กิตติพันธ์ กันจินะ

เธอ....

เป็นยังไงบ้าง เธอทำอะไรกันอยู่ เมื่อวานก่อนเธอเห็นข่าวที่พวกนักศึกษาชุมนุมหน้ารัฐสภาไหม ฉันดูแล้วบอกได้เลยว่า ตำรวจรังแกนักศึกษา ข่าวรายการโทรทัศน์บอกว่านักศึกษาปิดถนนในชั่วโมงคับขัน ทำให้การจราจรไม่สะดวกต่างๆ มากมาย

เธอคิดดูเถิด แค่รถติดไม่กี่นาที กับสิ่งที่ลูกหลานของพวกเขาทั้งหลายจะต้องเสียไปกับการที่รัฐกำลังจะทำให้สถาบันอุดมศึกษาหลายๆ แห่งไปเป็นมหาวิทยาลัยนอกระบบหรืออยู่แค่ในกำกับของรัฐเท่านั้น แล้วจะต้องเสียเงินมากมายไม่รู้เท่าไหร่ ...เขาไม่คิดกันเลยหรือว่านักศึกษาที่มาหน้ารัฐสภาทำเพื่อลูกหลานของเขาและคนรุ่นหลังทุกๆ คน

แต่ว่าไปแล้ว เธอ...คงไม่ได้ติดตามเข้าหรอก ฉันรู้เพราะเธอคงจะตื่นสาย ก็เพราะไปเที่ยวมาไงละ ว่าไปแล้วเรื่องเที่ยวก็น่าคิด คืนก่อนไปเที่ยวไหนมาล่ะ, ยิ่งเรียนก็ยิ่งเครียด งานที่ต้องเอามาทำก็เยอะแยะ ไหนจะรายงานวิชานู้น วิชานี้ ไหนจะต้องไปเข้าชมรมเชียร์ ชมรมนู้น ชมรมนี้ ไหนจะมีกิจกรรมของคณะอีก กิจกรรมของเมเจอร์อีก ถ้าจะนับแล้วยังมีอีกเพียบ แต่เอาเป็นว่า เย็นนี้รีบๆ จัดการงานอื่นๆ ให้เสร็จแล้วไปเที่ยวกันต่อดีกว่า

            เอ จะไปร้านไหนนะเหรอ อันนี้ต้องแล้วแต่เธอแล้วหละ เพราะฉันไม่มีค่อยได้ไปเที่ยวเท่าไหร่ วันๆ ได้แต่หนังหน้าคอมพิวเตอร์เล่นแชทไปมา อ่านข่าวนู้นนี้ ตามประสาไซเบอร์แมน  

แต่...จะว่าไปที่ไหนก็ต้องจ่ายตังค์ ต้องเสียเงินทุกที่แหละ ไม่ใช่แค่เที่ยว แต่การกินซื้อที่อาจจะเดินหลังซื้อนู้นี้จะเดินห้างสรรพสินค้า หรือตลาดเปิดท้ายขายของ ไปที่ไหนๆ ต่างต้องซื้อต้องจ่าย

            วันไหนเสร็จจากการร่ำเรียน ตอนเย็นไปกินข้าว ซื้อของก็ต้องจ่ายเงิน หากไปเที่ยวก็ต้องจ่าย ค่าเหล้า ค่าเบียร์ บางที่มิกเซอร์ถูกแพง ต่างกัน ก็ต้องจ่าย แต่ที่เอาเงินมาจ่ายนะ เราจะเอาเงินทองที่ไหนมาจ่ายล่ะ

 อืม....ช่องทางที่จะได้เงินมาก็มีมากมาย เธอจำได้ไหมล่ะ เมื่อก่อนเราก็หาของมาขายแถวตลาดนัดเล็กๆ แล้วก็กู้เงินเรียนไปด้วยไง ปีหนึ่ง เทอมแรกก็ไม่มากแต่พอจ่ายค่าหนังสือได้ บางครั้งก็รับจ้างจ๊อบต่างๆ อีกเยอะๆ เพื่อเอามาใช้จ่ายค่าเที่ยว ค่าห้อง ค่าหอ ค่าเสื้อผ้า ข้าวของเครื่องใช้ โทรศัพท์ และอื่นๆ อีกมาก

            กว่าจะเรียนจบก็หมดไปหลายแสน...ลองบวกกันดูดีๆ สิ

            ส่วนเงินกู้ ก็ดูเหมือนเป็นช่องทางที่ใกล้ตัวและเอื้อต่อการใช้จ่ายเพื่อการศึกษาของเราได้มาก ใช่ไหมละ

            แต่ก็อย่างว่า กว่าที่จะได้เงินก็ต้องเดินเรื่องเอกสารต่างๆ มากมาย ขนาดเพื่อนบางคนมีเงินมากก็ยังต้องหามาเพิ่มอีกมาก แล้วจะนับประสาอะไรกับคนที่ไม่ค่อยมีเงิน ที่ต้องดิ้นรนหางาน หาเงิน มาเพิ่มรายรับให้กับตนล่ะ

            การไม่มีเงินเรียน ดูเป็นเงื่อนไขที่สำคัญในการเข้าถึงการศึกษาของเราหลายๆ คน ทว่าในระบบการศึกษานั้นรัฐธรรมนูญปี 2540 (ที่คมช.ฉีกไป) ได้กำหนดว่า ต้องจัดให้มีการเรียนฟรี 12 ปี เรื่องนี้จึงเป็นเรื่องที่เหมาะสมและสอดคล้องสำหรับลูกหลานของชาวไร่ ชาวนา ที่ไม่มีเงินในการส่งเสียลูกเรียน แต่สำหรับบางคนอาจสามารถกู้ยืมเงินจากกองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา มาเพื่อใช้จ่ายเป็นค่าเล่าเรียน

            ที่ผ่านมามีข่าวกลาย ๆ ว่า ขณะนี้มีการยกเลิกระบบกองทุนกู้ยืมเป็นอย่างอื่น หากเป็นเช่นนี้คนที่ไม่มีเงินเรียนจะสามารถเข้าถึงการศึกษาได้อย่างทั่วถึงหรือเปล่า? และระบบใหม่ที่จะมารองรับการเข้าถึงการศึกษาของเยาวชนจะเป็นอย่างไร?

            คิดๆ ดู จะว่าไปแล้วระบบการศึกษาของบ้านเราก็เป็นเหมือนสถาบันที่ผลิตคน ผลิตแรงงานออกไปสู่ระบบตลาด เข้าไปแข่งขันกัน เป็นการเรียนที่ไม่ได้มุ่งเน้นให้คนได้พึ่งพาตัวเอง สุดท้ายคนก็อยากเป็นคนมีเงิน เพียงเพราะว่าจะทำให้มีกำลังซื้อ เครื่องอุปโภค บริโภคในรูปแบบต่าง ๆ ทั้งที่เราทุกคนอยู่ได้หากเป็นคนไม่มีเงินที่รู้จักพอเพียง แต่ระบบการศึกษากลับทำให้เกิดการสร้างความนิยมในเงินทอง ทรัพย์สมบัติ

            หากจะเอ่ยถึง เงินทุนจาก ‘กองทุนกู้ยืมเงินเพื่อการศึกษา’ ที่ได้มีการเริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2538 ซึ่งถือเป็นกองทุนเพื่อรองรับการเข้าถึงการศึกษาของเราหลายคน ข้อมูลที่น่าสนใจคือ ตั้งแต่ปี พ.ศ.2538 มีผู้กู้ไปสองแสนกว่าล้านบาท และมีจำนวนกว่าสองล้านสองแสนคน ในจำนวนนี้มีเกือบเจ็ดแสนคนที่อยู่ในระยะเวลาเริ่มชำระหนี้ โดยส่วนใหญ่อยู่ระหว่างผ่อนผันเพราะยังหางานทำไม่ได้ ( บางคนไม่เงินใช้ซึ่งโดนทางรัฐตามฟ้องร้องให้คืนเงินโดยเร็วเพราะรุ่นน้องไม่มีเงินให้กู้) หรือบางคนมีงานทำแต่เงินเดือนต่ำจนไม่อาจใช้หนี้ได้ และหลายคนเบี้ยวหนี้ทั้งโดยการหนีและปฏิเสธจะใช้คืน

            เฮ้อ..พูดเรื่องกู้แล้วเครียดจัง

            นี้ขนาดกู้เงินเรียน ทำงานแล้ว หรือบางคนไม่กินไม่เที่ยว ยังจะหาเงินมาจ่ายค่าเทอมไม่ได้เลย ขนาดมหาวิทยาลัยเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐนะเนี๊ย แล้วหากมหาวิทยาลัยแปรรูปไปสู่การกำกับของรัฐ หรือที่เขาเรียกกันว่า ‘มหาวิทยาลัยนอกระบบ’ แล้วจะเป็นอย่างไรหล่ะ เราจะเรียน จะต้องเสียค่าใช้จ่ายมากน้อยเพียงใดหนอ

            ว่าสำหรับเรื่องดังกล่าว ส่วนของมหาวิทยาลัยที่กำลังจะเดินหน้าแปรรูปจากมหาวิทยาลัยของรัฐออกนอกระบบหรืออยู่ในกำกับการดูแลของรัฐ ซึ่งเป็นผลให้ต่อไปในภายหน้า รัฐอาจลดการอุดหนุนสถาบันนั้น ๆ ทำให้สถาบันการศึกษานั้นมีค่าใช้จ่ายสูงและอาจยกเลิกระบบเพดานการศึกษา แต่สถาบันก็จะสนใจเรื่องของการคุ้มทุนหรือขาดทุน และอาจมีค่าใช้จ่ายสำหรับนักศึกษาเพิ่มมากขึ้น

ในส่วนนี้ ถามว่ารัฐบาลและสถาบันการศึกษาได้คำนึงถึงผลกระทบที่จะเกิดกับนักศึกษาหรือไม่ และได้ให้นักศึกษาเข้ามามีส่วนร่วมในการตัดสินและกำหนดทิศทางการจัดการศึกษาของสถาบันนั้น ๆ หรือเปล่า เพื่อให้สถาบันเป็นที่ที่ทุกคนรับผิดชอบร่วมกัน และสอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียน.....ฉันไม่ค่อยรู้ เพราะฉันไม่ได้ติดตามข่าวเท่าไหร่ ถ้าเธออยากรู้เธอต้องถามผู้ใหญ่ในมหาวิทยาลัยของเธอดูแล้วล่ะ

            มีเพื่อนๆ หลายคนเขามีคำถามที่ถามกันในหมู่นักศึกษาว่า “มหาวิทยาลัยออกนอกระบบ แล้วการศึกษาไทยได้อะไร” แต่ฉันว่า เธอเองก็คงจะมีคำถามว่า “แล้วตัวฉันจะได้อะไร”

            คำถามเหล่านี้ อาจมาจากผลกระทบโดยตรงที่เธอหลายๆ คนจะได้รับ

            คิดดูสิอีกหน่อย ค่าเรียนสูง ค่าเทอมแพง เรียนหนัก แล้วจะเอาเงินที่ไหนไปเที่ยว ไปซื้อ ไปจ่าย อีกหลายอย่างสารพัดเกินกว่าจะพรรณนาได้

            หากเราจ่ายมาก เงินก็ไม่พอ เราก็ไม่มีเก็บออม

            หากเราลดรายจ่าย แล้วเพิ่มรายรับ  

            คือ ลดจากการกิน การเที่ยว การใช้จ่ายที่เกินจำเป็น แล้วเพิ่มรายรับเก็บตุนไว้ ใช้ในภายหน้าก็น่าจะดี

            แต่ถึงยังไงก็อาจเจอกับดัก อีกล็อกหนึ่งที่ว่า เราลดค่าใช้จ่ายในชีวิต แต่การศึกษาไม่ลดค่าใช้จ่ายให้เรา แถมยังจะมีแนวโน้มจะมีค่าใช้จ่ายสูงขึ้นเรื่อยๆ

            แล้วเราจะทำยังไงกันดีละ

            สำหรับเธอ, จะเลือกนั่งกินๆ นอนๆ เรียนจบๆ ไม่ต้องสนใจสังคม รัฐจะสนใจไม่สนใจปากท้อง ขูดรีด ประชาชน ละเมิดสิทธิชาวบ้านก็ช่าง เรื่องของเค้า ไม่ใช่เรื่องของเรา ใครจะมีผลประโยชน์ทับซ้อนกับมหาวิทยาลัยไหนก็เรื่องของเขา เพื่อนๆ จะชุมนุมยังไงก็เรื่องของมัน แดดร้อนมายืนตากแดด ตากฝน ทนอยู่ทำไม ...แล้วเธอก็รอดูผลที่เกิดขึ้นแบบเสียใจทีหลัง

            หรือเลือกที่จะต่อสู้ กับเพื่อนๆ อีกหลายหมื่นคนที่ไม่เอามอ’นอกระบบ มาเป็นกำลังสำคัญร่วมกัน พลิกหน้าผู้ใหญ่ใจดำ ร่วมกำหนดชะตากรรมของการศึกษา เพื่อคนรุ่นหลัง เพื่อลูกหลานพี่น้องของเรา ทุกคน....

            มีเวลาพักผ่อนจะกิน ดื่ม เที่ยว แล้วคิดถึงเรื่องสังคมบ้างนะจ๊ะ

หมายเหตุ:ตามติดมอนอกระบบ? www.thaieduwatch.com