น่าสนใจเป็นอย่างยิ่งที่ปัจจุบันมีความสนใจในธุรกิจครอบครัว (Family Business) กันค่อนข้างมาก  เนื่องด้วยผู้เขียนได้รับการสอบถามอยู่เสมอ
- มีนักศึกษาปริญญาเอกหลายๆ ท่านสนใจสอบถามพูดคุยถึงแนวทางการทำ Dissertation เกี่ยวกับธุรกิจครอบครัว
- เรื่องราวของธุรกิจครอบครัวที่ผู้เขียนโพสต์ไว้ใน blog (เข้าถึงโดยตรงที่ www.oknation.net/blog/DNT/categoty/FB) โดยเฉพาะกรณีตัวอย่างธุรกิจครอบครัวจิราธิวัฒน์  มีผู้เข้าชมเกือบ 500 ท่าน
- การแข่งขันของธุรกิจธนาคารมีสูงมากจนต้องโดดเข้ามาสร้างความแตกต่างใหม่เพื่อจับกลุ่มลูกค้า SMEs และผู้ประกอบการโดยเข้ามาพัฒนาธุรกิจครอบครัว  เริ่มเห็นเป็นรูปเป็นร่างและจริงจังมากกว่าในอดีต
- อีกทั้งยังมีหลายๆ สถาบันการศึกษาเปิด MBA ที่เกี่ยวข้องกับความเป็นผู้ประกอบการ (Entrepreneurship) ธุรกิจ SMEs และธุรกิจครอบครัว (Family Business)

  สิ่งที่น่าสนใจกว่านั้น  การศึกษาของ Longenecker และคณะ (2006) พบว่า การเริ่มต้นธุรกิจ (Business Startup) นั้นมาจากแหล่งของไอเดียที่ช่วยสร้างธุรกิจ เช่น ประสบการณ์ในงานที่เคยทำมาก่อน (45%) ความสนใจส่วนตัวหรืองานอดิเรก (16%) โอกาสที่บังเกิดขึ้น (11%) คำแนะนำ (7%)  ส่วนธุรกิจครอบครัวและการศึกษาหรือเข้าหลักสูตรอบรม (เพียง 6%)

    (รูปสไลด์ที่ 1 ด้านล่าง)

โมเดลของการสืบทอดธุรกิจครอบครัว

สิ่งที่สนใจกันมากอีกอย่างหนึ่งของธุรกิจครอบครัวคือ  การสืบทอดธุรกิจ (Suc-cession in Family Business) เพราะมีทฤษฎีหรือการพัฒนาในธุรกิจเมืองไทยให้เห็นน้อยมากหรืออาจจะพูดได้ว่า “ธุรกิจครอบครัวในเมืองไทยขาดการค้นคว้าและศึกษามายาวนานนับหลายทศวรรษ”
  จะมาสนใจศึกษากันว่า ธุรกิจครอบครัวเป็นมาอย่างไรคงประมาณไม่เกิน 10 ปีมานี้เอง
  จุดเริ่มต้น  การพัฒนาการจัดการจุดเริ่มต้นของการวางแผนสืบทอดธุรกิจ (Suc-cession Planning)
  หัวใจอย่างหนึ่งของธุรกิจที่ถ่ายทอดกันมาคือ  เรื่องของการสืบทอดธุรกิจ (Succession Planning) ซึ่งเกิดมาจากความต้องการของธุรกิจในการที่จะขยายกิจการแล้วต้องการผู้บริหารเข้ามารับผิดชอบงานดังกล่าวในอนาคต กับการเตรียมผู้บริหารไว้ทดแทนผู้บริหารระดับสูงที่ลาออกหรือเกษียณออกไป  หรือถูกซื้อตัวจะได้มีตัวตายตัวแทน (Successor)

    (รูปสไลด์ที่ 2 ด้านล่าง)

  Woodall และ Winstanly (1998) ได้อธิบายเรื่องนี้ไว้ในการพัฒนาการจัดการ (Management Development) เกี่ยวกับแนวคิดในการวางแผนสืบทอดธุรกิจที่เกิดมาจากความจำเป็นใน 3 ส่วนด้วยกันคือ 1) ความจำเป็นของธุรกิจ (Business Needs) ในด้านกลยุทธธุรกิจ (Business Strategy)  2) ความจำเป็นขององค์กร (Organization Needs)  ในด้านการพัฒนาองค์กร (Organization Development)  และการพัฒนาการจัดการ (Management Development) และ 3) ความจำเป็นส่วนบุคคล (Individual Needs) ในเรื่องการพัฒนาตนเองและการวางแผนอาชีพของตนให้เติบโตไปพร้อมกับองค์กร

การสืบทอดธุรกิจครอบครัว โมเดลการจัดการสืบทอดธุรกิจครอบครัว

  แม้ว่า Ward (2005) จะได้เสนอ เมทริกซ์ระยะของตัวตายตัวแทน (Successor’s Phases Matrix)  ผู้เขียนยังอยากจะเสนอโมเดลของการสืบทอดธุรกิจครอบครัวที่ Longenecker & et al (2006) ได้พัฒนาขึ้นมาตั้งแต่ปี 1978 และเป็นโมเดลที่ได้รับการพูดถึงอยู่พอสมควร  ซึ่งในโมเดลนี้มี 7 ระยะด้วยกันดังรูปที่ 3 (สไลด์ด้านล่าง)

ทั้งหมดใน 7 ระยะนี้คือ  การเข้าสืบทอดธุรกิจของตัวตายตัวแทนอย่างเต็มตัวของธุรกิจครอบครัว  ไม่รู้ว่าธุรกิจครอบครัวไทยจะมีลักษณะแบบนี้หรือไม่  น่าสนใจศึกษาและคราวต่อไปจะเสนอสุดยอดพาราไดม์ของทฤษฎีหนึ่งที่น่าสนใจไม่แพ้กันครับ!

ดร.ดนัย เทียนพุฒ
Dr.Danai Thieanphut
Managing Director
DNTConsultants