ผมได้รับอีเมล์จากคุณสมชัย สุวรรณบรรณ อดีตบรรณาธิการข่าววิทยุบีบีซีภาคภาษาไทยประจำกรุงลอนดอนเพื่ออธิบายถึงบทบาทของ BBC ที่ไม่ใช่เป็นเพียง"สถานีข่าว"ตามที่คนไทยส่วนใหญ่เข้าใจ แต่ยังมีบทบทกว้างขวางในฐานะหัวหอกด้านวัฒนธรรมและล่าสุดยังเป็นแกนในการขับเคลื่อนระบบออกอากาศโทรทัศน์ของอังกฤษจากระบบอะนาล็อกเป็นระบบดิจิตัล

      ขอขอบคุณพี่สมชัยเป็นอย่างมากที่ช่วยเติมเต็มความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทของ BBC ในบทบาทสื่อสาธารณะอันเข้มแข็ง  ที่เป็นความใฝ่ฝันสูงสุดของสังคมไทย

    จึงอยากจะเผยแพร่ใน blog เพื่อเติมเต็มความรู้ให้กับสมาชิก oknation.net เรื่อง"สื่อสาธารณะในอังกฤษ"สำหรับการวิวาทะ"สื่อสาธารณะในประเทศไทย"ว่าควรจะเกิดขึ้นได้อย่างไร

เรียน คุณอดิศักดิ์

    ข้อความของ อจ. วิภา  อุตมนันท์ ที่คุณอดิศักดิ์อ้างอิง คงเป็นข้อความที่เขียนจากเอกสารเก่าแก่ ซึ่งไม่ถูกต้องทั้งหมด และไม่ใช่ภาพรวม ของบรรยากาศสื่อในยุคนั้น
      ถ้าหากคุณอดิศักดิ์ ต้องการนำเอาตัวอย่างมาใช้เป็นภาพเปรียบเทียบ เพื่อผลักดันให้ มีการแก้ปัญหาสื่อกระจายเสียงและภาพในประเทศไทย น่ามองดูภาพรวม และนำเอา สถานภาพ บทบาท ของสื่อในบริบทปัจจุบันของอังกฤษ มาเปรียบเทียบโต้เถียง น่าจะได้ ตรงกับสภาพเป็นจริง relevance มากกว่า
      หน่วยการกำกับดูแลสื่อมวลชนในอังกฤษเปลี่ยนเป็น Ofcom มานานหลายปีแล้ว มีบทบาทอำนาจกว้างขวางกว่าหน่วยงานที่คุณอดิศักดิ์ เขียนถึง
        Ofcom กำกับดูแลสื่อทั้งหมด ยกเว้น บีบีซี ซึ่งยังคงยืนหยัดขอความเป็นอิสระให้อยู่ใน ความดูแลของ BBC Board of Governors ซึ่งเพิ่งเปลี่ยนเป็น  Board of Trustee ปีนี้เอง
         บีบีซี ถูกขนานนามว่าเป็น Aunty (ผู้กำหนดกรอบจริยธรรม) จากบุคคลบางกลุ่ม บางเหล่าก็จริง แต่ในขณะเดียวกัน ก็ถูกตำหนิว่า dumbing down (เอาใจตลาดส่วนล่าง) จากบุคคลบางกลุ่ม บางเหล่าในเวลาเดียวกัน แล้วแต่ว่าคุณยืน อยู่จุดไหนในสังคม และเลือกบริโภค รายการของบีบีซี ช่องไหน
       บีบีซีมีรายการประเภท Newsnight, Panorama (investigative journalism) หรือ Radio 4 Today ที่นักการเมืองและนายทุนหวาดกลัว เพราะถูกนำมาเปิดโปงขึ้นเขียง เป็นระยะๆ

     ขณะเดียวกัน บีบีซี ก็มีรายการแบบ East Enders และ  Strictly come dancing ที่เอาใจตลาด ซึ่งประสบความสำเร็จมากขนาดทีวีอเมริกาซี้อรูปแบบไปออกอากาศ ที่เป็นเช่นนี้เพราะบีบีซี มีภาระกิจต้องให้บริการสาธารณชนทุกหมู่เหล่า เพราะพวกเขาเป็นเจ้าของ public ownership พวกเขาควักกระเป๋ามาให้เราทำงานปกป้องรักษา ประโยชน์ให้พวกเขา protecting public interests
     ทั้งนี้ยังไม่นับรายการประเภท ให้การศึกษา ทั้งของบีบีซีเองและที่ร่วมกับ Open University และรายการคุณภาพสำหรับเด็ก แยกประเภทกลุ่มอายุ ของเด็ก
        บีบีซี จึงไม่ใช่เพียงแต่เป็นสถานีข่าว อย่างที่หลายคนในประเทศไทยเข้าใจ แต่เป็นสถาบันทางวัฒนธรรม มีหน้าที่อนุรักษ์มรดกของชาติ ให้การศึกษา บันเทิงและกีฬา
       ดังนั้นสำหรับบุคคลภายนอกที่ไม่ได้เห็นภาพรวมของบีบีซี ก็เหมือนคนที่คลำหางช้าง ก็จะบอกอย่างหนึ่ง คนที่คลำหูช้าง ก็จะบอกอีกอย่างหนึ่ง
       ขอเรียนคุณอดิศักดิ์อีกเรื่องหนึ่งด้วยว่า บีบีซี มีการปรับตัวเองไปตามสภาพสังคม และเป็นหัวหอกในการปฎิวิติเทคโนโลยี่ดิจิทัล ในสหราชอาณาจักร รัฐบาลอังกฤษมอบ ความรับผิดชอบให้บีบีซี เป็นผู้ดำเนินการ Digital Switch Over ทั่วประเทศอังกฤษในอีก สองสามปีข้างหน้านี้
       ที่ผมยกเรื่องนี้ขึ้นมา เพราะมีความสับสนในในวงการโต้เถียงถึงความเหมาะสมของ สื่อมวลชนเพื่อสารธารณะ Public Service Media ในกระแสอภิวัตร์เทคโนโลยี่
         ขอเรียนว่า สื่อมวลชนเพื่อสารธารณะ เป็นหลักการ เป็นปรัชญา ในการผลิตรายการที่มี มาตรฐานมีคุณภาพยกระดับชีวิตของผู้ชมผู้ฟัง ให้ความรู้รอบด้าน อันเป็นประโยชน์ต่อ ส่วนรวม (enriching peoples' live) ส่วนนี้จะไม่เปลี่ยนแปลง
        สำหรับเทคโนโลยี่ ซึ่งเปลี่ยนแปลงตลอดเวลานั้น เป็นเพียง delivery platforms ที่จะนำเอา รายการคุณภาพมาตรฐานเหล่านั้น ไปสู่มหาชน ให้กว้างที่สุดเท่าที่จะกว้างได้
   สมชัย สุวรรณบรรณ
  (บีบีซี 1981-2006)
  เอ็กเช็ก สหราชอาณาจักร