หลายๆ ครั้งที่ผู้เขียนได้รับเชิญให้มาบรรยายที่สถาบัน SMEs (ISMED) ที่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์รังสิต  มักจะเป็นการเล่าและถ่ายทอดประสบการณ์ที่เคยทำงานในหลายๆ องค์กรให้กับผู้เข้าฟังบรรยาย  ส่วนเอกสารที่ใช้เป็นการตัดตอนมาจากหนังสือ    องค์กรยุคดอทคอมเป็นหลัก  

     
 ดังนั้นจึงอาจจะไม่มีเนื้อหาใหม่ๆ ที่เพิ่งเกิดขึ้นหรือเป็นบทเรียนทางธุรกิจที่น่าสนใจ และก็ยังไม่ได้บรรจุในหนังสือข้างต้น  จึงอยากเพิ่มเติมเนื้อหาที่ใหม่ให้มากขึ้นโดยการมีบทความในเรื่อง   "การบริหารและจัดองค์กร SMEs"        

ทำไมจึงต้องมีการบริหารและจัดองค์กร

 ก่อนที่จะนำเข้าสู่ประเด็นของเรื่องที่ว่า "ทำไมจึงต้องมีการบริหารและจัดองค์กร"          
ผู้เขียนจะขอนำสู่ภาพรวมของการดำเนินธุรกิจ SMEs ก่อนดังนี้         
 ส่วนที่ควรคิดว่ามาก่อนการวางแผนธุรกิจ SMEs คือ    

ในส่วนนี้จะหมายถึง การมองไปไกลๆ ข้างหน้าเกี่ยวกับธุรกิจที่จะทำหรือกำลังดำเนินการอยู่ เช่น  

 ผู้บริหารธุรกิจ SMEs อาจจะคิดเชิงกลยุทธเกี่ยวกับธุรกิจ
 …….อยากจะเห็นธุรกิจเป็นอย่างไรในอีก 3-5 ปีข้างหน้า
 …….ภาพและทิศทางในอนาคตของธุรกิจที่ชัดเจนควรจะมีในรูปแบบใดหรือ ทิศทางอะไรที่จะก้าวไปให้ถึง        
 ซึ่งในปัจจุบันเรียกสิ่งเหล่านี้ว่า "วิสัยทัศน์" (Vision) หรือ "Strategic Profile" บางครั้งผู้เขียนเรียกว่า  "วิสัยทัศน์เชิงกลยุทธ"        
 สำหรับสิ่งที่ต้องทำทั้งปัจจุบันและอนาคตเพื่อให้ที่คิดไว้สำเร็จ  เรามักจะเรียกสิ่งนี้ว่า "ภารกิจ" (Mission)     

ซึ่ง องค์ประกอบของการวางแผนธุรกิจ SMEs ตามรูปจะประกอบด้วย        
       การวิเคราะห์โอกาสทางธุรกิจ  หมายความว่า เป็นการจัดทำ "Business Analysis"   เพื่อหาโอกาสทางธุรกิจว่ามีโอกาสที่จะทำมากน้อยเพียงใด เช่น          
 ……. เป็นธุรกิจใหม่ที่ยังไม่มีใครริเริ่ม หรือ       
 …….เป็นธุรกิจที่มีศักยภาพบนช่องว่างของธุรกิจที่มีอยู่เดิม       
 …….เป็นธุรกิจที่เกิดจากการนำเข้าโนว์-ฮาว์ที่ประสบความสำเร็จในต่างประเทศ       
 …….เป็นการร่วมในลักษณะพันธมิตรธุรกิจที่อาศัยความแข็งแกร่งซึ่งกันและกัน ในการดำเนินธุรกิจที่จะมีขึ้น         
       แผนกลยุทธการตลาด (ผลิตภัณฑ์และบริการ)  ในเรื่องนี้เป็นการวางแผนของผลิตภัณฑ์และบริการหรือ "Products Strategies" พูดง่ายๆ คือ  กลยุทธผลิตภัณฑ์ว่า         
 …….จะนำเข้าตลาดในช่องทางไหนจึงจะถึงกลุ่มลูกค้าเป้าหมายได้ถูกต้อง        
 …….จะมีทางครอบครองช่องทางจำหน่ายได้อย่างเบ็ดเสร็จหรือไม่        
 …….จะกำหนดเป้าการขายของแต่ละผลิตภัณฑ์ในช่องทางจำหน่ายเท่าไร        
       แผนการผลิตและบริการ  แผนส่วนนี้คือเมื่อกำหนดกลยุทธผลิตภัณฑ์และบริการ  เป็นที่เรียบร้อยแล้ว  มีความจำเป็นต้องประเมินความสามารถในการผลิตว่าจะสามารถผลิตได้ตามที่วางแผนกลยุทธการตลาดไว้หรือไม่  และถ้ามีกิจกรรมทางการตลาดขีดความสามารถ ในการผลิตจะเพิ่มได้ทันและเพียงพอหรือไม่เช่นกัน  ขณะเดียวกันงานด้านธุรการการขายจะรองรับได้อย่างไร         
 ซึ่งในทางธุรกิจจะเรียกสิ่งนี้ว่า MPR II (Manufactiromg Resource Planning)   หรือขยายขอบเขตไปสู่ ERP (Enterprise Resource Planning)         
       แผนการบริหารและจัดองค์กร  หมายถึง การเตรียมการในเรื่องออกแบบระบบงาน    หรือโครงสร้างฝ่ายงานให้สามารถรองรับในสิ่งที่วางแผนไว้ทั้ง  1 2 3  และ 4  เช่น
 …….อาจจะจัดโครงสร้างองค์กรตามหน้าที่งานถ้าธุรกิจไม่ใหญ่มาก        
 …….ถ้าธุรกิจมีขนาดใหญ่ขึ้นก็อาจจะออกแบบตามกลุ่มผลิตภัณฑ์        
 …….หรือการกำหนดโครงสร้างองค์กรตามสภาพภูมิศาสตร์       
 …….หรืออีกหลายๆ รูปแบบ เช่น องค์กรแบบเมทริกซ์หรือองค์กรขนาดใหญ่ในลักษณะของ SBU (Strategic Business Unit) หรือไปไกลถึงขนาดเป็น Web Based Organization        
       แผนการเงินและบัญชี  เป็นเรื่องที่สำคัญอีกอย่างในการบริหารเงินสด-เงินลงทุน-การวางแผนภาษี  เพื่อให้ธุรกิจมีสภาพคล่องในการดำเนินงาน หรือพร้อมที่จะขยายการลงทุนในธุรกิจใหม่ๆ  

 ส่วนสุดท้ายเป็นการวัดความสำเร็จของแผนธุรกิจ SMEs ด้วยเทคนิคการประเมินองค์กรแบบสมดุล (BSC) และดัชนีวัดผลสำเร็จธุรกิจ (KPIs)  ซึ่งโมเดลดังกล่าวผู้เขียนใช้ในปัจจุบันนี้เรียกว่า  "The Balanced Scorecard (BSC) เวอร์ชั่น 3.0" 

 ทั้งหมดนี้ ผู้บริหารธุรกิจ SMEs จะเห็นว่าธุรกิจมีความจำเป็นในเรื่องของการบริหารและจัดองค์กรที่จะต้องสอดคล้องทุกๆ แผนและโดยตลอดทั้งธุรกิจ  

ดร.ดนัย เทียนพุฒ
Dr.Danai Thieanphut
DNT Consultants