เหตุการณ์ วันมหาวิปโยค 14 ตุลาคม 2516  เกิดขึ้นตอนที่ผม เรียนอยู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6... และผมโชคดี   ที่ครอบครัวผมรับหนังสือพิมพ์รายวัน....

       ผมเริ่มอ่านหนังสือพิมพ์ตั้งแต่เรียนประถมศึกษาปีที่ 2  หัดอ่านจากข่าวกีฬาก่อน  แล้วพัฒนาไปอ่านข่าวการเมือง  ต่างประเทศ ฯลฯ

       ยุคนั้นประเทศไทยปกครองโดยระบอบเผด็จการทหาร โดยมี จอมพลถนอม กิตติขจร เป็นนายกรัฐมนตรี จอมพลประภาส จารุเสถียร  และพันเอกณรงค์ กิตติขจร บุตรชายของจอมพลถนอมฯ เป็นผู้มีบทบาทสูงสุดในการเมือง..

       ก่อนเกิดเหตุการณ์ วันมหาวิปโยค  การรับรู้ของผมในขณะนั้นที่จำได้เป็นรูปธรรมชัดเจน   คือการได้ทราบข่าว เฮลิคอปเตอร์ของทหารตกที่จังหวัดนครปฐม โดยพบซากสัตว์ป่า โดยเฉพาะซากกระทิง จำนวนมากในเฮลิคอปเตอร์....และเหตุที่เป็นที่สนใจของชาวบ้านเป็นอย่างมาก คือ มีดาราสาวชื่อดังในยุคนั้น.. คือ..คุณเมตตา รุ่งรัตน์ อยู่บนเฮลิคอปเตอร์ลำดังกล่าวด้วย หากผมจำไม่ผิดเธอได้รับบาดเจ็บ...เล็กน้อย

     จากนั้นข่าวคราวการเคลื่อนไหวของขบวนการนักศึกษาเพื่อเรียกร้องรัฐธรรมนูญ  ในขณะนั้นก็ออกมาเป็นระยะตามหน้าหนังสือพิมพ์...และข่าวที่ทำให้เด็กประถม 6 อย่างผมจำได้แม่นยำ คือ ข่าวการที่มีบุคคลจากหลายอาชีพ หลายวงการจำนวน 100 คน ลงชื่อเพื่อเรียกร้องขอรัฐธรรมนูญ...เพราะหนึ่งในนั้นคือ..ญาติสนิทของผม ซึ่งมีศักดิ์เป็นน้าชาย..ปัจจุบันท่านเป็นนักเขียนการ์ตูนการเมือง  ที่เอ่ยชื่อแล้วใครๆก็รู้จัก...

     จากนั้นเหตุการณ์ก็สุกงอม..เนื่องจากมีการจับกุมผู้นำนักศึกษา จนทำให้มีการเดินขบวนของนักศึกษาประชาชนหลายแสนคน จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ไปตามถนนราชดำเนิน..จนนำไปสู่การจลาจล นองเลือดในที่สุด เนื่องจาก มีการปะทะกันระหว่างผู้ประท้วง กับตำรวจ ทหาร และ ที่สำคัญที่สุดคือมีการยิงปืนลงมาจากเฮลิคอปเตอร์ เพื่อสลายการชุมนุม...

    เหตุการณ์การความไม่สงบจบลง ด้วยการ เดินทางออกนอกประเทศ ของ จอมพลถนอม กิตติขจร จอมพลประภาส จารุเสถียร และ พันเอกณรงค์ กิตติขจร....

    โดยมีผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์ดังกล่าว หลายสิบคน  รวมทั้งบาดเจ็บอีกนับร้อย....

    ผมมีโอกาส...ได้สนทนากับญาติของเพื่อนบ้าน ที่เป็นนักศึกษาและเข้าร่วมเหตุการณ์  ซึ่งเขาได้เล่าให้ฟัง..ถึงรายละเอียดของเหตุการณ์....ฟังแล้วทั้งตื่นเต้น...ทั้งน่ากลัว...ตามประสาเด็ก ป.6....

   เหตุการณ์ในครั้งนั้น  ตามหน้าหนังสือพิมพ์ จะมีการลงรูปภาพ..... ผู้นำนักศึกษาเดินคล้องแขนกัน.....  ภาพจากมุมสูงที่เห็นฝูงชนเรือนแสนอัดแน่นในถนนราชดำเนิน.....  ภาพไอ้ก้านยาว...คุณประพัฒน์ แซ่ฉั่ว  กำลังถือไม้หน้าสามยืนจังก้า เพื่อต่อสู้กับทหารที่มีอาวุธครบมือ..(ต่อมามีการนำภาพดังกล่าวมาสกรีน

บนเสื้อยืด..ขายกันด้วย).......  ภาพนักศึกษาประชาชน กำลังร่ำไห้กับศพของคุณจิระ บุญมาก....วีรชนคนกล้าของเราที่พลีชีพในเหตุการณ์ครั้งนั้น

           คุณจิระ บุญมาก

    ผมจดจำชื่อผู้นำนักศึกษา..ในยุคนั้นได้แม่นยำหลายคน อาทิ คุณธีรยุทธ บุญมี  คุณเสกสรรค์ ประเสริฐกุล  คุณเสาวนีย์  ลิมมานนท์ คุณสมบัติ ธำรงธัญวงศ์.......ฯลฯ

    หลังเหตุการณ์ 14 ตุลา หนังสือพิมพ์ ได้ออกหนังสือฉบับพิเศษ รวบรวมรายละเอียดของเหตุการณ์ไว้อย่างละเอียดลออ...ซึ่งผมมีโอกาสได้อ่าน...เสียดายได้ที่ไม่ได้เก็บไว้จนถึงวันนี้..

    จากนั้นการรับรู้  ในเรื่องการเมืองของผม ก็มีต่อเนื่องผ่านหนังสือพิมพ์ และโทรทัศน์ของท้องถิ่น..ซึ่งมีการนำเสนอข่าวมากขึ้นกว่าในยุคเผด็จการครองเมือง...ยังจำได้ว่าได้ดูการแสดงดนตรี ของวง คาราวาน ที่เดินสายแสดง  ทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 10 หาดใหญ่ ด้วย...ผู้ใหญ่ในบ้านผมฟังแล้ว...ยังนั่งบ่นกันเลยว่า ร้องเพลงอะไร.....ฟังไม่รู้เรื่อง...

     ข่าวคราวการเลือกตั้ง...ตามรัฐธรรมนูญฉบับใหม่...ออกมาเป็นระยะ ผมได้รับรู้ว่า หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช หัวหน้าพรรคกิจสังคม ที่มีส.ส.เพียง 18 คน สามารถก้าวขึ้นมาเป็นนายกรัฐมนตรีได้ หลังจากที่ใช้ความสามารถทางการเมือง ทำให้ ม.ร.ว.เสนีย์ ปราโมช ผู้เป็นพี่ชาย และเป็นหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ซึ่งมีจำนวนส.ส.มากกว่า ต้องตกม้าตายในการแถลงนโยบายในสภาฯ จนต้องหลีกทางให้ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ก้าวขึ้นมาเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 13 ของประเทศไทย...

     ผมจำภาพที่ท่านคึกฤทธิ์ฯ จับมือกับเหมาเจ๋อตุง ผู้นำของจีนคอมมิวนิสต์  ในเหตุการณ์การเดินทางไปเปิดสัมพันธไมตรีกับจีนเป็นครั้งแรก หลังจากที่จีนเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นระบอบคอมมิวนิสต์......นโยบายเงินผันอันโด่งดังในยุคนั้นของพรรคกิจสังคม   ซึ่งละม้ายคล้ายคลึง กับ นโยบายประชานิยม ของคนบางคนในปัจจุบัน 

    ในส่วนของการเคลื่อนไหวทางการเมือง....ขบวนการนักศึกษาในชื่อ ศูนย์กลางนิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย เข้ามามีบทบทบาทในสังคมมากขึ้น....ชื่อของคุณสุธรรม แสงประทุม ถูกบันทึกไว้ในความทรงจำของผมอีกชื่อหนึ่ง  ผมเริ่มได้เห็น และได้ยิน คำว่า ขบวนการขวาพิฆาตซ้าย....กลุ่มนวพล...กลุ่มกระทิงแดง....ที่เข้ามาก่อกวนในกิจกรรมที่ ศูนย์กลางนิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย เคลื่อนไหว...

     ช่วงฤดูร้อนปี 2518  ผมมีโอกาสได้เข้ากรุงเทพฯเป็นครั้งแรกในชีวิต...ยังได้เข้าไปเดินในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์...และพบว่ามีพี่น้องประชาชน ชาวไร่ ชาวนา จากต่างจังหวัด ที่เดินทางเข้ามาเรียกร้องหาความเป็นธรรมจากรัฐบาล.... พำนักอยู่ในธรรมศาสตร์ เป็นจำนวนไม่น้อยเหมือนกัน......

    ขบวนการ ขวาพิฆาตซ้าย ในยุคนั้น ก่อตัวขึ้นอย่างมีรูปธรรม และต่อเนื่อง...ที่ผมจำได้ดี คือ เพลงปลุกใจ  ที่ออกมาเปิดกันทุกวี่ทุกวัน ทางโทรทัศน์ วิทยุ โดยเฉพาะเพลง หนักแผ่นดิน  ที่ลูกเด็กเล็กแดงในยุคนั้น ร้องกันได้เกือบทุกคน....  เนื้อหามุ่งโจมตีนักศึกษาว่าเป็นพวกหนักแผ่นดิน....

        ข่าวคราวการให้ร้ายป้ายสีว่า นักศึกษา เป็นคอมมิวนิสต์ เป็นผู้ที่ไม่หวังดีต่อประเทศ...ถูกกรอกใส่ความคิดของประชาชน.ทุกเมื่อเชื่อวัน..ผมยังเคลิ้มไปเลยครับ....

     สุดท้ายความขัดแย้งทางความคิดก็สุกงอม..เมื่อจอมพลถนอมฯ บวชเป็นเณร เดินทางเข้าประเทศไทยอีกครั้ง โดยมีข้ออ้างว่าเพื่อดูใจบิดา...ในยุคที่ ม.ร.ว.เสนีย์ ปราโมช แห่งพรรคประชาธิปัตย์ เป็นนายกรัฐมนตรี  ขบวนการนิสิตนักศึกษา ต่อต้านการเดินทางเข้ามาของเณรถนอมฯ อย่างหนัก...การประท้วงยืดเยื้อ..ขณะเดียวกันกระบวนการ... ปลุกระดมมวลชนก็ถึงจุดสูงสุดเช่นกัน....

    และแล้วเหตุการณ์ปิดล้อมมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพื่อบุกเข้าสลายม็อบ นักศึกษาประชาชนที่กำลังชุมนุมประท้วงอยู่ ด้วยวิธีการอันโหดเหี้ยม ซึ่งไม่น่าจะเกิดจากการกระทำของมนุษย์ด้วยกัน....โดยตำรวจ ทหารและประชาชนอีกกลุ่มหนึ่ง ในเช้าวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ก็เกิดขึ้น  ผมซึ่งกำลังเรียนอยู่ชั้น ม.ศ.2 รับรู้ข่าวสารจากทางโทรทัศน์ วิทยุ หนังสือพิมพ์ ตรงกันว่า พวกที่ชุมนุมกันอยู่ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นพวกคอมมิวนิสต์ เป็นพวกไม่หวังดี ต่อประเทศชาติ มีพวกต่างชาติที่บางคนพูดไทยยังไม่ได้ ร่วมประท้วงอยู่ด้วย และมีการใช้อาวุธยิงต่อสู้ออกมาจากธรรมศาสตร์ จนทำให้ต้องมีการใช้อาวุธเข้าปราบปราม....

     ประชาชนส่วนมากหลงเชื่อตามข่าวสารที่ออกมา  ผมยังจำเหตุการณ์ที่ผมไปโต้เถียงกับเพื่อนร่วมชั้น ซึ่งมีพี่ชายเรียนหนังสืออยู่กรุงเทพฯ และเข้าไปมีส่วนในการประท้วง จนต้องหนีหัวซุกหัวซุนกลับมาบ้านได้ดี...ว่าผมไม่เชื่อในสิ่งที่พี่ชายของเพื่อนบอกเล่าถึงความจริงที่ตรงกันข้ามกับข่าวที่ได้จากสื่อมวลชน ..ผมเชื่อข่าวทางโทรทัศน์ และหนังสือพิมพ์มากกว่า...

   อย่างไรก็ตาม  ความเชื่อของผมเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้ ถูกกระตุกให้ทบทวนความคิด จากข่าวคราวของญาติผู้พี่ที่เรียนแพทย์อยู่ที่ศิริราชฯ และเข้าไปอยู่ในเหตุการณ์ครั้งนี้ด้วย ได้รับการช่วยเหลือจากหน่วยแพทย์ที่เข้าไปรักษาคนบาดเจ็บในธรรมศาตร์อย่างหวุดหวิด.....

   จากนั้นความทรงจำและความเชื่อของผมเกี่ยวกับเหตุการณ์ 6 ตุลา 19 ของผมก็เบลอๆไป  แม้จะได้มีโอกาสได้รับข้อมูลในช่วงปี 2521 ที่รัฐบาลพลเอกเกรียงศักดิ์ ชมะนันท์ ได้อนุญาตให้นักศึกษาได้ทำกิจกรรมอีกครั้งก็ตาม  ...ซึ่งผมได้อ่านหนังสือดีๆหลายเล่ม รวมทั้ง โจนาธาน ลิวิงสตัน นางนวล  ในช่วงนั้น   แต่อย่างไรก็ตาม กระแสดังกล่าว ก็ถูกกลบไปด้วยอิทธิพลของ....เพลงสากล....  วงชาตรี  และนิยายรักนักศึกษา ของศุภักษร  ที่เข้าไปเกาะกุมหัวใจของวัยรุ่นในยุคนั้น....

       และแล้วความจริงของเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 ก็เป็นที่รับรู้แก่ผม...เมื่อผมได้เข้ามาสู่รั้วรามคำแหง...ได้มีโอกาสเข้าร่วมทำกิจกรรมนักศึกษา..ได้พบกับรุ่นพี่ได้มีประสบการณ์อันแสนเลวร้ายจากเหตุการณ์ 6 ตุลา วันฆ่านกพิราบ  ได้มีโอกาสชมภาพยนตร์บันทึกเหตุการณ์ที่คนไทยส่วนมากไม่เคยเห็น...ได้เห็นความโหดร้ายทารุณ...ที่คนไทยเข่นฆ่ากันเอง..เพียงเพราะเหตุผลว่า...ความคิดเห็นทางการเมืองไม่ตรงกัน...ภาพแห่งความโหดร้าย หดหู่ ..เหล่านั้น...ยังฝังอยู่ในใจของผมตลอดมา....

     ผมใช้ชีวิตในมหาวิทยาลัยรามคำแหงอยู่หลายปี  เข้าร่วมกิจกรรมนักศึกษา...เพื่อสานต่ออุดมการณ์ของเหล่าวีรชนคนกล้าเหล่านั้นมาโดยตลอด.....และได้นำปรัชญาที่ได้จากการมีโอกาสได้เข้าร่วมขบวนการนักศึกษา...มาปรับใช้ในการดำเนินชีวิต...ในสังคมแห่งการแข่งขันนี้มาโดยตลอดเช่นกัน...

    ปีนี้...เป็นปีที่ครบรอบ 34 ปี ของวันมหาวิปโยค  14 ตุลาคม 2516  และ ครบรอบ 31 ปี วันฆ่านกพิราบ..6 ตุลาคม 2519  ...ผมขอตั้งจิตอธิษฐานถึงวีรชนคนกล้าทุกคน...ที่ได้เสียสละชีวิต...เพื่อให้พวกเราคนรุ่นหลัง..ได้ลิ้มรสกับเสรีภาพ....และระบอบประชาธิปไตยที่เราโหยหา...

   ขอให้วิญญาณ..ของเหล่าวีรชน..จงโปรดรับรู้ไว้ด้วยเถิดว่า...การตายของท่านจะไม่สูญเปล่า.....ประเทศไทยของเราต้องมีการพัฒนาไปสู่สังคมแห่งความเท่าเทียมกันในโอกาสของคนในสังคม......

       การเมืองภาคประชาชนจะต้องเข้มแข็งขึ้น...จนทำให้คนที่มุ่งกอบโกยแต่ผลประโยชน์ให้ตนเองและพวกพ้อง...ไม่สามารถจูงจมูก...และครอบงำความคิดของพวกเราอย่างง่ายๆ ได้อีกต่อไป...

 เนื้อหา : จากความทรงจำของผู้เขียน + การยืนยันจากข้อมูลทางอินเตอร์เน็ต

ภาพ+เพลง : จากอินเตอร์เน็ต

เนื้อร้องบทเพลง นกสีเหลือง ประพันธ์โดย คุณวินัย อุกฤษณ์