"รู้ทันประเทศไทย ในเรื่อง การปฎิรูประบบราชการ-ยกเลิกระบบตำแหน่ง หรือ ซี "
โดยมี เลขาธิการ สำนักงาน กพ.(เจ้าของเรื่อง)  ดร.ดนัย เทียนพุฒ กรรมการผู้จัดการ บริษท ดี เอ็น ที คอนซัลแตนท์ จำกัด ในมุมมองของผู้นำธุรกิจด้านการบริหารคน  ดำเนินรายการโดย ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง และคุณสันติสุข มะโรงศรี ช่องASTV ออกอากาศในวันอังคารที่ 3 ก.ค.50 เวลา 18.50-20.20 เชิญติดตามได้ครับ

ระบบจำแนกตำแหน่ง หรือ PC (Position Classification) ที่เรารู้จักกันในปัจจุบันว่า
ซี ( Common Level) ในระบบราชการคือ การจำแนกตำแหน่งตามค่าของงาน หรือ อธิบายง่าย ๆ ว่า
ในซูเปอร์มารเก็ต เวลาเขาจัดสินค้าจะมีการแบ่งเป็นหมวด ๆ เช่น แชมพูก็ว่าอยู่เป็นพวกแชมพู หรือ ชั้นแชมพู จะมีเรียงหรือวาง เป็นพวก ๆ ไว้เช่น ขนาดเล็ก ราคาถูก ขนาดกลางราคาสูงขึ้นมา ขนาดใหญ่ ราคาแพงกว่าเพื่อนเพราะด้วยปริมาณ  และคุณสมบัติ รวมทั้งประโยชน์ใช้สอย สบู่ก็จะอยู่เป็นพวกสบู่ และก็จะวางเป็นพวก ๆ เช่นเดียวกัน
พอมีสินค้าแชมพูเข้ามาใหม่ ก็จะจัดไปอยู่ในพวกแชมพู ตามขนาด และราคา

ระบบจำแนกตำแหน่งในองค์กร หรือ ระบบราชการก็เหมือนที่ยกตัวอย่างมา ละครับ

คราวนี้ในการปฎิรูประบบราชการเมื่อมีการปรับปรุงกระทรวงทบวงกรม ใหม่ ความจำเป็นในการยกเลิก ระบบ ซีก็มีเพราะระบบซีแบบเดิม ไม่เวิรค์แล้ว โดยที่ภาคธุรกิจทำเรื่องเหล่านี้ มานานมาก ยิ่งในต่างประเทศไม่มีใครใช้ระบบซีแล้ว

การเปลี่ยนระบบจำแนกตำแหน่งใหม่ ที่พูดถึงคือ ระบบจำแนกตำแหน่งตามความสามารถ ( Competency-based Classification  ) หรือ Broadbanding คือ การกำกำหนด ให้จำแนกตำแหน่งมีความกว้างมากขึ้น และ ยืดหยุ่นมากขึ้น ซึ่งเหมาะกับเอกชนเพราะมีการแข่งขันสูง และคนเก่งๆ จะได้ไม่ต้องลาออกไปไหน เพราะ ถ้าเก่งมากก็จะได้ผลตอบแทนสูงตามความเก่งหรือความสามารถ และก็เติบโตในกล่มของตนเอง

สำหรับในระบบราชการสิ่งที่น่าเป็นข้อสังเกตประการแรกคือ การที่ราชการระบบใหญ่มีคนจำนวนมาก การจะจำแนกคนเก่งและไม่เก่ง ด้วยความสามารถ อาจไม่กล้าทำ จึงทำตามที่ ทาง สำนักงาน กพ.บอกไว้แบบบัวไม่ให้ช้ำน้ำไม่ให้ขุ่น ไม่มีเสียมีแต่ได้ ซึ่งจะมีผลกระทบ เช่น ไม่อาจจำแนกคนตามความสามารถได้อย่างแท้จริง และที่มากกว่านั้นคือ จะใช้งบประมาณจำนวนมาก เพราะโดยแนวคิดจะดึงเงินจากคนความสามารถน้อยไปจ่ายคนเก่งแต่ถ้าไม่กล้าจำแนกคนไม่เก่งออกมา หรือ คนไร้ความสามารถว่าเป็นใคร ก็จะใช้งบมากมาย

ประการต่อมา การโอนอำนาจไปให้ต้นสังกัด หรือ กระทรวงเป็นคนจัดคนเข้ากล่มตามความสามารถเอง และให้มีการประเมินค่างานตามความสามารถ โดย สำนักงาน  กพ. ทำคู่มือให้ สิ่งที่น่าห่วงคือ
-จะมีการวิ่งเต้นโอนย้ายไปอยู่ที่กลุ่มงานที่มีความสามารถสูง และได้ค่าตอบแทนสูงก่อนการปรับเปลี่ยน
-เมื่อมีการปรับเปลี่ยนจึงทำให้ราชการอาจไม่ได้ประสิทธิภาพตามที่คาดคิดไว้

การประเมินค่างาน (Job Evaluation) เป็นเรื่องที่ไม่ใช่จะทำได้ตามการอ่านคู่มือ โดยเฉพาะกลุ่มงานที่รับผิดชอบตามกระทรวง คงต้องยอมรับความจริงว่า ผู้บริหารฝ่ายHR ในธุรกิจเองก็ มีน้อยมากที่จะทำเรื่องเหล่านี้ได้ แม้จะทำงานด้านHR มานาน เพราะไม่ใช่เรื่องง่าย และตีค่าตามความสามารถ ไม่มีการเรียนการสอนในมหา'ลัย หรือ เรียนก็เป็นวิธีการเดิมตามตำรา ต้องเป็นผู้บริหาร HR ที่เคยทำและมีความเชี่ยวชาญสูงรวมถึงรู้จริงในเรื่อง ความสามารถ

ประการสุดท้ายที่น่าห่วงมากคือ การให้ แต่ละกระทรวงเป็น Profit Center ที่จะบริหารจัดการได้เองทุกอย่างทั้งคน-เงิน-งาน เพราะระบบราชการไทย เป็นระบบเส้นสาย อุปถัมภ์  คนใกล้ชิดจะเติบโต แม้ว่า สำนักงาน กพ. จะคิดเรื่องระบบพิทักษ์คุณธรรม และมีการAudit   แต่สิ่งที่ระบบราชการเก่งมาก ๆ คือ การรายงาน แต่ที่ทำจริง จะเป็นคนละเรื่องกัน จึงตรวจสอบไม่เจอ

ถามว่าการใช้ระบบใหม่จำเป็นไหม ในทัศนะของ ดร.ดนัย เทียนพุฒ ที่เชี่ยวชาญในด้านนี้ คิดว่าจำเป็นครับที่ต้องทำในระบบราชการไทย แต่มีสิ่งน่าห่วงตามที่บอกไว้ข้างต้น  ถ้าคิดอย่างรอบครอบ เพราะเห็นว่ามีเวลาอีก 1 ปี ที่จะทำ จึงควรหาทางป้องปราบ ให้รอบครอบ เอาใจช่วยครับ เพราะผลสุดท้ายถ้าทำได้ดี ประชาชนและประเทศชาติจะได้ประโยชน์มากกว่าการบริหารแบบเดิม

อ่านข้อเขียน ยกเลิกระบบ "ซี" ผลิตภัณฑ์ใหม่ปฏิรูปราชการ  ได้ครับ

ดร.ดนัย เทียนพุฒ
กรรมการผู้จัดการ
DNT Consultants