การเปลี่ยนแปลงเป็นนิรันดร์  หากสังคมโลกและธุรกิจในยุคใหม่ของศตวรรษที่ 21 เข้าใจประเด็นของสิ่งนี้ย่อมค้นหาโอกาสทางธุรกิจได้อย่างต่อเนื่องอยู่ตลอดเวลา
ธุรกิจในบ้านเราต่างผ่านร้อนผ่านหนาวกันมาพอสมควร  เราอาจจะเคยพบประสบการณ์ที่ทำให้ประเทศชาติซวนเซไปบ้าง  แต่เราก็รอดพ้นมาได้ทุกครั้ง  และส่วนใหญ่วิกฤตการณ์ของชาติและธุรกิจ  ถ้ามองย้อนกลับไปจะเป็นวิกฤตการณ์ทางการเงินเสียเป็นส่วนใหญ่ เช่น
_/ วิกฤตการณ์ในกรณีที่เกิดขึ้นในอดีต  การปิดกิจการ 45 ทรัสต์        วิกฤตการณ์ 
การลดค่าเงินบาทสมัยพลเอกอาทิตย์ เป็น ผบ.ทบ.  การลดทุนหรือมูลค่าหุ้นธนาคารพาณิชย์ เช่น ธนาคารนครหลวงไทย  ธนาคารกรุงเทพพาณิชย์การ  ซึ่งหากพิจารณาให้ดีจะพบว่า ธนาคารกลางของประเทศมีปรัชญาว่า ธนาคารจะล้ม-ปิดไม่ได้  จึงส่งผลตามมาอย่างมิอาจประเมินค่าได้
_/ วิกฤตการณ์ค่าเงินบาทในช่วงปี’2540  ซึ่งมีผลกระทบใหญ่หลวงต่อ  การล้ม
หายไปของธนาคารพาณิชย์ไทยที่เปลี่ยนสัญชาติไปหลายธนาคาร  การปิดกิจการ  การตกงานของคนทำงานนับแสนและสุดท้ายการสิ้นอิสรภาพทางการเงินและการคลัง  เมื่อประเทศเป็นหนี้IMF  สิ่งที่เกิดขึ้นตามที่เป็นข่าวคราวก็มาจาก ธุรกิจลงทุนเกินตัวกู้ระยะสั้นมาลงทุนระยะยาวทั้งอสังหา-ริมทรัพย์และธุรกิจเช่าซื้อรถยนต์  การถูกโจมตีค่าเงินบาทจากกองทุนข้ามชาติหรือแม้กระทั่งการหวาดกลัวของชาติมหาอำนาจในการที่เอเชียกำลังเติบโตจึงต้องทำอะไรบางอย่างตามที่รู้ๆ กัน  ประเด็นหลักที่กล่าวมาคงหนีไม่พ้นธนาคารกลางของประเทศตัดสินใจเรื่องปกป้องค่าเงินบาท  แต่สุดท้ายก็เจ๊งทั้งประเทศ

ขณะที่ในปัจจุบันสถานการณ์เศรษฐกิจ สังคม การเมืองและธุรกิจระดับโลกเป็นสิ่งที่มีความสลับซับซ้อนและกำกวมมากขึ้น  ซึ่งต้องยอมรับอย่างหนึ่งว่าภายใต้รัฐบาลนายกทักษิณ ชินวัตร มีอะไรที่โดดเด่น อาทิ
_/ มีวิธีการคิดและยุทธวิธีที่แยบยลมาว่ารัฐบาลที่ผ่านๆ มาในการนำพาประเทศไปสู่เวทีการแข่งขันระดับโลก  ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบการบริหารราชการ การจัดการจังหวัดที่เรียกว่า ผู้ว่า CEO  การเปิดเกมด้าน FTA หรือ FDI ฯลฯ
_/ การเปลี่ยนรูปแบบของการกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศที่พยายามนำด้วย “แนวคิดทางการตลาด”  เพื่อการก้าวสู่รูปแบบใหม่ของการพัฒนาเศรษฐกิจที่เรียกว่า  “การสร้างมูลค่า” (Value Creation) หรือเศรษฐกิจใหม่ที่เป็น “เศรษฐกิจการตลาด” (Market-Driven Economy)
_/ ด้วย 2 แนวทางหลักข้างต้นส่งผลให้สำนักคิดทางเศรษฐกิจและบรรดานัก-วิชาการที่ร่ำเรียนมาทางเศรษฐศาสตร์ทั้งกระแสหลักและกระแสรองถูกกระหน่ำด้วย “อาวุธนิวเคลียร์ทางการตลาด” จนกลายเป็นปรากฏการณ์ใหม่ในการบริหารประเทศที่มีขั้วชัดเจนของฝ่ายค้านยกกำลังสองจากซีกนักเศรษฐศาสตร์ตามที่กล่าวมา
อย่างไรก็ตามสิ่งที่ปรากฏนี้ยังมีปัจจัยภายนอกที่เข้ามากระทบต่อการที่ธุรกิจ และประเทศชาติจะมีความสามารถแข่งขันในเวทีโลกได้หรือไม่  หรือเริ่มมีสัญญาณบางอย่างว่า ความสำเร็จของรัฐบาลใน 6 ปีที่ดีกว่ารัฐบาลก่อนๆ ที่ประเทศไทยเคยมีมา  กำลังจะใช้ไม่ได้ผลแล้วใช่หรือไม่

 ประเด็นที่ 1    ความยากในการหาตัวแบบหรือโมเดล (Model) ในการทำนายอนาคต 
สิ่งที่ธุรกิจระดับโลกและผู้บริหารชั้นนำระดับโลกต่างพบปรากฏการณ์ใหม่ของศตวรรษที่ 21 คือ
-/ ตัวแบบหรือโมเดลทางเศรษฐศาสตร์ที่ใช้ทำนายการเติบโตหรือพัฒนาการของ
เศรษฐกิจไม่สามารถใช้ได้หรือทำนายได้อย่างแม่นยำอีกต่อไป  ทั้งนี้ก็เพราะว่า สิ่งที่ไม่แน่นอนในโลกนี้เริ่มมีมากขึ้นและไม่สามารถทำนายหรือควบคุมได้ เช่น อุบัติภัยทางธรรมชาติ  ราคาน้ำมันที่แพงขึ้นทั้งโดยมนุษย์และภัยพิบัติ  โรคภัยไข้เจ็บหรือโรคระบาด  หรือเหตุการณ์การก่อการร้าย
_/ การใช้แนวคิดทางการตลาดหรือการสร้างมูลค่าจึงกลายมาเป็น โมเดลหรือตัว
แบบใหม่ทางเศรษฐศาสตร์  ซึ่งเป็นการยากที่นักเศรษฐศาสตร์จะทำใจและยอมรับนำไปใช้

_/ สิ่งที่นักเศรษฐศาสตร์ไม่เคยวัดหรือทำนายได้ถึง “สินทรัพย์ที่จับต้องไม่ได้”(Intangible Assets) และสิ่งนี้ได้กลายเป็นพื้นฐานสำคัญของการนำไปสู่ “สินทรัพย์ทางปัญญา” (Intellectual Assets)  ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของ “เศรษฐกิจใหม่แบบสร้างมูลค่า”

ประเด็นต่อมา  การเกิดคลื่นลูกที่ 5 อนาคต คือ สินทรัพย์
ในคลื่นของอารยธรรมที่เรารู้จักกันดีคือ คลื่นลูกที่หนึ่ง เป็นอารยธรรมสังคมเกษตรกรรม  คลื่นลูกที่สอง เป็นการปฏิวัติอารยธรรมสู่สังคมอุตสาหกรรม  คลื่นลูกที่สาม  เป็นการปฏิวัติอุตสาหกรรมสู่สังคมสารสนเทศ  ซึ่งทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วโดยเฉพาะอินเตอร์-เน็ต  เทคโนโลยีการสื่อสาร  จนกระทั่งอารยธรรมของโลกก้าวเข้าสู่คลื่นที่สี่อย่างเต็มตัว คือ เป็นการปฏิวัติ ICT สู่อารยธรรมของสังคมความรู้ (Knowledge Society) ซึ่งปีเตอร์ ดรักเกอร์ ได้พูดถึงเรื่องนี้ไว้ในปี 1993 ในหนังสือชื่อว่า สังคมหลังทุนนิยม (Post-Capitalist Society) โดยบอกถึงสิ่งที่สำคัญมากๆ ในสังคมแบบใหม่นี้ว่า “คนทำงานที่มีภูมิรู้” (Knowledge Worker)

ประการสุดท้าย  อะไรคือ สิ่งที่เรียกว่าคลื่นลูกที่ห้า  อนาคตหรือสินทรัพย์                                         คลื่นลูกนี้เป็นคลื่นลูกใหม่ที่ก่อตัวขึ้นมาติดๆ กับคลื่นลูกที่ 4 และนักธุรกิจหรือบรรดานักเศรษฐศาสตร์ยังตามติดไม่ทันเพราะเข้าใจว่าอารยธรรมของโลกยังอยู่ในสังคมความรู้อยู่เลย
การจัดการอนาคตเป็นวาระที่แท้จริงของศตวรรษที่ 21  โดยที่ยุคของการจัดการนั้นได้วิวัฒน์แนวคิดจากพื้นฐานของเทคโนโลยีคือ สินทรัพย์ไปสู่โครงการคือ สินทรัพย์  หลังจากนั้นจึงมองว่า ธุรกิจเป็นสินทรัพย์ในมิติทางด้านบัญชี เมื่อโลกธุรกิจเข้าสู่ยุคของลูกค้าคือ บุคคลที่สำคัญที่สุด  ดังนั้นปรมาจารย์ทางด้านความรู้เริ่มพูดถึงว่า มียุคที่เกิดใหม่ของการจัดการสิ่งที่เรียกว่า สินทรัพย์คือ โลกปัจจุบัน ลูกค้าและความรู้เป็นสินทรัพย์  แต่อนาคต “พลังของนัวตกรรม” (Power of Innovation) จะทำให้ “อนาคตเป็นสินทรัพย์” (Future as the Asset)  ซึ่งหมายถึง การจัดการเกี่ยวกับอนาคต  และจำเป็นต้องมีระบบนวัตกรรมเพื่อจัดการสินทรัพย์ทางปัญญาของธุรกิจ โดยเฉพาะ 5 สิ่งต่อไปนี้
_/ ความรู้เป็นสิ่งปฐมภูมิของนวัตกรรม
_/ คุณค่าของศักยภาพคนสามารถ/ควรจะเชื่อมโยงไปสู่ผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจ
_/ วิธีการที่เน้นระบบ เช่น ความเข้าใจทั้งหมดหรือบางส่วนของความสัมพันธ์ที่สนับสนุนผลงานที่มีคุณค่าสูงสุด
_/ อนาคตที่มั่งคั่งเป็นพื้นฐานของการเพิ่มขึ้นในความเป็นอิสระ การปฏิสัมพันธ์และความร่วมมือ
_/ การไหลของความรู้  ไม่ใช่เพียงการหมุนเวียนของกระแสเงินสด  แต่ต้องมีการมองเห็น การกำกับติดตาม และการให้แรงจูงใจที่มีมูลค่า

สุดท้ายทั้งหมดนี้เป็น “พิมพ์เขียวของนวัตกรรมในศตวรรษที่ 21” (A Blueprint of 21st Century Innovation) ที่จะต้องจัดการในคลื่นลูกใหม่ที่เรียกว่า “อนาคตคือ สินทรัพย์”

 ดร.ดนัย เทียนพุฒ
Dr.Danai Thieanphut
DNT Consultants