วิวัฒนาการ

วิวัฒนาการของสรรพสิ่งเกิดจากการต่อสู้เพื่อความอยู่รอด  โดยผู้ที่อยู่รอด คือ  ผู้ที่เหมาะสมที่สุดหรือแข็งแรงที่สุด  หรือกล่าวอีกในหนึ่งก็  คือ  การคัดเลือกตามธรรมชาติเป็นกลไกลสำคัญของวิวัฒนาการของสรรพสิ่งโดยผู้ที่อยู่รอด  คือ  ผู้ที่แข็งแรง/เหมาะสมที่สุด

ทฤษฎีวิวัฒนาการเกิดขึ้นในศตวรรษที่  19  หลังการปฏิวัติอุตสาหกรรมและปฏิวัติในฝรั่งเศส  เนื้อหาที่สำคัญของทฤษฎีนี้คือ  ทฤษฎีวิวัฒนาการได้รับอิทธิพลความคิดมาจากการเกิดของสังคมสมัยใหม่  แนวคิดนี้เชื่อว่าสังคมจะวิวัฒนาการอย่างช้าๆ  เป็นเส้นตรงจากสังคมง่ายๆจนพัฒนาขึ้นเป็นสังคมที่ซับซ้อนและก้าวหน้าที่เรียกขานกันว่า สังคมสมัยใหม่  เช่น การเปลี่ยนผ่านจากสังคมชาวบ้านไปสู่สังคมเมือง  โดยมีขั้นตอนการเปลี่ยนเหมือนกันทุกสังคมผู้พัฒนาต้นแบบความคิด  คือ  นักคิดชาวตะวันตกในคริสต์ศตวรรษที่  19  ได้แก่  Herbert  Spencer  และชาร์ลดาร์วิน

ทฤษฎีวิวัฒนาการ คือ แนวคิดที่พยายามอธิบายว่าวิวัฒนาการมีจริงและเกิดขึ้นได้  เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ไปข้างหน้าไม่ย้อนกลับมีแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงจากแบบง่ายๆเป็นซับซ้อน  จากแบบโบราณเป็นแบบก้าวหน้า  และจากแบบทั่วไปเป็นแบบจำเพาะ

ชอง  ลามาร์ก  เขาได้เสนอกฎ  2  ข้อ  1.  กฎแห่งการใช้และไม่ใช้ลักษณะของสรรพสิ่งมีชีวิตผันแปรได้ตามสภาพแวดล้อม  อวัยวะที่ใช้บ่อยๆย่อมขยายใหญ่ขึ้น  ส่วนอวัยวะที่ไม่ได้ใช้จะลดขนาดอ่อนแอลงและหายไปในที่สุดและ  2.  กฎแห่งการถ่ายทอดลักษณะที่เกิดขึ้นใหม่  ลักษณะที่ได้ใหม่หรือเสียไปโดยอิทธิพลของสิ่งแวดล้อม  โดยการใช้และไม่ใช้จะคงอยู่  และสามารถถ่ายทอดลักษณะที่เกิดใหม่ไปสู่รุ่นลูกรุ่นหลานต่อไปได้

ตัวอย่างหนึ่งของสิ่งมีชีวิตที่  ลามาร์ก  ยกมาอ้างคือ  ยีราฟ  เขาว่ายีราฟในอดีตคอสั้นกว่าปัจจุบัน  แต่ได้มีการฝึกฝนยืดคอเพื่อพยายามกินใบไม้จากที่สูงๆทำให้คอยาวขึ้น  การที่ต้องเขย่งเท้ายืดคอทำให้มีขายาวขึ้นด้วย  ลักษณะที่มีคอยาวขึ้นและขายาวขึ้นถ่ายทอดสู่ยีราฟรุ่นต่อไปได้

ชาร์ลส์  ดาร์วิน  ซึ่งต่อมาได้รับเป็นบิดาแห่งวิชาวิวัฒนาการ  เสนอทฤษฎีที่เกิดสปีชีส์ใหม่อันเนื่องมาจากการคัดเลือกธรรมชาติ  คือสิ่งมีชีวิตจำเป็นต้องมีการต่อสู้เพื่อความอยู่รอด  โดยลักษณะที่แปรผันบางลักษณะเหมาะสมกับสิ่งแวดล้อมย่อมดำรงชีวิตอยู่ได้และสืบพันธ์ถ่ายทอดไปยังลูกหลานและที่สำคัญสิ่งมีชีวิตที่เหมาะสมที่สุดเท่านั้นที่อยู่รอดและดำรงเผ่าพันธุ์ของตนไว้  และทำให้เกิดการคัดเลือกตามธรรมชาติ  เกิดความแตกต่างไปจากสปีชีส์เดิมมากจนเกิดสปีชีส์ใหม่  สิ่งมีชีวิตจะอยู่รอดได้ไม่จำเป็นต้องเป็นสิ่งมีชีวิตที่แข็งแรงที่สุด  แต่เป็นสิ่งมีชีวิตที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมมากที่สุด

ถ้านำเอาทฤษฎีวิวัฒนาการมาใช้กับสังคม  ความเชื่อ  หรือค่านิยมของสังคมก็เป็นเสมือนข้อมูลที่ถูกถ่ายทอดต่อๆกันไปคล้ายกับข้อมูลที่อยู่ในยีนที่ถ่ายทอดจากบรรพบุรุษไปสู่ลูกหลานในวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต  แต่ความเชื่อหรือค่านิยมใดๆที่จะดำรงอยู่หรือสาบสูญไปขึ้นกับว่ามันสามารถถ่ายทอดไปยังผู้คนในสังคมได้มากและยาวนานตลอดจนทำลายล้างความเชื่อและค่านิยมอื่นๆได้ดีหรือไม่  ไม่ได้บอกว่ามันดีหรือถูกต้องแล้ว  แปลว่าสิ่งที่วิวัฒนาการทางสังคม  (หากมันมีอยู่จริง) จะนำมาให้เรา  ไม่ใช่ความคิดความเชื่อที่ชอบธรรมและความงดงามแต่เป็นความเชื่อหรือแนวคิดที่สามารถยัดเยียดให้คนในสังคมเป็นจำนวนมากยอมรับและกำจัดหรือกีดขวางความเชื่อหรือแนวคิดที่แตกต่างได้ดีต่างหาก

ได้มีแนวคิดในเชิงวิวัฒนาการของสังคมมาแล้ว  โดยเขาเปรียบเทียบสังคมมนุษย์เช่นเดียวกับชีวิตของสิ่งมีชีวิตที่เริ่มต้นจากความเรียบง่ายสู่ความซับซ้อนในเชิงโครงสร้าง  ขั้นแรกของวิวัฒนาการทางสังคมเกิดขึ้นเมื่อคนรวมตัวกันเพื่อปกป้องตนเองให้พ้นจากอันตรายต่างๆ  เมื่อจำนวนคนมากขึ้นจำนวนอาหารที่ต้องหามาจากธรรมชาติก็ต้องเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ  สังคมจึงต้องแบ่งหน้าที่โครงสร้าง  สังคมจึงสลับซับซ้อนมากขึ้นเขาเชื่อว่าสังคมแข็งแรงกว่าเท่านั้นจึงจะอยู่รอดได้

การวิวัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงของสังคมมีเพียงสายเดียวเท่านั้น  คือ  เปลี่ยนผ่านจากสังคมดั้งเดิมไปสู่สังคมสมัยใหม่  ตัวอย่างคลาสสิกของขั้นตอนวิวัฒนาการของสังคมศึกษาได้โดย  ไทเลอร์  คือ  สังคมมนุษย์จะค่อยๆวิวัฒนาการจากคน  ยุคคนป่า  สู่ยุคอนารชยชน  และยุคอารยธรรมตามลำดับ 

ปรากฏการณ์แนวคิดวิวัฒนาการที่เราเห็นในสังคมปัจจุบัน  เช่น  การแข่งขันกีฬาที่โคราชที่มีการแข่งขันอยู่ขณะนี้จะคัดเลือกเอาคนที่เก่งมีความสามารถเท่านั้นถึงจะชนะได้สำหรับคนที่เหมาะสมเท่านั้นถึงจะได้รับชัยชนะได้เหรียญทองไปครอง  และอีกตัวอย่างหนึ่งที่เราเห็นได้ชัดเจนมาก  คือ  นักศึกษาปีที่  1  โดนรีไทร์เพราะเขาไม่สามารถที่จะปรับตัวในการเรียนได้  คือ  ขี้เกียจอ่านหนังสือ  คบเพื่อนไม่ดี  เขาจึงไม่เหมาะที่จะเรียนในมหาวิทยาลัย  เป็นต้น

แนวคิดวิวัฒนาการมีอิทธิพลต่อนักสังคมวิทยา  ในการอธิบายสภาพของสังคมชนบทและสังคมเมืองโดยเห็นว่าจะต้องมีช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งที่สังคมชนบทจะวิวัฒนาการเป็นสังคมเมือง

…………………………………………………………………………………………………….

อ้างอิงใน  ยศ  สันตสมบัติ.2540.มนุษย์กับวัฒนธรรม.(พิมพ์ครั้งที่ 2).กรุงเทพฯ.สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.หน้า21

เอกสารประกอบการเรียนการสอนวิชาทฤษฎีพื้นฐานทางสังคม  โดย  อาจารย์เสนาะ  เจริญพร