สื่อสร้างสรรค์ชุมชน : มืดมน หรือยังมี

“เขาก็คือคน คุณก็คือคน ฉันก็คือคน เราก็คือคน เหมือนๆ กัน

คนมอญก็เป็นคน คนเขมรก็เป็นคน คนลาวก็เป็นคน พม่าไทย กะเหรี่ยงนั้น คนเหมือนๆ กัน...”

ท่อนหนึ่งของบทเพลง “เขาก็คือคน” ที่แต่งเนื้อร้อง และทำนองโดย นิติธร  ทองธีรกุล หรือเอ้ นิติ’กุล  ร่วมกันขับร้องโดยเพื่อนพ้องน้องพี่ศิลปินและตัวเขาเอง ได้แก่ สุเทพ – แดง – ลูกศร พ่อแม่ลูกแห่งวงโฮป แฟมิลี่  ชวด สุดสะแนน  และเอก ศิลาแลง  ฟังครั้งแรกก็ดูแปลกๆ  แต่เมื่อได้ฟังซ้ำก็สัมผัสได้ถึงเสน่ห์และพลังของบทเพลง

            เพลงนี้ เป็นหนึ่งในเก้าเพลงของอัลบั้มสื่อต่อต้านการค้ามนุษย์  ที่จัดทำโดยกลุ่มคนทำงานกิจกรรมเพื่อสังคมกลุ่มเล็กๆ ที่ชื่อ “กลุ่มสื่อสร้างสรรค์ชุมชน” และเพลงนี้ดูเหมือนจะเป็นเพลงเอกของอัลบั้มสารคดีเพลงชุดนี้ ที่สะท้อนเรื่องราวปัญหาของแรงงานข้ามชาติและปัญหาชนกลุ่มน้อยได้อย่างชัดเจนเห็นภาพมากที่สุดเพลงหนึ่ง

                นิติธร ทองธีรกุล ผู้ประสานงานกลุ่มสื่อสร้างสรรค์ชุมชน และเป็นหนึ่งในศิลปินที่ทำงานชุดนี้เล่าถึงที่มาที่ไปของงานว่า  ได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงการพัฒนาสังคม และความมั่นคงของมนุษย์  ในการจัดทำสื่อเพื่อรณรงค์เผยแพร่ประสบการณ์ของผู้เสียหายจากขบวนการค้ามนุษย์  ในรูปแบบสื่อสาระบันเทิง (Edutainment) ที่สามารถใช้เป็นเครื่องมือในการทำงานของหน่วยงาน องค์กรที่เกี่ยวข้องกับเรื่องการค้ามนุษย์ได้เป็นอย่างดี  ซึ่งงานชุดนี้ประกอบด้วยสารคดีเพลงที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการค้ามนุษย์ทั้งในประเด็นการค้าหญิงอย่างเพลงบัวลา และเพลงสาวส่งออก  ประเด็นชนกลุ่มน้อยและแรงงานข้ามชาติ อย่างเพลงเขาก็คือคน เป็นต้น  นอกจากนั้นในงานชุดนี้ยังมีวีดีทัศน์สารคดี 2 เรื่อง คือ บัวลา และคนค้าคน และบุ๊คเล็ทที่อัดแน่นเนื้อหาสาระเกี่ยวกับนิยามความหมาย  สถานการณ์ปัญหาเรื่องการค้ามนุษย์  หน่วยงาน องค์กรที่ให้การช่วยเหลือ และข้อมูลเบื้องหลังการทำงานต่างๆ

                เมื่อถามถึงแรงบันดาลใจในการทำงานชุดนี้  นิติธร เล่าว่า  เกิดจากการที่ตัวเองได้รับรู้รับฟังเรื่องราวการต่อสู้ของผู้หญิงคนหนึ่งที่ถูกหลอกไปค้าประเวณีที่ประเทศญี่ปุ่น และเกิดการฆาตกรรมมาม่าซังจนเธอเองก็ถูกจับติดคุกนานกว่าห้าปี  ก่อนที่ศาลจะตัดสินให้เธอกลับมาเมืองไทย เมื่อพบว่า เธอป่วยเป็นมะเร็งในรังไข่ระยะสุดท้าย  ระหว่างที่เธอกลับมาพักรักษาตัว และต่อสู้คดีในเมืองไทยนี้เอง คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ  กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ และองค์กรต่างๆ ได้เข้ามาให้การช่วยเหลือ  และเรื่องราวของเธอก็ได้รับความสนใจจากสื่อมวลชนในช่วงนั้น(ปี48-49) เป็นอย่างมาก  ซึ่งผมเองก็ได้พบเธอช่วงท้ายๆ ก่อนที่เธอจะเสียชีวิตในอีกไม่กี่เดือนต่อมา  และการจากไปนั้นรู้สึกสะเทือนใจและเกิดความคิดขึ้นมาว่าเราน่าจะเขียนเพลงขึ้นมาสักเพลงเพื่อเป็นการไว้อาลัย และบันทึกไว้เป็นอุทาหรณ์ให้คนอื่นได้เรียนรู้ผ่านบทเพลงในชื่อเพลง “บัวลา” 

                เมื่อถามถึงเพลงเอกของงานชุดนี้ “เขาก็คือคน” ดูเหมือนจะเป็นบทเพลงที่นิติธรภาคภูมิใจมากอีกเพลงหนึ่ง  เพราะนอกจากจะมีศิลปินมากหน้าหลายตามาร่วมร้องแล้วยังเป็นเพลงที่มาจากแรงบันดาลใจชั่วข้ามคืน หลังจากที่ได้ไปลงพื้นที่ดูการทำงานของเครือข่ายส่งเสริมคุณภาพชีวิตแรงงาน (LPN) ทั้งได้พูดคุยรับฟังปัญหา และสัมผัสชีวิตความเป็นอยู่  ได้เห็นการทำงานของพี่น้องแรงงานข้ามชาติชาวพม่า และชาวมอญที่ อ.มหาชัย จ.สมุทรสาคร  ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีแรงงานข้ามชาติจากพม่าเข้ามาทำงานมากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ และมีปัญหาการละเมิดสิทธิแรงงานในด้านต่างๆ โดยเฉพาะปัญหานายหน้าค้าแรงงานมากที่สุดแห่งหนึ่งด้วยเช่นกัน  ซึ่งเพลงนี้นิติธรเล่าว่า  ไม่ได้มีความซับซ้อนอะไรมาก แค่อยากสื่อสารให้คนทั่วไปได้รับรู้และหยุดคิดสักนิดว่าแรงงานเหล่านั้นก็คือคนเหมือนกันกับเรา  บ้านเมืองเขามีปัญหานานาสารพัน  เขาก็อยากจะหนีร้อนมาพึ่งเย็น  ดังนั้น  เราคนไทยในฐานะเจ้าของประเทศก็น่าจะดูแล หรือจัดการให้ถูกต้อง ไม่กดขี่ข่มเหงจนทำให้เขาต้องจนตรอก แล้วออกมาทำร้ายคนไทยอย่างที่เป็นข่าว

                นอกจากรายชื่อศิลปินที่กล่าวมาแล้วข้างต้น  ก็ยังมีศิลปินที่มากด้วยฝีมือคนอื่นๆ อาทิ  โจ้ รังสรรค์  ราศีดิบ  ฮวก  สุดสะแนน  แม่บัวซอน  เมืองพร้าว  ชิ  สุวิชาญ และเอ๋  มอส. เป็นต้น

                งานชุดนี้นอกจากใช้ชื่อว่า “สื่อเพื่อต่อต้านการค้ามนุษย์” แล้ว ยังพูดถึงเรื่องศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และเรื่องสิทธิมนุษยชนที่ข้ามพ้นพรมแดนของประเทศ หรือความแตกต่างทางเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ภาษา และเป็นงานอีกชุดหนึ่งที่เรียกได้ว่านอกจากจะเป็นสื่อสร้างสรรค์ชุมชน แล้วยังเป็นสื่อที่สร้างสรรค์สังคม ส่งเสริมให้คนมีความเอื้ออาทรต่อกัน  ไม่แบ่งแยกว่าเขาจะเป็นคนชาติไหน ศาสนา ความเชื้อ หรือมีผิวสีอะไร เพราะเราต่างก็เป็นคน เหมือนๆ กัน...

    -----------------------

หน้าคติชน วันอาทิตย์ที่ 3 กุมภาพันธ์ 2551