ในช่วงฤดูร้อนของทุกๆ ปี เรือวิทยาศาสตร์ MS Wissenschaft

จะได้ฤกษ์ออกเดินทาง โดยบรรทุกสิ่งที่แตกต่างไปจากเรือบรรทุกสินค้าทั่วไป

เจ้าเรือไม่ธรรมดานี้ ไม่ได้บรรทุกถ่านหิน หรือตู้คอนเทนเนอร์

อย่างที่เราเคยเห็นกันจนคุ้นตา หากแต่ว่า มันบรรทุกนิทรรศการ

เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์ มาจนเต็มท้องเรือ และนิทรรศการที่ว่านี้ ได้จัดขึ้นให้เข้ากับ

หัวข้อทางวิทยาศาสตร์ในแต่ละปี

จากนั้นก็ลอยลำออกไปแสดงนิทรรศการตามเมืองต่างๆ กว่า 30 เมือง

ตามเส้นทางเดินเรือ

ของเยอรมนี แล้วเปิดให้ประชาชนทั่วไปได้เข้าเยี่ยมชม

ร่วมค้นคว้าและทดลอง ฟรี

ปีนี้ประเทศเยอรมนีเขาจัดให้เป็นปีแห่ง “คณิตศาสตร์” เพื่อกระตุ้นให้เด็ก

และเยาวชนรุ่นใหม่ หันมาสนใจให้ความสำคัญ และเปิดใจกับวิชาคณิตศาสตร์

์ให้มากยิ่งขึ้น

และในโอกาสนี้เรือ MS Wissenschaft จึงได้จัดนิทรรศการ

ในหัวข้อซึ่งเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ ขึ้นมา

โดยได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงศึกษาและค้นคว้าวิจัย

และจากมูลนิธิ Klaus Tschira

เขาโฆษณาชวนเชิญว่า คณิตศาสตร์น่ะไม่ใช่เรื่องยี้ๆ เหมือนนักการเมือง หรือรัฐบาลน้ำเน่าบางประเทศหรอกนะ หากแต่ว่า คณิตศาสตร์

มันวนเวียน(และหลอกหลอน) อยู่รอบๆ ตัวเรานี่แหละ จงอ้าแขนโอบกอดรับรัก

และเปิดใจ ยอมรับมันอย่างกล้าหาญเสียดีๆ เพราะมันใช้ประโยชน์ได้จริงๆ ) แม้กระทั่งกับคนที่เรียนวิชาเลขได้เกรด 0

อีกทั้งยังย้ำแล้วย้ำอีกว่า ไม่ว่าคุณจะกำลังผูกเน็คไท ขึ้นรถไฟ หรือส่งพัสดุ ทุกอย่างล้วนแล้วแต่มีคณิตคิดคำนวน แอบแฝงซ่อนตัวอยู่ด้วยทั้งนั้น

อ่านดูแล้วน่ากั๊ว เง้ยยย น่าสนใจดีไม่น้อย ทำให้ดูแล้วอยากไปดูอีกเผื่อจะคิดอะไรๆ

เป็นตรรกะอย่างคณิตศาสตร์

ขึ้นมากะเขาได้บ้าง เพราะตอนนี้แย่เหลือเกิน แม้แต่เบอร์โทรศัพท์บ้านและมือถือของตัวเอง

ยังจำแทบไม่ได้ ยิ่งหมายเลขทะเบียนรถยิ่งไปกันใหญ่ แม้ว่าจะพยายามกระดิกหูฟังอย่างตั้งใจทุกครั้ง

ที่มีประกาศบอก

หมายเลขทะเบียนรถในห้าง ให้เจ้าของไปเลื่อนรถ ถอยรถ หรือรถหาย จนคนข้างๆ แอบลอบกัดบ่อยๆ ว่า

“เธอจะทำเป็นตั้งใจฟังไปทำไมกัน เพราะถึงฟังไป เธอก็ไม่รู้อยู่ดีว่าใช่หมายเลขรถตัวเองหรือเปล่า”

แว้ก คุณพี่พูดdogdog duckduck อย่างนี้กะหนูได้ไงวะ คะเนี่ย

แต่ยังดีนะ ที่แม่น้องฯยังพอจะจำอายุตัวเองได้บ้าง(แบบเลอะๆเลือนๆ) 55 (นี่คือเสียงหัวเราะ ไม่ใช่อายุ)

เอาล่ะ เนื่องจากว่าเขาเปิดเข้าชมฟรีนี่เอง แม่น้องฯจึงได้มีโอกาสพาเด็กๆ ขึ้นไปเยี่ยมชมนิทรรศการบนเรือนี้ ถึงสองครั้งสองครา ในครั้งแรก

เราปั่นจักรยานจะไปว่ายน้ำกัน แล้วบังเอิญปั่นผ่านเจ้าเรือนี้

ซึ่งจอดลอยเท่งเต้ง

อยู่ที่ท่าริมแม่น้ำไรน์ ณ เมืองเล็กๆ แห่งหนึ่ง เป็นวันสุดท้ายพอดี

ด้วยความเร่งรีบ กลัวพระอาทิตย์จะอู้งาน ทำแดดหาย

แล้วปล่อยฝนฟ้าให้ตั้งเค้ามาไล่

ให้อดว่ายน้ำ เราจึงได้ขึ้นไปเยี่ยมชมในคราวนั้นแบบคร่าวๆ อย่างผิวเผิน พอกลับมาบ้านได้เปิดหาข้อมูล ของเรือวิทยาศาสตร์ลำนี้อีกครั้งทาง

อินเตอร์เน็ต จึงได้ทราบว่า เรือจะเวียนมาจอดเทียบท่าที่เมือง

ไกเซ่นไฮม์ อัม ไรน์ (Geisenheim)

ในวันที่ 17.06. - 18.06.2008 นับว่าโชคดีมาก ที่เมืองนี้ตั้งอยู่ไม่ไกล

จากบ้านแม่น้องฯ แต่ก็จัดว่าไกลพอดูถ้าจะปั่นจักรยานไป

คราวนี้จึงขับรถยนต์ไปดู

นิทรรศการคณิตศาสตร์บนเรือนี้ เขาจัดขึ้นในระหว่างวันที่

7พฤษภาคม ถึง 4 กันยายน 2008

ชาวไทยซึ่งอาศัยอยู่ในประเทศเยอรมนี ท่านใดสนใจขึ้นไป

เยี่ยมชมเรือนี้ เชิญคลิกดูโปรแกรมการเดินทาง และท่าเทียบเรือได้ที่นี่ค่ะ

http://www.wissenschaft-im-dialog.de/projekte/ms-wissenschaft/das-matheschiff/der-tourplan.html

มาค่ะ เข้าไปลุยในเรือพร้อมๆ กันเลย

โมเดลจำลองการเกิดคลื่นสึนามิ ชิ้นนี้เป็นของสถาบัน GFZ แห่งเมือง Potsdam(ชื่อคุ้นๆนิ)

เห็นเจ้าเหล็กกลมนั่นมั้ยคะ พอเราหมุน มันจะยกเจ้าแท่งเหล็กสีแดงขึ้น พอเราปล่อยมือ

เหล็กสีแดงจะตกลงในน้ำ ทำให้เกิดคลื่น ซึ่งสมมุติว่ามันคือคลื่นสึนามิ แต่ชายหาดนั่น

ไม่แน่ใจว่าใช่ เขาหลักหรือเปล่า โมเดลนี้เด็กๆ ชอบมาดูกันมาก

เครื่องคอมพิวเตอร์แสดงภาพกราฟฟิค พร้อมคำอธิบาย การเกิดคลื่นสึนามิ

และคณิตศาสตร์ได้เข้ามามีส่วนช่วยในการคำนวน เพื่อเตือนการเกิดสึนามิล่วงหน้าได้ด้วย

สังเกตเจ้าเส้นข้างล่างที่อยู่ต่ำสุดนะคะ มันโค้งลงต่ำ จากนั้นจะโค้งสูงขึ้นอีก จนเท่า

เส้นกลาง(ถ่ายมาไม่หมด) ลองทายดู ว่าพอกดคันโยกปล่อยลูกกลมๆ แล้ว

ลูกไหนจะแล่นเร็ว จนถึงเส้นชัยปลายทางก่อนใครเพื่อน

เจ้าโมเดลนี้มีชื่อว่า Fouriersynthese พอกดปุ่มด้านนอกตามขั้นตอนที่แนะนำ

เจ้าสีเหลืองๆ นั้นจะขยับยึกยัก ชักกระตุกเป็นจังหวะ ทำให้เกิดกราฟของคลื่น

ในกล่องสีดำ เริ่มจาก คลื่นโค้ง เป็นคลื่นแหลม แล้วเป็นคลื่นเหลี่ยม (เหวอ ชักยังไงๆอยู่นา)

Golden ratio ตัวอย่างการใช้

ความรู้ทางคณิตศาสตร์ เชื่อมโยงกับการสร้างสรรค์งานศิลปะ และสถาปัตยกรรม

ต่างๆ ซึ่งถูกคิดค้นใช้มานานกว่า 500 ปีแล้ว โดย เลโอนาร์โด ดาวินชี

เจ้าเครื่องนี้กำลังขะมักเขม้นอธิบาย วิธีการคำนวนชิ้นส่วนต่างๆ เพื่อเป็นประโยชน์

ต่อการแพ็คข้าวของ

เอาล่ะ ทั้งดูทั้งฟังแล้ว ก็มาลองแพ็คเจ้าเหล็กนี่ลงตะกร้าดู เขาให้วางลงในแนวนอน

ให้ได้ครบทุกชิ้นนะคะ ไม่ใช่ให้โยนสุมๆ กันลงไปนะเออ ไม่ใช่หมูๆเลยล่ะ อย่างนี้

คณิตศาสตร์ช่วยได้ค่า

นี่ก็อีก ให้แพ็คเจ้าเหล็กรูปตัว T ทั้ง 4 ชิ้น ลงในกล่องไม้สี่เหลี่ยมจัตุรัส

ทางด้านขวามือ ยากง่ายอย่างไร ก็ดูที่ร่องรอยถลอกปอกเปิก

บนกล่องไม้ก็แล้วกัน นี่ถ้าเป็นกล่องกระดาษ

คงแหลกยับเยินไปแล้ว

อ๊ะ นี่ มาดูๆ (คนอื่น)แพ็คเสร็จเรียบร้อยแล้ว ออกมาเป็นอย่างนี้แล

รูรูปหยดน้ำอย่างที่เห็น

ในรูปเนี่ย คุณว่า เราจะยัด เอ้ย พูดเสียน่าเกลียด แหะๆ เราจะสอดเจ้าพีรามิดสีดำ

ผ่านเข้าไปได้ไหมค่ะ ? ติ๊กต่อก ติ๊กต่อกต่อก

"The Travelling Salesman problem" อันนี้ให้หาเส้นทางผ่านทุกเมือง

ที่ี่สั้นที่สุด ใช้การคำนวนช่วย เพื่อหาค่าตัวเลขที่ดีที่สุดออกมา มีประโยชน์

ต่อระบบการขนส่งต่างๆ อย่างมาก รวมถึงระบบโทรคมนาคม

Mathematical paradoxes เจ้า Kobold นี่สนุกค่ะ ไม่เชื่ออย่าลบหลู่

จับตาดูเจ้าแผ่นสีเหลือง ที่มีรูปคนแคระ ทั้งสามแผ่นให้ดีๆ นะคะ

แอ่นแอ๊น กาลครั้งนี้มีคนแคระอยู่กี่คนเอ่ย 15 คนใช่มั้ยค่ะ ? ดูดีๆนะคะ ต่อไปจะสลับที่ของเจ้าสองแผ่นข้างบนล่ะ โอมมะลุกกุ๊กกุ๋ย

เพี้ยง เพี้ยง !

สลับแผ่นบนเหลือคนแคระแค่ 14 คนเอง เหวอออออ ถูกอุ้มหายไปไหนหนึ่งคน

ลองสังเกตดูหน้าตาคนแคระแต่ละคนด้วยนะคะ มีเปลี่ยนไป๋ อืมม ทำไปได้

ในเรือยังมีอีกหลายชิ้นงานที่จัดแสดง(คลิกชมได้ที่แกลเลอรี่)

รวมทั้งมีแผ่นคำถามโจทย์คณิตศาสตร์

ที่เหมาะสำหรับเด็กๆ ในหลายระดับชั้นเรียน ให้ได้ร่วมสนุกคิดคำตอบด้วย

โดยมีรางวัลเล็กๆ น้อยแจกให้

กลับออกมาจากเรือแล้ว ก็อดคิดถึงเมืองไทยไม่ได้ ด้วยว่าชอบไอเดียนี้

ที่เขาจัดนิทรรศการบนเรือ แล้วล่องไปจอดตามท่าเมืองต่างๆ ให้เด็กๆ

และเยาวชนได้เข้าชม

หากไทยเรามีเรือนิทรรศการอย่างนี้บ้าง คงจะดี เพื่อที่เด็กๆ

ที่ด้อยโอกาสในต่างจังหวัด

จะได้มีโอกาสได้เยี่ยมชมกันด้วย เพราะส่วนมากนิทรรศการดีๆ

มักจะมีแสดงกันอยู่แต่ในกรุงเทพฯ

ถ้าหากหน่วยงานด้านการศึกษาร่วมมือกัน สนับสนุนให้โมเดล ต่างๆ

มาแสดง และรัฐบาลให้การสนับสนุน