สถาบันฝ่ายบริหาร
ฝ่ายบริหารมีหน้าที่ในการบังคับใช้กฎหมาย และรับผิดชอบในการบริหารและปกครองประเทศ ฝ่ายบริหาร (Executive) หมายถึง คณะบุคคลหรือตัวบุคคลซึ่งมีหน้าที่นำกฎหมายไปใช้
ฝ่ายบริหารจะประกอบด้วย
- นายกรัฐมนตรี ๑ คน และรัฐมนตรีอื่นอีกไม่เกิน ๓๕ คน เท่ากับว่า คณะรัฐมนตรีของไทยมีจำนวนไม่เกิน ๓๖ คนนั่นเอง
- คณะรัฐมนตรี หมายถึง คณะบุคคลฝ่ายบริหารในระดับสูงสุดของรัฐบาล ที่เข้ามาบริหารประเทศ โดยรัฐมนตรีจะแต่งตั้งโดยนายกรัฐมนตรี
ฝ่ายบริหารในระบบรัฐสภา
• ฝ่ายบริหารหรือรัฐบาลจะมีอำนาจจำกัด ต้องอยู่ใต้การควบคุมดูแลของฝ่ายนิติบัญญัติ
• การทำงานของรัฐบาลนั้น นายกรัฐมนตรีต้องฟังเสียงของรัฐมนตรีร่วมคณะ การปฏิบัติงานเป็นไปตามมติเสียงข้างมาก โดยถือหลักให้รัฐมนตรuแต่ละคนรวมทั้งนายกรัฐมนตรีใช้สิทธิในการลงคะแนนเสียงได้คนละหนึ่งเสียง ดังนั้นนายกรัฐมนตรีจึงเป็นบุคคลแรกในบรรดาบุคคลที่เท่ากัน (the first among equals) แต่อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัตินายกรัฐมนตรีจะเป็นผู้มีอำนาจและอิทธิพลในคณะรัฐมนตรีอยู่มากเนื่องจากเป็นผู้เสนอชื่อบุคคลที่จะเข้ามาร่วมรัฐบาล และนายกรัฐมนตรีมักจะมาจากหัวหน้าพรรคที่มีเสียงข้างมากในสภา
• ฝ่ายบริหารในระบบรัฐสภาได้มีวิวัฒนาการที่ทำให้มีอำนาจเพิ่มขึ้นมาก เพื่อความมั่นคงและความมีเสถียรภาพของรัฐบาล โดยเฉพาะในประเทศที่ประชาชนมีความรู้และเข้าใจในระบบการเมืองและการปกครอง เช่น ในประเทศญี่ปุ่น พรรค LDP ได้ครองเสียงข้างมากและเป็นพรรคการเมืองเดียวที่ได้เข้ามาจัดตั้งรัฐบาลเพื่อบริหารประเทศมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2492 จนถึงปัจจุบัน และในประเทศอังกฤษก็มีพรรคการเมืองเพียง 2 พรรคที่ผลัดกันเข้ามาจัดตั้งรัฐบาล คือ พรรคอนุรักษ์นิยมและพรรคกรรมกร สำหรับสาเหตุของความมั่นคงและความมีเสถียรภาพของฝ่ายบริหารนั้น เป็นผลสืบเนื่องมาจากวินัยของพรรคที่เข้มงวด ทำให้รัฐมนตรีมีอำนาจเพิ่มมากขึ้น กล่าวคือ ส.ส.ที่สังกัดพรรคการเมืองต้องปฏิบัติตามมติของพรรค หากไม่ปฏิบัติตามก็อาจถูกขับไล่ออกจากพรรค และประชาชนของประเทศเหล่านี้นิยมที่จะเลือกพรรคการเมืองมากกว่าตัวบุคคล ดังนั้นในกรณีที่ ส.ส.คนใดถูกขับไล่จากพรรค ส.ส.ผู้นั้นก็แทบจะหมดอนาคตทางการเมือง ฝ่ายบริหารหรือคณะรัฐมนตรีจึงย่อมได้รับการสนับสนุนจากสมาชิกพรรคอย่างมั่นคงในรัฐสภา ทำให้รัฐบาลสามารถบริหารงานหรือดำเนินนโยบายได้สะดวกมากขึ้นหากสิ่งเหล่านี้เป็นมติหรือเสียงส่วนใหญ่ของสมาชิกพรรค   ฝ่ายบริหารจะเป็น (Strong Prime Minister )ที่จะต้องรับผิดชอบในฐานะเป็นผู้นำและหัวหน้าฝ่ายบริหาร โดยนายกรัฐมนตรีจะต้องรับผิดชอบทั้งในผลงานของทั้งตนเองและของรัฐมนตรีที่ตนเองเลือกมาให้เป็นรัฐมนตรีด้วย ขณะเดียวกันต้องไม่ให้ผู้นำของฝ่ายบริหารมีอิทธิพลเหนือ ส.ส. ซึ่งเป็นสถาบันที่มีหน้าที่ถ่วงดุลและตรวจสอบฝ่ายบริหารทางการเมือง และต้องมีมาตรการที่ทำให้นายกรัฐมนตรีมีเสถียรภาพในการดำรงตำแหน่งและสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ตามนโยบายที่ได้แถลงต่อประชาชนอย่างต่อเนื่องตามเวลาที่กำหนด และตราบที่ยังไม่ปรากฏว่าทำการทุจริตคอร์รัปชั่น ทั้งนี้ นายกรัฐมนตรีต้องเป็นผู้ที่ได้รับเลือกจากเสียงข้างมากของ ส.ส. แต่ไม่จำเป็นต้องบัญญัติบังคับให้มาจาก ส.ส.

http://imagehost.compgamer.com/uploads/6bddb80ff8.jpg

แหล่งที่มา

http://www.rid9.com/management.htm
สุโขทัยธรรมาธิราชย์, มหาวิทยาลัย. 2546. เอกสารการสอนชุดวิชา หลักรัฐศาสตร์และการบริหาร หน่วยที่ 1-8. พิมพ์ครั้งที่ 9. นนทบุรี : สำนักพิมพ์