เช้าวันนี้ (๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๕๐) หนังสือพิมพ์มาส่งเร็วกว่าปกติ ทำให้ได้รู้โดยทันใดว่า “เมื่อวาน หวย ออก”

“หวย” . . . . . สำหรับดิฉัน หมายรวมถึง Lottery (Thaisoftware Dictionary ให้คำแปลว่า สลากกินรวบแบ่ง, การเสี่ยงโชคที่ไม่มีหวัง . . . . . แปลแบบนี้จริงๆ) หวยบนบก หวยใต้ดิน หวยหุ้น หวยออมสิน หรือหวยมาเลย์ และหวยทุกชนิดที่เรียกได้ว่าเป็นหวย

หนึ่งวัน หลังหวยออก – ๑ -

ยังไม่ได้หาคำตอบให้กับตัวเอง ว่าทำไมหนึ่งวันหลังหวยออก “หนังสือพิมพ์ถึงมาส่งเร็วกว่าปกติ” อาจจะเกี่ยวกับกรอบเช้า กรอบบ่าย ไม่แน่ใจ แล้วจะลองถามสายส่งดู . . . . .

หนึ่งวัน หลังหวยออก – ๒ -

จะได้เห็น ป๊ะป๋า เอา ล็อตเตอรี่ ที่ซื้อไว้ออกมาตรวจ ทุกครั้งที่ตรวจเสร็จ คุณป๊าจะยิ้มแล้วบอกอยู่สองคำว่า “ถูกหวย” หรือไม่ก็ “เกือบถูก” แต่ส่วนใหญ่จะเป็นประโยคหลังเสียมาก มากกว่าร้อยละ ๙๙.๙๙๙ และหลังจากนั้นดิฉันก็ปากไวบอกกลับไปว่า “เอาร้อยนึงทิ้งถังขยะ” ป๊าหัวเราะและบอกกลับมาทันใดว่า “ความสุขเล็กๆ น้อยๆ” สำหรับดิฉันแม้จะรู้สึกว่าเป็นบาปนัก แต่ก็อดไม่ได้ทุกครั้งไป

และเรื่องหนึ่งในชีวิตที่ดิฉันไม่สามารถคุยกับคนในครอบครัวได้อย่างสนุกคือ เรื่องหวย เป็นหนึ่งในสองหรือสามเรื่องที่ทำไม่ได้ และไม่พยายามทำ พี่หรือน้องมักจะเป็นอภิชาตบุตร(ในเรื่องนี้) สามารถคุยกันในเรื่องหวยกันอย่างสนุกสนานทีเดียว บางทีก็รู้สึกเหมือนตัวเองเป็น “ตัวกินฝัน” ไม่มีใครอยากคุยด้วย คุยแล้วฝันหาย กลัวดิฉันจะกินฝัน . . . . .

สมัยตะก่อน มีพฤติกรรมเกี่ยวกับเรื่องหวยของดิฉันคงน่ากลัวมาก แทบจะทำให้หมดความรื่นรมย์ได้ทันที เพราะหากเห็นใครซื้อล็อตเตอรี่ ก็ปากไม่ดีว่า “เสียดายตังค์ กินข้าวได้ตั้ง ๒ วัน” แล้วคนที่ซื้อก็บอกว่า “ปากขัดลาภ” ดิฉันคิดในใจ “พูดหรือไม่พูด มันก็ไม่ถูกอยู่ดี เนอะ” แต่ปัจจุบันการแสดงพฤติกรรมเหล่านั้นได้จืดไปเยอะแล้ว คิดเสียว่า สิทธิ์ของใครก็ของคนนั้น

จริงๆ แล้ว ก็พยายามเข้าใจว่าการซื้อหวย เป็นโอกาสที่จะได้เสียตังค์ลงทุน เดือนละ ๒ ครั้ง ครั้งละ ๑๐๐ บาท แต่ถ้ามีคนถูกหวย ก็จะอดไม่ได้ที่จะถามว่า “รวมทั้งปีแล้วคุ้มไม๊” มักได้คำตอบว่า “พอๆ กัน แต่ก็บายใจ” ดิฉันคิดว่าต้องโกหกแน่ ตรงไอ –พอๆ กัน- เนี่ย!!!

ดิฉันไม่ซื้อหวย – ๑ -

ดิฉันจ่ายภาษี เป็นสิ่งที่เต็มใจกระทำ คนเยี่ยงดิฉัน ที่เรียน ๖ ปีในโรงเรียนหลวง อีก ๔ ปีในมหาวิทยาลัยรัฐ และ ๒ ปีต่อจากนั้นที่แม้จะเสียค่าเรียนมากกว่าที่ผ่านมา แต่ก็ยังน้อยเมื่อเทียบกับค่าเรียนของมหาวิทยาลัยเอกชน และเมื่อจบมาแล้วก็เลือกหาเลี้ยงชีพของตนโดยได้รับผลตอบแทนเป็นการส่วนตนทั้งสิ้น ไม่ว่าจะส่วนของตัวเอง และส่วนที่เป็นประโยชน์แก่กิจการของนายจ้าง เรียกได้ว่าล้วนเป็นประโยชน์ส่วนตน มีผลต่อส่วนรวมน้อยมากๆ หรือที่เคยมีโอกาสก็น้อยกระจี๊ดริด แทบจะเทียบไม่ได้กับ“Subsidy” ที่ได้รับโอกาสศึกษาและมีความรู้จากสถาบันของรัฐ ดังนั้นการเสียภาษีคือการตอบแทนคุณในสิ่งที่ดิฉันตระหนักว่าจะต้องทำอย่างยิ่ง และหากมีรายได้เพิ่มขึ้นก็เต็มใจจะจ่ายมากขึ้น

ปัจจุบันภาษีของไทยใช้หลักความสามารถในการจ่าย (Ability to pay principle) เป็นหลักยุติธรรมในการจัดเก็บภาษี โดยกำหนดใช้อัตราการจัดเก็บภาษีเงินได้ในลักษณะอัตราก้าวหน้า (Progressive rate) คือ เมื่อหาตังค์ได้มากก็ควรจะมีความสามารถในการจ่ายภาษีที่มาก ส่วนผู้มีตังค์น้อยก็จ่ายภาษีน้อย แต่เมื่อท่านมีตังค์มากขึ้น เงินเดือนขึ้น ก็จ่ายมากขึ้น ซึ่งลักษณะเช่นนี้ ดิฉันพอใจ

ดิฉันไม่ซื้อหวย เพราะไม่เต็มใจจ่ายภาษีให้รัฐในอีกอัตราหนึ่ง เงินซื้อหวยเป็นจำนวนที่ไม่มาก แต่เป็นอัตราที่ไม่เป็นธรรมในความคิดของดิฉัน หาก ”นายพอมี” มีเงินเดือน ๑๐,๐๐๐ บาท ซื้อหวยเป็นประจำเดือนละ ๒๐๐ บาท และ “นายมีพอ” เงินเดือน ๑๐๐,๐๐๐ บาท ชอบซื้อหวยเหมือนกันเดือนละ ๒๐๐ บาท คำนวณออกมาได้ว่า อัตราภาษีหวย ที่ “นายพอมี” เผชิญคือคือ ๒% ส่วนของ “นายมีพอ” ได้รับเพียง ๐.๒ % ต่างกับ ๑๐ เท่า ถือเป็นภาษีอัตราถดถอย - Regressive rate และไม่เป็นธรรมในแง่ของความสามารถในการจ่าย คนจนจ่ายมากกว่าคนรวย คนที่พอมีจ่ายมากกว่าคนที่มีพอ ถึง ๑๐ เท่า แต่ก็เป็น ”ความมากกว่า” ที่ล้วนเกิดจากความเต็มใจจะจ่ายกัน

ดิฉันไม่ซื้อหวย – ๒ -

ดิฉันอยู่ในกลุ่มไม่ชอบความเสี่ยง – Risk Averse ปฏิเสธการเสียตังค์ในสิ่งที่ไม่คุ้มค่าทุกชนิด (แต่ความคุ้มค่าก็ขึ้นกับความพอใจด้วยในบางครั้ง) งัดเอาความจำเกี่ยวกับ ผลตอบแทนที่คาดหวัง - Expected Return มาพิจารณา หากจะซื้อ ล็อตเตอรี่ ใบเดี่ยว (ไม่เอาใบคู่) เสียตังค์ ๕๐ บาท (แม้ว่าราคาหน้าตั๋ว ๔๐ แต่ไม่เคยเห็นใครจะซื้อได้ตามนั้น) ลองหาผลตอบแทน ณ เวลาที่จ่ายตังค์ไปแล้ว

ลงทุนไป ๕๐ บาท ขาดทุน ๒๕ บาทต่อการลงทุนซื้อ ล็อตเตอรี่ใบเดี่ยวหนึ่งใบ เป็นการขาดทุนทันทีเมื่อจ่ายตังค์ซื้อ (ช่วงการขาดทุนตั้งแต่ ๑๕–๒๕ บาท ขึ้นกับความสามารถในการต่อรอง) และเป็นอีกเหตุหลักที่คนรังเกียจความเสี่ยงอย่างดิฉัน เลือกที่จะไม่ซื้อหวย

หนึ่งวันหลังหวยออก . . . . . ก็ยังซื้อหวย

ด้วยความเชื่อว่า “ตัวเลขโกหกไม่เป็น” เห็นชัดจากผลตอบแทนจากการซื้อหวยที่ติดลบ และโอกาสถูกหวยก็มีน้อยมาก แต่หนึ่งวันหลังหวยออก ก็ยังมีการซื้อหวย แสดงว่า “ตัวเลขไม่ผิดแต่วิเคราะห์ผิด” หากหวยเป็นความฝันและความหวัง หรือเป็นความสุขเล็กๆ น้อยๆ ดังนั้น น่าจะมีตัวเลขอื่นที่เป็นแรงจูงใจในการซื้อหวยงวดต่อไป

ตัวเลข “โอกาสถูก” ที่ชี้ชัดว่าโอกาสถูกหวยมีน้อย ไม่ควรเล่น อาจไม่มีผลต่อการตัดสินใจซื้อ แต่ถ้าดูกันที่ตัวเลข “โอกาสเกือบถูก” นั้น มีมากทีเดียว ขึ้นกับการนิยามคำว่า “เกือบถูก” ของแต่ละท่าน งวดนี้เลขท้ายสองตัว ออก ๗๓ หากซื้อ ๑๓ หรือ ๗๒ แสดงลักษณะของ “เกือบถูก” เพราะถูกไปแล้วหนึ่งตัว หรือหากซื้อ ๖๒ หรือ ๘๔ อันนี้ก็ “เกือบถูก” เหมือนกัน ห่างกัน +/- ๑ หรือหากซื้อ ๓๗ อันนี้ยิ่ง “เกือบถูกมากๆ” เพียงแต่เจ็บใจที่ไม่ได้กลับ ถ้าพิจารณาตัวเลข “โอกาสเกือบถูก” เป็นเกณฑ์ในการตัดสินใจเล่นหวยในงวดต่อไป เช่นนี้แล้ว ก็แสดงความเป็นเหตุและผลที่ยอมรับได้ ว่าทำไม “หนึ่งวันหลังหวยออก . . . . . ยังซื้อหวยกันต่อ”

งวดนี้ออก ๗๓ . . . . . ถูกหวยกันไม๊ค่ะ หรือ เกือบถูก

หวังเป็นอย่างยิ่งว่า . . . . . เมื่อคุณอ่านจบแล้ว ดิฉันคงไม่เป็น ”ตัวกินฝัน” ของคุณ และของใคร