มาตรการคัดเลือกผูพิพากษาสมทบศาลแรงงานตามกฎหมายใหม

เนื่องจากพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 ไดประกาศใชมาเปนระยะเวลานาน บทบัญญัติบางประการจึงไมสอดคลองกับสภาพสังคม การเมือง และเศรษฐกิจในปจจุบันซึ่งไดเปลี่ยนแปลงไป และหลายปที่ผานมารัฐบาลไดผลักดันใหประเทศไทยเขาสูการเปนประเทศอตสาหกรรมอยางเต็มรูปแบบ โดยการกําหนดนโยบายที่เกี่ยวของกับการสงเสริมการลงทุนและการสงออกอยางตอเนื่อง สงผลใหเกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งสภาพการจางงานและการทํางาน ทําใหเกิดปญหาทางดานแรงงานที่มีความซับซอนและมีจํานวนมากขึ้นอยางเห็นไดชัด สํานักงานศาลยุติธรรมจึงเสนอแกไขปรับปรุงพระราชบัญญัติดังกลาวใหมีความเหมาะสมกับสภาวการณที่เปลี่ยนแปลงไป โดยในรางพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน นี้มีหลักกฎหมายสําคัญที่ไดรับการแกไขเพื่อใหสอดคลองกับสภาพสังคมและสภาพการจางงานที่เปลี่ยนแปลงไป ดังนี้

1. ขยายอํานาจศาลแรงงาน

รางพระราชบัญญัติฉบับนี้ไดขยายขอบเขตอํานาจศาลแรงงานใหมีอํานาจพิจารณาพิพากษาคดีละเมิดระหวางลูกจางกับลูกจางที่เกิดจากการทํางานในระหวางทางการที่จาง จากเดิมที่จํากัดอยูเพียงเฉพาะคดีละเมิดระหวางนายจางกับลูกจางเทานั้น และใหศาลแรงงานมีอํานาจพิจารณาคดีหรือมีคําสั่งเกี่ยวกับขอพิพาทแรงงานที่รัฐมนตรีวาการกระทรวงแรงงานขอใหศาลแรงงานชี้ขาดตามกฎหมายวาดวยแรงงานสัมพันธ กฎหมายวาดวยแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ หรือกฎหมายวาดวยการจัดหางานและคุมครองคนหางาน ที่ตองแกไขเชนนี้ก็เพื่อใหสอดคลองกับการจัดตั้งกระทรวงแรงงานและเพื่อใหครอบคลุมถึงรัฐวิสาหกิจอันมีลักษณะการจางงานเชนเดียวกับเอกชนและ กําหนดใหศาลแรงงานมีอํานาจวินิจฉัยวาคดีใดอยูในอํานาจของศาลแรงงานโดยไมตองใหอธิบดีผูพิพากษาศาลแรงงานกลางวินิจฉัย ในกรณีที่มีคําวินิจฉัยของอธิบดีผูพิพากษาศาลแรงงานกลางอยูแลวเพื่อลดภาระของอธิบดีผูพิพากษาศาลแรงงานกลาง

2. วิธีการคัดเลือกผูพิพากษาสมทบ

ในสวนที่เกี่ยวกับผูพิพากษาสมทบไดมีการแกไขเพิ่มเติมหลักเกณฑวิธีการคัดเลือก คุณสมบัติ วาระในการดํารงตําแหนงและการพนจากตําแหนงของผูพิพากษาสมทบ โดยกําหนดใหคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรมเปนผูดําเนินการคัดเลือกผูพิพากษาสมทบในศาลแรงงานและกําหนดวิธีการจัดทําบัญชีรายชื่อผูแทนฝายนายจางและฝายลูกจาง โดยใหสมาคมนายจางกับรัฐวิสาหกิจและสหภาพแรงงานเสนอชื่อผูแทนฝายตนตออธิบดีกรมสวัสดิการและคุมครองแรงงานหรือ

ผูที่ไดรับมอบหมาย แลวใหอธิบดีกรมสวัสดิการและคุมครองแรงงานหรือผูที่ไดรับมอบหมายจัดใหมีการเลือกตั้งผูแทนฝายสมาคมนายจางกับรัฐวิสาหกิจและสหภาพแรงงานใหไดจํานวนไมเกิน 2 เทาของจํานวนที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมตามกฎหมายวาดวยระเบียบการบริหารราชการ

ศาลยุติธรรมกําหนดและเสนอบัญชีรายชื่อดังกลาวตอเลขาธิการสํานักงานศาลยุติธรรม และเพิ่มหลักการใหที่ประชุมผูแทนฝายนายจางของสถานประกอบกิจการและที่ประชุมผูแทนฝายลูกจางของสถานประกอบกิจการซึ่งอยูในเขตศาลแรงงานสามารถเสนอรายชื่อผูแทนฝายตนไดดวยในกรณีที่ไมมีสมาคมนายจางหรือสหภาพแรงงานที่จดทะเบียนที่ตั้งสํานักงานในเขตศาลแรงงานหรือมีอยูเปนจํานวนนอย

นอกจากนั้นพระราชบัญญัติฉบับนี้ยังไดเปดโอกาสใหกับองคกรอื่นๆที่เกี่ยวของกับแรงงานสามารถเสนอชื่อผูแทนฝายตน โดยใหกระทรวงแรงงาน หรือคณะกรรมการหรือองคกรที่เกี่ยวกับแรงงานตามประกาศของคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรม เสนอชื่อผูแทนฝายนายจางหรือลูกจาง ตออธิบดีผูพิพากษาศาลแรงงานกลางแลวจัดใหมีการประชุมเลือกกันเองใหไดจํานวน

ไมเกิน 2 เทาของจํานวนที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมตามกฎหมายวาดวยระเบียบการบริหารราชการศาลยุติธรรมกําหนดแลวเสนอบัญชีดังกลาวตอเลขาธิการสํานักงานศาลยุติธรรม

จะเห็นไดวามีการกําหนดจํานวนผูไดรับการเสนอชื่อไวใหมีจํานวนไดไมเกิน 2 เทาของจํานวนที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมตามกฎหมายวาดวยระเบียบการบริหารราชการศาลยุติธรรมกําหนดทั้งนี้เพื่อใหคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรมมีโอกาสไดกลั่นกรองพิจารณารายชื่ออีกครั้งหนึ่งตามที่กฎหมายกําหนด

3. คุณสมบัติของผูพิพากษาสมทบ

มีการเพิ่มเติมคุณสมบัติของผูพิพากษาสมทบเพื่อแกไขปญหาขอขัดของในการคัดเลือกผูพิพากษาสมทบในอดีตที่ผานมาโดยกําหนดคุณสมบัติของผูพิพากษาสมทบไวดังนี้

1. 1. มีสัญชาติไทย
2. 2. มีอายุไมต่ำกวาสามสิบปบริบรูณ
3. 3. มีภูมิลําเนาหรือสถานที่ทํางานอยูในเขตศาลแรงงานนั้น

4. สําเร็จการศึกษาไมต่ำกวาชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายหรือเทียบเทาเวนแตเคยเปนผูพิพากษาสมทบในศาลแรงงาน

5. กําหนดเพิ่มคุณสมบัติของบุคคลที่ไดรับการเสนอชื่อในสวนของผูแทนฝายนายจาง วาตองเปนกรรมการสมาคมนายจางมาแลวไมนอยกวา 2 ปและสมาคมนายจางนั้นไดจดทะเบียนที่ตั้งสํานักงานในเขตศาลแรงงานนั้น หรือเปนฝายบริหารของรัฐวิสาหกิจตามกฎหมายวาดวยแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธมาแลวไมนอยกวา 2 ปแลวแตกรณี เพื่อใหผูพิพากษาสมทบฝายนายจางมีฐานะของผูแทนของฝายนายจางอยางแทจริง เชนเดียวกับผูแทนฝายลูกจางที่กําหนดวาบุคคลที่ไดรับการเสนอชื่อในสวนของผูแทนฝายลูกจางนั้นตองเปนกรรมการสหภาพแรงงานมาแลวไมนอยกวาสองป และสหภาพแรงงานนั้นไดจดทะเบียนที่ตั้งสํานักงานในเขตศาลแรงงานนั้น

6. เปนผูมีความเลื่อมใสในการปกครองตามระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริยเปนประมุข

7. ไมเปนบุคคลลมละลาย คนไรความสามารถ คนเสมือนไรความสามารถ คนวิกลจริต หรือจิตฟน

เฟอน มีจิตใจไมเหมาะสมที่จะเปนผูพิพากษาสมทบ หรือเปนโรคที่ระบุไวในระเบียบของคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรมตามกฎหมายวาดวยระเบียบขาราชการฝายตุลาการศาลยุติธรรม

8. ไมเคยไดรับโทษจําคุกโดยคําพิพากษาสูงสุดใหลงโทษจําคุก เวนแตเปนโทษสําหรับความผิดที่กระทําโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ

9. ไมเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวาไดกระทําความผิดตามกฎหมายวาดวยการคุมครองแรงงาน กฎหมายวาดวยแรงงานสัมพันธ กฎหมายวาดวยแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ กฎหมายวาดวยการจัดหางานและคุมครองคนหางาน กฎหมายวาดวยการประกันสังคม หรือกฎหมายวาดวยเงินทดแทน เวนแตพนโทษมาแลวไมนอยกวา 2 ปหรือพนระยะเวลาที่ศาลกําหนดในการรอการลงโทษแลว

10. ไมเคยตองคําสั่งศาลถึงที่สุดใหทรัพยสินตกเปนของแผนดินและศาลไมไดสั่งคืนทรัพยสินตามกฎหมายวาดวยการปองกันและปราบปรามการฟอกเงิน

11. ไมเปนขาราชการการเมือง กรรมการหรือผูดํารงตําแหนงที่รับผิดชอบในการบริหารงานพรรคการเมือง ที่ปรึกษาพรรคการเมือง หรือเจาหนาที่ในพรรคการเมือง สมาชิกสภาผูแทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร สมาชิกสภาทองถิ่น ผูบริหารทองถิ่นที่มาจากการเลือกตั้งหรือการแตงตั้ง หรือทนายความ

12. ไมเคยถูกไลออก ปลดออก หรือใหออกจากราชการ หนวยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจหรือหนวยงานอื่นของรัฐ

13. ไมเคยเปนผูเสื่อมเสียหรือบกพรองในศีลธรรมอันดี และ

14. ไมเคยพนจากตําแหนงผูพิพากษาสมทบ

ทั้งนี้ ใหผูพิพากษาสมทบดํารงตําแหนงไดคราวละ 3 ป แตจะทรงพระกรุณาโปรดเกลา ฯ แตงตั้งผูตองออกตามวาระไปแลวใหดํารงตําแหนงตอไปอีกก็ได

ที่กลาวมาขางตนจะเห็นไดวารางพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน

พ.ศ. …. มุงเนนที่การปรับปรุงหลักเกณฑวิธีการคัดเลือกและคุณสมบัติของผูพิพากษาสมทบในศาลแรงงานประกอบกับปรับปรุงเขตอํานาจของศาลแรงงานเปนสําคัญ หากนํามาใชแลวบรรลุประสทธิผลตามเจตนารมยของกฎหมายก็จะสงผลดีตอภาคแรงงานในภาพรวมเปนอยางมาก อีกทั้งยังเปนการกระตุนใหผูที่เกี่ยวของทบทวนปรับปรุงกฎหมายแรงงานฉบับอื่นๆซึ่งไดบังคับใชมาเปนเวลานานแลวเชนเดียวกันเพื่อใหทันสมัยและสอดคลองกับสภาวการณในปจจุบัน และขณะนี้รางพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงานดังกลาวไดผาน

ความเห็นชอบจากสภานิติบัญญัติแหงชาติแลวเมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2550 และเมื่อไดประกาศในราชกิจจานุเบกษาแลวก็จะมีผลบังคับใชเปนกฎหมายตอไป

สราวุธ เบญจกุล รองเลขาธิการสํานักงานศาลยุติธรรม และโฆษกสํานักงานศาลยุติธรรม