายความร่วมมือระหว่างชุมชนที่เข้ามาช่วยกันรักษาลุ่มน้ำชี

-----------------------------------------------------------------------------------------------------

สามารถนำข้อมูลและรูปภาพไปใช้เผยแพร่ได้

แต่กรุณาอ้างอิงแหล่งที่มา คือ

งานวิจัยไทบ้านลุ่มน้ำชี แม่น้ำชี สายน้ำ สายชีวิต โดย โครงการฟื้นฟูลุ่มน้ำชี WWF ประเทศไทย

-------------

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมที่

โครงการฟื้นฟูลุ่มน้ำชี WWF ประเทศไทย

404-406 ม.13 ต.กุดเค้า อ.มัญจาคีรี จ.ขอนแก่น 40160

043-381158-9

www.wwfthai.org

------------------------------------------------------------------------------------------------------

  

              




อ่านความคิดเห็น

ความคิดเห็นที่ 2 (0)
โตโต้โสนแย้ม วันที่ : 15/03/2012 เวลา : 16.30 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/ADISAKTOTO


คิดฮอดพี่ เป้ พี่โจ้ ครับ....มานครพนม กรี้ง กร๊าง ด้วย ครับ.....โตโต้โสนแย้ม พลขับมักเมา คนเดิม ครับ

ความคิดเห็นที่ 1 (0)
พรเมืองใต้ วันที่ : 25/01/2011 เวลา : 11.42 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/panmuang

เป็นกิจกรรมที่ดีและน่าสนใจมากครับ

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน

วังอนุรักษ์พันธุ์ปลา บ้านหนองหัวช้าง

บ้านหนองหัวช้าง ต.หนองแปน อ.มัญจาคีรี จ.ขอนแก่น, โครงการฟื้นฟูลุ่มน้ำชี WWF ประเทศไทย

View All
<< ธันวาคม 2010 >>
อา พฤ
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  



[ Add to my favorite ] [ X ]