ก่อนอื่นขอกราบเรียนพี่น้องบ้านโอเค ว่าตอนนี้ผมเปิดร้านยาของตัวเองแล้วนะครับ ต่อไปคงมีบทความเรื่องสุขภาพดีๆมาแบ่งปันให้พ่อแม่พี่น้องได้รับทราบมากมาย

วันเปิดร้านนี้ขอมาเล่าเรื่องยาเม็ดคุมกำเนิดก่อนนะครับ เพราะเป็นเรื่องใกล้ตัวที่คุณๆสาวทั้งหลายคงอยากรู้มากว่าหากยังไม่พร้อมจะมีลูก หากจำเป็นต้องใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดควรจะเลือกใช้ยาคุมตัวไหนดีนะ ที่รับประทานไปแล้ว ไม่ทำให้อ้วน ไม่ทำให้เกิดฝ้า ไม่ทำให้ประจำเดือนมาแบบกะปริบกะปรอย ไม่อาเจียนวิงเวียนศีรษะ และไม่เกิดผลข้างเคียงอันตรายต่อร่างกาย และจะเลือกยาคุมแบบไหนยี่ห้อไหนที่เหมาะกับตัวเรามากที่สุด

จะเลือกยาคุมแบบไหนดี

แนวทางของเภสัชกรชุมชนเขาจะมีคำแนะนำดังต่อไปนี้ เมื่อคุณๆเดินเข้าไปขอคำปรึกษาในการเลือกยาคุม

1. คุณเป็นผู้หญิงแบบไหน

ในทางการแพทย์แบ่งรูปแบบของคุณผู้หญิงออกเป็นแต่ละแบบ โดยดูจากรูปทรงองค์เอวภายนอกของสาวๆแต่ละรายที่จะสัมพันธ์กับระดับของฮอร์โมนเพศหญิง ในแต่ละท่านจะไม่เหมือนกัน ซึ่งสามารถแบ่งได้เป็นสามแบบดังนี้

1.1 ผู้หญิงแบบ estrogenic

แบบนี้บางทีเรียกว่าแบบ “ผู้หยิ้ง ผู้หญิง” ถ้าพิศดูจากรูปทรงแล้วคุณๆก็เป็นแบบประเภทเนื้อ นม ไข่ คือมักมีรูปร่างอวบ ผิวเนียนไม่ค่อยมีขน ถ้าสอบถามประวัติการมีประจำเดือนที่ผ่านมาก็มักจะมีเลือดประจำเดือนออกมาในปริมาณมาก แต่ละครั้งมาทีหนึ่งก็จะออกนานกว่า 6 วัน และระยะเวลาของระยะรอบเดือนจะสั้นหรือประจำเดือนมาเร็ว คือจะน้อยกว่า26วันต่อครั้ง

เภสัชกรมักจะแนะนำให้ใช้ยาคุมที่มีสูตร progestogen ในปริมาณที่มากหน่อย เพื่อลดผลข้างเคียงต่างๆ ซึ่งจะอธิบายให้ทราบต่อไปครับ

1.2 ผู้หญิงแบบปกติ

ก็มีรูปร่างเหมือนสาวๆทั่วไป รอบเดือนประมาณ 28วัน ปริมาณเลือดก็ปกติมาภายใน 4 ถึง 6 วัน

1.3 ผู้หญิงแบบ progestonic

แบบนี้เรียกว่าแบบ “ทอมบอย” รูปร่างจะออกไปทางผู้ชาย คือมักจะมีเต้านมเล็ก มีขนขึ้นตามตัว บางคนมีขนอ่อนๆขึ้นบริเวณริมฝีปากแบบเดียวกับหนวดของคุณผู้ชายนั่นแหละครับ พอเป็นวัยรุ่นสาวมักจะเป็นสิวได้ง่าย พอสอบถามเรื่องรอบเดือนก็จะมีเลือดประจำเดือนมาน้อย มาครั้งหนึ่งก็น้อยกว่า 4 วัน และระยะรอบเดือนจะยาวมากกว่า 28 วัน บางคนกว่า30วันจึงจะมาก็มี

แบบที่สองและสาม เรามักจะเลือกยาคุมที่มีส่วนผสมของ estrogen มากหน่อยให้ครับ  

2. ช่วงอายุของคุณ

เรามักให้ยาคุมสำหรับสตรีที่มากกว่า 16 ปี ถ้าต่ำกว่านี้ไม่แนะนำให้กินยาคุมเพราะผลจากฮอร์โมนในเม็ดยาไปรบกวนฮอร์โมนควบคุมการเติบโตตามธรรมชาติ อาจส่งผลทำให้คุณผู้หญิงตัวเตี้ยลงได้  น่าเสียดายครับ

ถ้าคุณมีอายุมากกว่า 40 ปีโดยเฉพาะหากคุณมีประวัติโรคหลอดเลือดหัวใจหรือมีระดับไขมันในเลือดสูงหรือญาติสตรีฝ่ายแม่ทีเคยเป็นโรคหัวใจขาดเลือดมาก่อน ก็ไม่แนะนำให้ใช้ยาคุมกำเนิด เนื่องจากในเม็ดยามีฮอร์โมนที่อาจไปรบกวนระบบไขมัน เราอยากจะแนะนำให้ใช้วิธีฉีดยาคุมกำเนิดหรือใส่ห่วงอนามัยจะปลอดภัยกว่า แต่ถ้าจำเป็นต้องใช้ ก็เลือกยาคุมสูตรที่ไม่มีเอสโตรเจนหรือมีเอสโตรเจนน้อย จะได้ไม่มีผลต่อโรคหัวใจและระบบหลอดเลือด

3. สตรีที่มีบุตรแล้ว

เภสัชกรจะสอบถามคุณว่า ระหว่างช่วงตั้งครรภ์ คุณมีอาการแพ้ท้องอย่างมากหรือเปล่า เช่น คลื่นไส้ อาเจียน หรือบวม เพราะมันเป็นสัญญาณที่แสดงให้เห็นว่าร่างกายของคุณมีการตอบสนองต่อเอสโตรเจนอย่างมาก เรามักจะเลือกยาคุมสูตรที่มีเอสโตรเจนน้อยๆ

หากระหว่างตั้งท้องแล้ว คุณมีการเพิ่มน้ำหนักจนอ้วนมากและมีสิวเกิดขึ้นมาก แสดงว่าตัวคุณมีการตอบสนองต่อโปรเจสโตเจนและแอนโดรเจนอย่างมาก เราจะแนะนำให้เลือกยาคุมที่มีสูตรผสมที่มีโปรเจสโตเจนน้อย

กรณีคุณแม่ที่มีลูกอ่อนกำลังให้นมลูกด้วยตนเอง จะเลือกยาคุมสูตรที่ไม่มีเอสโตรเจน หรือถ้ามีเอสโตรเจนก็ควรไม่เกิน 20 ไมโครกรัม แต่เมื่อหยุดให้นมลูกแล้วก็เปลี่ยนกลับมากินแบบปกติได้ เพราะเอสโตรเจนขนาดสูงอาจมีผลให้ปริมาณน้ำนมลดลงได้ และตัวฮอร์โมนเอสโตรเจนเองสามารถออกทางน้ำนม พอลูกคุณดูดเข้าไปจะทำให้เด็กตาเหลืองได้ และคุณแม่สามารถเริ่มรับประทานยาคุมได้ได้ตั้งแต่ 6 สัปดาห์หลังคลอดแล้ว

ครั้งหน้าเราจะมาเล่าถึงผลข้างเคียงของยาคุม และเจาะลึกถึงสูตรยาคุมแต่ละยี่ห้อที่มีส่วนผสมของเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนแตกต่างกันไป ทำให้ทราบว่าคุณผู้หญิงควรจะเลือกแบรนด์ใด หากคุณสุภาพสตรีอยากทราบข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการคุมกำเนิด สามารถขอคำแนะนำเพิ่มเติมได้จากเภสัชกรใจดีที่ร้านยาหรือที่โรงพยาบาลได้เลยครับ พวกเราเภสัชกรยินดีและเต็มใจรับใช้พี่น้องครับ

แหล่งข้อมูล

ภ.ญ.พูลสุข จันทร์วัฒนเดชากุล สิ่งสำคัญที่ควรรู้เมื่อคุณใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด เดลินิวส์ 6 มิถุนายน 2542

บันทึกคุณแม่ No.168 July 2007 ยาคุม คุมอย่างไรให้ปลอดภัย

Oral Contraceptives, www.oralcontraceptives.com

Oral Contraceptives, Medline Plus