ทาดาโอะ อันโด

ทาดาโอะ อันโดะ เกิดที่เมือง โอซาก้า ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเป็นเมืองที่ เป็นศูนย์กลางธุรกิจการค้าและอุตสาหกรรมของประเทศมาแต่ครั้งโบราณ จากการที่เขาเติบโตขึ้นมาในย่านชุมชนที่เต็มไปด้วยโรงงานเล็กๆ เค้าถูกเลี้ยงดูมาโดย คุณปู่และคุณย่าตั้งแต่เด็กจนโต  จึงค่อนข้างจะมีระเบียบวินัย และ ความรับผิดชอบ เนื่องจากที่ได้ผู้สูงอายุเป็นผู้เลี้ยงดูทำให้ได้รับอิสระในการใช้ชีวิตในวัยเด็กต่อมาช่วงปลายวัยรุ่นของเขา เขาได้ให้ความสนใจกับการชกมวยเป็นอย่างมากถึงขนาดไปขึ้นชกจนได้ใบประกาศรับรองความเป็นนักชกอาชีพเรียบร้อยก่อนที่จะเรียนจบมัธยมปลาย[1]

หลังจากที่เรียนจบแทนที่เขาจะมุ่งหน้าชกมวยอย่างจริงจังแต่เขากลับเลือกที่จะทำงานเป็นพนักงานเขียนแบบในสำนักงานสถาปนิกแห่งหนึ่งในวัย 20 กว่าๆช่วงทศวรรษ 1960s ซึ่งเขา ทำการศึกษาการเขียนแบบด้วยตัวเอง รวมทั้งทำการ ท่องเที่ยวไปทั่วประเทศ และทั่วโลก           เคยมีคนสัมภาษณ์ทาดาโอะ อันโด ชื่อ  Sanghyun Lee ว่า “so has this spiritual journey continued?”และทาดาโอะ อันโดก็ตอบว่า Indeed, traveling to me is a spiritual journey because whenever I visit a place, I always take time to contemplate its history and culture. When I come across a new world, I ponder its meaning and look for answers to things I do not understand, I am always thinking about the next new things I will see.[2]

การที่ทาดาโอะ อันโดได้เดินทางไปเกือบทั่วโลก เพื่อทำการศึกษางานด้านสถาปัตยกรรมต่างๆในที่ต่างๆและจากบทสัมภาษณ์ทำให้เราได้เข้าใจว่าตัวทาดาโอะ อันโด เองนั้นก็เข้ากับทฤษฎี ประสบการณ์[3] ( Experience Theory ) ของ จอห์น ดิวอี้ ( John Dewey ) ที่ว่าด้วยเรื่องของการเลือกแสดงออก โดยอาศัยปัจจัยอื่นเข้าเช่น ความสามารถในเชิงช่าง วิจารณญาณที่ดีทางศิลปะ  

 ผลงานของทาดาโอะ อันโดทั้งหมดที่ได้ทำงานมาหรือการนำเสนองานนั้นมีทั้งหมด 133 ผลงาน และผลงานที่มักถูกยกหรือกล่าวถึงเสมอก็มีอยู่หลายชิ้นงานด้วยกันเช่น บ้านTomishima House, Osaka, Japan, 1973 และหากเป็นงานที่ต่างประเทศได้แก่ Modern Art Museum of Fort Worth, Fort Worth, Texas, 2002[4]  ช่วงเวลาที่ผ่านมานั้นเค้าเองก็ได้รับรางวัลมามากมายเช่น Annual Prize (Row House, Sumiyo shi) ,  Architectural Institute of Japan, 1979 (ชิ้นแรกที่ได้รับ), AIA Gold Medal, American Institute of Architects (AIA), 2002

(ชิ้นแรกที่ได้รับ),และถูกรับเชิญให้เป็นที่ปรึกษาหรืออาจารย์ของมหาวิทยาลัยเยล(Yale University ,1962 ) [5] ทั้งยังสถาบันการศึกษาต่างๆด้วย   เมื่อไม่เกิน10 ปีที่ผ่านมาเค้าเองก็ได้มาเมืองไทยด้วยเช่นกัน ในงานสถาปนิกประจำปี

                ผลงานต่างๆที่ ทาดาโอะ  อันโด  ได้สร้างไว้มีถึง 133  ผลงานนั้น  ในวิชา สุนทรียศาสตร์สำหรับนักออกแบบ ( AESTHETICS FOR DESIGNERS )  ขอเลือกผลงาน1 ชิ้น คือ  Church of the Light   หรือ วิหารแห่งแสง เพื่อทำการวิเคราะห์  นอกจากวิหารแห่งแสงแล้วนั้นยังมีวิหารแห่งลม และวิหารแห่งน้ำ  เหตุผลที่เลือกการวิเคราะห์ด้วยหลักของวิชา สุนทรียศาสตร์นั้น  เพราะวิหารแห่งแสง มีขนาดไม่ใหญ่มากนักเมื่อเปรียบเทียบกับอาคารวิหารอื่นๆ ทั้งที่เป็นอาคารขนาดเล็กแต่ให้ความรู้สึกของการทรงอยู่ของพระเจ้านั้นชัดเจน  พื้นที่ ( space ) ที่มีขนาดไม่ใหญ่แต่กลับให้ความรู้สึกเมื่อเข้ามาในตัวอาคารแล้วนั้นกลับชัดเจนและอัศจรรค์กับพื้นที่ที่มีอยู่  

                วิหารแห่งแสงตั้งอยู่ที่ Ibaraki, Osaka prefecture, Japan, 1989   มีขนาดพื้นที่ 113 ตรม. ตัวอาคารเกิดจากรูปทรงของเลขาคณิตแบบง่ายๆ  แปลนตัวอาคารมีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมผื้นผ้า มีขนาด ด้านกว้าง 5.9  เมตร ยาว 17.7  เมตร ภายในสูง 5.9 เมตร  และมีส่วนที่เป็นผนังที่ตัดตัวอาคารทำมุมกับอาคาร 15 องศา  ตัวอาคารทำด้วยคอนกรีต ไม่ทาสีทำให้สีที่เกิดนั้นเป็นสีของวัสดุเอง การก่อสร้างของอาคารนั้นไม่มีระบบเสาคานเข้ามาเกี่ยวข้อง  ทาดาโอ อันโดนั้นเลือกก่อสร้างแบบผนังรับน้ำหนัก ( Load Bearing Wall ) โดยใช้การเทคอนกรีตลงในแบบที่ได้ผูกเหล็กเอาไว้แล้ว หากเป็นการก่อสร้างในประวัตติศาตร์การก่อสร้างด้วยระบบผนังรับน้ำหนักนั้นได้แก่โบสถ์ลองซอง ( Ronchamp, Notre Dame du Haut ) ของ  เลอ คอร์บูซิเอร์ [6]( Le Corbusier )  สถาปนิกยุคโมเดิล ( Modernism )  

รูปภายในของวิหารแห่งแสง

รูปแปลนของวิหารแห่งแสง

วิหารแห่งแสง เป็นอาคารทางศาสนาที่ถูกสร้างขึ้นมีรูปทรงของอาคารเป็นสี่เหลี่ยมผื้นผ้าจากการวิเคราะห์ตัวรูปทรงของแปลนตัวอาคารไม่ได้เกิดจากการขึ้นด้วยระบบgoldensection ที่ว่าด้วยเรื่องสัดส่วน 1:1.186  จากบทความที่ได้ทำการศึกษาในเรื่องของการวางผังของตัวอาคารทำให้ได้ร็ว่าการจะทำให้เกิดพื้นอันยิ่งใหญ่นั้นจะต้องมีการปรับเปลี่ยนของอารมณ์ของการเคลื่อนที่เข้าสู่พื้นที่ที่ได้ถูกจัดเตรียมไว้ โดยใช้เส้นทาง2ข้างทางในการเปลี่ยนอารมณ์

เส้นทางที่ได้ถูกเตรียมไว้นั้นหากดูจากแปลนที่ถูกออกแบบไว้มีการออกแบบให้มีลักษณะปีบเข้าทำให้เกิดความรู้อึดอัดและเมื่อถึงพื้นที่ก็จะเกิดอารมณ์ที่ผ่อนคลาย  ทำให้สัมผัสได้ถึงอารมณ์ของพื้นที่นั้นๆ  ไม่เพียงแต่วิหารแห่งแสงเท่านั้นที่มีการส่งอารมณ์แบบนี้ จากการเปรียบเทียบกับผลงานอื่นๆเช่นวิหารแห่งลมหรือวิหารแห่งน้ำ[7] นั้นจัดให้มีทางเดินที่ทอดยาวเช่นเดียวกันเข้าใจว่าทาดาโอะ อันโด นั้นก็ได้รับแรงบันดาลใจในเรื่องของการวางผังเพื่อให้มุมมองนั้นเปลี่ยนมาจาก  เลอ คอร์บูซิเอร์ [8]( Le Corbusier )  ก็เป็นได้นอกจากนั้นทุกครั้งที่ทาดาโอะ อันโดได้ได้มีการวางผังเค้ามักจะคำนึงถึงหลายสิ่งด้วยกันเช่นเรื่องของบริบทของสภาพแวดล้อมและคนที่อาศัยหรือผู้ที่มาใช้พื้นที่ของอาคาร

รูปโบสถ์ลองซอง ของ เลอ คอร์บูซิเอร์

สีที่ใช้ไม่ว่าจะเป็นภายในตัวอาคาร หรือภายนอกอาคาร ทาดาโอะ  อันโด นั้นนิยมที่จะใช้สีจากวัสดุจากะรรมชาตินั้นจริงๆเช่น ในการออกแบบบ้านหลังแรกของเค้า(Tomishima House, Osaka, Japan, 1973 ) ที่ใช้คอนกรีต         ตัวอาคารหรือแม้แต่ภายในก็เป็นสีของคอนกรีตเช่นเดียวกัน แม้ในผลงานล่าสุดของทาดาโอะ อันโด (Omotesando Hills, Jingumae 4-Chome, Tokyo, Japan, 2006 ) ที่เป็นห้างสรรพสินค้าก็ยังมีการใช้ในเรื่องของสีของวัสดุเอง ทาดาโอะ อันโด นั้นใช้การออกแบบที่มีการผสมผสานกันในเรื่องของรูปทรงและแนวความคิดแบบเซ็น โดยเอาจุดเด่นของแต่และอย่างออกมา ศิลปเซ็น[9]หรือแนวความคิดแบบเซ็นนั้น คือ การตั้งจิตเจริญภาวนา จนเกิดปัญญาแก่กล้าจนเกิดการมองเห็นสัจจ

การที่ทาดาโอะ อันโด นำวิธีการแบบเซ็นหรือแนวความคิดแบบเซ็นมาใช้นั้นเข้าว่าอาจจะติดตัวมาตั้งแต่เด็กโดยที่ไม่สามารถแยกออกได้ว่านั้นคือเซ็น เพราะการที่ถูกเลี้ยงดูโดยผู้สูงอายุและวัฒธรรมการอยู่ใกล้ชิดธรรมชาติ ขอยกตัวอย่างเพื่อที่จะได้เห็นแบบชัดเจนขึ้น หากเราให้ทาร์ซานออกแบบบ้านให้เค้าคงออกแบบให้เรานั้นอยู่บนต้นไม้หนรือให้เรานั้นอยู่กับต้นไม้ เพราะว่าเค้าเองนั้นได้รับอิทธิพลจากธรรมชาติเข้ามาจึงไม่เค้าใจการดำรงอยู่อย่างคนเมืองได้

ถ้าทาดาโอะ อันโดใช้สีจากวัสดุ หรือเรียกว่าสัจจวัสดุนั้นมาเป็นองค์ประกอบของอาคาร  ก็มีสถาปนิกบ้างท่านก็ยึดติดกับเรื่องสีในงานสถาปัตยกรรม เช่น ริชาร์ด มายเออร์ ( Richard Meier )

ที่มีรูปแบบของการวางแปลนของอาคารรวมไปถึงการสร้างรูปด้านเช่นผลงาน The Atheneum in New Harmony, Indiana, United States.

รูป The Atheneum in New Harmony ของ ริชาร์ด มายเออร์ ( Richard Meier )

ผลงานของริชาร์ด มายเออร์ส่วนใหญ่การวางแบบแปลนเองนิยมที่จะวางแบบรูปทรงเลขาคณิตเช่นเดียวกันโดยใช้เพียง  สี่เหลี่ยมด้านเท่า สี่เหลี่ยมผื้นผ้า และวงกลม เช่นกันส่วนสีที่เลือกใช้นั้นของริชาร์ด มายเออร์ มักใช้สีขาวในงานของเค้าเสมอ

และเรามักจะพบว่าสีของ ทาดาโอะ อันโด ก็คือสีเทาในงานสถาปัตยกรรมของเค้าในรวมไปถึงงานตกแต่งภายในเอง ทาดาโอะ อันโด ก็ได้มีงานออกแบบด้วยเช่นเดี่ยวกัน     Morimoto restaurant at the Chelsea Market in Manhattan's Meatpacking district  เป็นอีกหนึ่งร้านที่  ทาดาโอะ อันโดได้ทำการออกแบบไว้มีการใช้วัสดุในเรื่องของการแสดงของสีโดยยังคุมโทนของสีเอาไว้เช่นเดียววกัน

รูปร้านอาหาร Morimoto restaurant

                ตัวอาคารวิหารแห่งแสง มีแนวความคิดในการออกแบบ คือ การใช้รูปทรงแบบเรียบง่ายโดยใช้รูปทรงเพียง สี่เหลี่ยมธรรมดาแต่สอดแทรกด้วยเรื่องของความเชื่อเรื่องเซ็นที่มีติดตัวมาตั้งแต่เด็ก มีการแสดงออกถึงอารมณ์ต่อพื้นที่ได้อย่างเต็มที่ มีการเรียงลำดับของการให้ความสำคัญของการใช้พื้นที่อย่างสูงสุด

                วิหารแห่งไม่ได้ให้ความรู้สึกเพียงแต่ภายในเท่านั้นแต่ยังคงคุณค่าทางสถาปัตยกรรมภายนอกด้วยโดยที่ตัวอาคารนั้นแสดงถึงความมั่นคง โดยใช้รูปทรงสี่เหลี่ยมธรรมดาละสอดแทรกในธรรมชาติบางครั้งหากมองในงานของทาดาโอะ อันโด นั้นรู้สึกได้ถึงเค้าไม่ต้องการรูปทรงที่สมบูรณ์แบบ เช่นเดี่ยวกับวิหารแห่งแสง นั้นนำผนังเฉียงเข้ามาตัดตัวอาคารทำให้เกิดความไม่สมบูรณ์ของรูปทรง และการออกแบบพื้นที่นั้นบ ทาดาโอะ อันโดมีความเข้าใจว่าสวนหรือสิ่งรอบข้างเป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างทำให้เค้ามีความคิดในการสร้างพื้นที่ขึ้นมาเอง ดูได้จากผลงานแรกของเค้า

                การใช้วัสดุของวิหารแห่งแสงยังคงเน้นวัสดุคอนกรีตเปลือยหรือสัจจของวัสดุ  และยังคงไว้ในเรื่องของสีที่ได้จากวัสดุเอง ที่นั่งในวิหารแห่งแสงนั้น รวมไปถึงผลงานปัจจุบันของเค้าเองก็ยังคงไว้เรื่องของสัจจของตัววัสดุด้วย

                ผลงานของ ทาดาโอะ อันโด เองนั้นส่งแรงบันดาลใจให้นักออกแบบไปไกลได้ทั่วโลก ในเรื่องของรูปทรงที่น้อยเน้นวัสดุที่ใช้ในงาน รวมไปถึงการควบคุมบรรยากาศของโครงการ   หากเป็นในประเทศไทยเองนักออกแบบก็มีการรับเอาแรงบันดาลใจจากงานของทาดาโอะ อันโด มามากมักจะสังเกตได้จากร้านค้า บ้านพักอาศัย หรือพื้นที่ รวมไปถึงการออกแบบต่าง ในการนำสีของคอนกรีตเปลือยมาใช้ในผลงานต่างๆ