พิมพ์หน้านี้
|
เทศกาลชมดอกไม้ お花見
ในหัวใจของชาวญี่ปุ่นนั้นเราอาจจะพูดได้ว่า พวกเขานั้นเป็นผู้ที่ชอบการชมดอกไม้มากที่สุดในโลกก็ว่าได้ เพราะไม่ใช่แต่เพียงจะมีเทศการงานชมดอกซากุระ อย่างเดียวในประเทศญี่ปุ่น แต่จะมีเทศการชมดอกไม้หลายอย่างมากมาย อย่างเช่น เทศการ " งานชมดอกเบญจมาส " " เทศการงานชมดอกซึซึชิ " เทศการงาน ชมดอกจักกุ นาเง " ฯลฯ อีกมากมาย แต่เทศกาลชมดอกซากุระนับเป็นเทศกาลใหญ่ของปฏิทินท่องเที่ยว เพราะกินเวลาเป็นสัปดาห์ๆ เดือน 4 ที่ญี่ปุ่น จะเป็นช่วงเริ่มฤดูใบไม้ผลิ อากาศเย็นสบาย ดอกซากุระจะทยอยบาน นอกจากนี้ โรงเรียนจะเริ่มปีการศึกษาใหม่อีกด้วย นับว่าเป็นช่วงเวลาที่สดใส ฤดูของที่ญี่ปุ่นนั้นมี 4 ฤดู 春 ( はる) haru ฤดูใบไม้ผลิ 夏 (なつ) natsu ฤดูร้อน 秋 (あき) aki ฤดูใบไม้ร่วง 冬 (ふゆ) fuyu ฤดูหนาว เมื่อนำฤดูทั้งสี่มาเรียงกันแล้ว คนญี่ปุ่นจะอ่านแบบจีนว่า 春夏秋冬 (しゅんかしゅうとう) อ่านว่า shun ka shuu tou
สำหรับในฤดูใบไม้ผลินั้น สิ่งหนึ่งที่คนญี่ปุ่นเฝ้ารอ ก็คือการได้ชมความงามของดอกไม้ชนิดต่างๆ ที่เรียกว่าおはなみ ohanami เทศกาลงานชมดอกซากุระของญี่ปุ่นนี้นับว่ามีชื่อเสียงเป็นอย่างมาก เพราะนอกจากที่เราจะได้เห็นดอกซากุระที่สวยงามในงานแล้ว ยังจะได้เห็นพวกประชาชนพลเมืองต่าง ๆ ถืออาหารพร้อมด้วยเหล้า ปลาปิ้ง ออกมาปูเสื่อทำการสังสรรค์กันอยู่ที่ใต้ต้นดอกซากุระที่กำลังออกดอกเบ่งบานสะพรั่ง แล้วยังจะได้เห็นว่ามีการร้องรำทำเพลงกันอย่างครื้นเครงในหมู่ผู้คนให้ได้เห็นกัน
การมีฤดูหนาวยาวนานกว่าปกตินั้นไม่เป็นอุปสรรคต่อการเริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิ เพราะซากุระก็ผลิดอกเบ่งบานจนทำให้ญี่ปุ่นกลายเป็นสีชมพู ช่วงนี้จะมีเทศกาล Ohanami หรือเทศกาลชมดอกซากุระ ซึ่งเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาตั้งแต่สมัยเฮอัน และนิยมทำสืบต่อกันมาจนปัจจุบัน ซากุระจะเริ่มบานจากทางตอนใต้ของประเทศคือ Okinawa ไล่ขึ้นมาKyushu ,Shikoku ,Honshu คือมันจะค่อยๆ อุ่นขึ้นไล่ๆ กันไป ดอกซากุระก็จะทยอยบาน สำหรับตอนกลางของประเทศประมาณ โตเกียวกับเกียวโต จะมีเวลาอยู่ประมาณ 2 สัปดาห์ คือสัปดาห์สุดท้ายของเดือนมีนาคมต่อกับสัปดาห์แรกของ เดือนเมษายน ส่วน Hokkaido ซึ่งอยู่เหนือสุดของญี่ปุ่นจะบานราว ๆ ต้นเดือนพฤษภาคม แต่ก็ไม่ได้ตรงไปทุกปี ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศแต่ละปีด้วย
ผู้คนจะติดตามข่าวพยากรณ์อากาศทางโทรทัศน์เพื่อจะได้ทราบว่าที่ไหนซากุระจะบานเมื่อไหร่ มีการสำรวจต้นซากุระตามที่ต่าง ๆ ทั่วญี่ปุ่นแล้วจะมีประกาศอย่างเป็นทางการถึงกำหนดที่ซากุระจะบาน เส้นที่ลากเชื่อมจุดที่พยากรณ์ว่าซากุระจะบานในวันเดียวกัน เราเรียนกว่า "ซากุระเซน เซน" [Sakura Zensen] นอกจากนั้นตามสถานีรถไฟก็ยังเต็มไปด้วยโปสเตอร์เชิญชวนให้ไปเที่ยวตามสถานทีต่าง ๆ ทีมี่ดอกซากุระอีกด้วย พอถึงวัน ชมดอกซากุระ ผู้คนต่างจะพากันนำอาหารกล่อง สุรา ขนมต่าง ๆ โดยเฉพาะ Sakura-mochi เป็นโมจิที่ใช้ใบซากุระห่อ และดื่มกิน เดินเล่นกันใต้ต้นซากุระจนถึงเวลากลางคืนเลยทีเดียว ดังสุภาษิตที่ว่า "Hana yori dango" (กินขนมดีกว่าชมดอกไม้) เบนโตะหน้าตาน่าทาน
ที่ขาดไม่ได้เลย สาเก ที่มาของเทศการชมดอกซากุระได้กล่าวไว้ว่า...แต่ดั้งเดิมทีเดียวนั้นเทศการงานชมดอกไม้หรือดอก ซากุระนี้ได้มีเริ่มต้นขึ้นมาจากการที่พวกชาวนาและชาวไร่ผู้ที่เป็นกระดูกสันหลังของชาติ ซึ่งในทุก ๆ ปีก่อนที่จะลงกล้าใหม่หรือต้นข้าวอ่อนในไร่ พวกเขาจะต้องจัด ทำพิธีบวงสรวงและขอขมากับเจ้าที่เจ้าทางเสียก่อน พิธีบวงสรวงนี้มีชื่อเรียกกัน ว่า " ซากุระโนะ ซาว่า " ( เจ้าที่นาข้าว ) เพราะพวกชาวนาในสมัยก่อนนั้นเชื่อถือกันต่อ ๆ มา ว่าในที่ไหนที่มีต้นซากุระที่นั้นย่อมเป็นที่สิงสถิตของเจ้าที่เจ้าทาง ดังนั้นจึงเกิดการบูชา เจ้าที่ด้วยการปูเสื่อแล้ววางเครื่องเส้นบูชากันขึ้นไว้ที่ใต้ต้นซากุระทุกรายไป และในระหว่าง ที่พวกเขาทั้งหลายรอเวลาในกำหนดที่ให้เจ้าที่ได้กินเครื่องเส้นสังเวยอยู่นั้น จึงเป็นช่วงเวลาที่ว่างมาก พวกเขาทั้งหลายจึงพร้อมใจกันใช้เวลาเหล่านั้นให้เป็นประโยชน์ด้วยการที่จะไปนั่งรวม กลุ่มสังสรรค์และชมดอกซากุระไปด้วยในตัว ความเป็นมาว่าเป็นอย่างนี้นี่เอง ที่เป็นจุดหรือสาเหตุ ที่ทำให้เกิดการชมดอกไม้หรือดอกซากุระกันขึ้นมา และได้ทำสืบทอดกันต่อ ๆ มาจนมาถึงในปัจจุบันนี้นั่นเอง
บ้างก็เล่ากันมาว่า ในสมัย "นารา " จะมีแค่เทศการงานชมดอกท้อกันเท่านั้น แต่แล้วเมื่อเวลาผ่านมาถึงในสมัย" เฮอัน " ก็เกิด เปลี่ยนแปลงกลายมาเป็นเทศกาลชมดอกซากุระ เล่ากันว่าจะกระทำกันก็แต่เฉพาะในหมู่ของพวกขุนนางชั้นสูงและพวกผู้ดีเก่า ๆ เท่านั้น ในทุก ๆ ปี ขณะที่ดอกซากุระกำลังเบ่งบานเต็มที่ในเดือน 4 ( เมษายน )ของทุก ๆ ปี ซึ่ง จะอยู่ในขณะที่เป็นช่วงของฤดูใบไม้ผลิซึ่งเป็นฤดูที่มีอากาศดีที่สุดในรอบปีคือจะไม่ร้อน และก็จะไม่หนาวโดยจะมีอุณหภูมิประมาณ15-20 องศา พวกขุนนางชั้นสูงกับพวกผู้ดีที่ว่า มานี้ ส่วนมากก็จะสนุกสนานและรื่นรมกับการชมดอกซากุระ และในช่วงนั้นพวกเขาก็จะ กำหนดให้มีงานการประกวดประขันการแต่งกลอนซึ่งมีชื่อเรียกว่า " ไฮคุ " เป็นการแต่งกลอนผสมสระซึ่งกลอนผสมสระ" ไฮคุ " นี้ในปัจจุบันก็ยังคงมีใช้กันอยู่ตามโรงเรียนต่าง ๆ ซึ่งจะยังมีการสอนวิธีการแต่งกลอนผสมสระ" ไฮคุ " นี้กันอยู่ แต่แล้วไม่นานหลังจากนั้นเทศการชมดอกซากุระก็ได้ถูกนำมาทำเลียนแบบขึ้นโดยพวก ซามูไร,นักรบและพวกสนมกำนัลที่อยู่ในราชวังไปโดยปริยาย และภายหลังต่อมาเทศการชมดอกซากุระก็ได้แพร่กระจายออกมาสู่นอกเมือง และกระจายออก มาเรื่อย ๆ จนถึงในหมู่ของคนชั้นธรรมดาที่อยู่ในหมู่บ้านนอกเมือง ไกล ๆ อีกด้วย
กิจกรรมการไปชมดอกไม้ อ่าน "ข่าวสารซากุระ" ที่ลงในหนังสือพิมพ์หรือรายงานในโทรทัศน์ใน ช่วงต้นฤดูใบไม้ผลิ เลือกวันที่อากาศแจ่มใส ออกไปชมดอกไม้โดย ปูผ้าพลาสติกลงบนพื้นใต้ต้นซากุระที่ถูกใจแล้วนั่งล้อมวงอาหาร บางครั้งก็จำเป็นที่ใครสักคนต้องรีบออกไปจับจองจุดที่สวยงามเอาไว้ก่อน สำหรับสถานที่ ที่คาดว่าจะมีฝูงชนไปกันมาก * บรรพบุรุษชาวญี่ปุ่น เชื่อว่า การที่เรณูดอกไม้ร่วงหล่นลงมาในถ้วยเหล้าสาเก แล้วดื่มเข้าไป มีผลช่วยบำรุงรักษาสุขภาพดี * ชาวญี่ปุ่นบางครั้งจะออกไปชม Yazakura หรือดอกซากุระยามราตรี เป็นการชมดอกซากุระภายใต้แสงจันทร์หรือแสงส่องสว่างของหลอดไฟฟ้าที่สร้างตามแบบ bombori (โคมไฟครอบด้วยกระดาษ) * คนญี่ปุ่นสมัยโบราณจะชอบดอกบ๊วย( * สถานที่ยอดนิยมในการชมดอกซากุระในโตเกียว ได้แก่ * ซากุระเป็นต้นไม้ที่มีความสัมพันธ์กับอากาศค่อนข้างมาก ดอกซากุระจะบานในช่วงวันที่มีอากาศอบอุ่น และจะบานจากทางใต้ไล่ไปทางเหนือ ซึ่งจะสลับทิศทางกับการดูใบไม้เปลี่ยนสี ( 紅葉 : こうよう kouyou) ในฤดูใบไม้ร่วง
นี่คือพันธุ์ someiyoshino ซากุระ เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ เป็นพืชจำพวกเดียวกับกุหลาบ มีกระจายอยู่ทางเอเชียตะวันออก ต้นซากุระเองนั้นมีหลายพันธุ์หลายชนิด ซึ่งความหลากหลายนี้ทำให้ซากุระมีความแตกต่างกันในเรื่องสีของดอก ลักษณะของดอก ใบ หรือลำต้นซึ่งปัจจุบันคาดว่าเฉพาะในญี่ปุ่นอย่างเดียวมีพันธุ์ต่างๆ ของซากุระมากกว่า 300 ชนิด แต่ซากุระที่เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไปของคนญี่ปุ่นและกล่าวว่ามีจำนวนมากที่สุด คือ พันธุ์ someiyoshino เป็นซากุระกลีบเดี่ยวที่นิยมปลูกกันมากตามสวนสาธารณะ ริมแม่น้ำ สถานศึกษามาตั้งแต่สมัยเมจิ (ประมาณช่วงเดียวกับรัชกาลที่ 5) ทั้งนี้เพราะเป็นพืชที่มีโตเร็ว นอกจากนี้ยังมี yaezakura ซึ่งเป็นซากุระที่มีลักษณะที่แตกต่างไปจาก someiyoshino ที่ลักษณะของกลีบดอก จะมีกลีบซ้อนกันหลายชั้นคล้ายกุหลาบ ช่วงการเริ่มบานของดอกซากุระทำให้ซากุระ เป็นสัญลักษณ์ที่ผูกพันกับการเริ่มต้นอะไรหลายๆอย่างในชีวิต เช่น การสำเร็จการศึกษา การเข้าศึกษา การเข้าทำงาน ซึ่งมักจะเริ่มในช่วงปลายเดือนมีนาคม ถึงต้นเดือนเมษายน จนมีสำนวนที่พูดกันบ่อยๆ เช่น 桜が咲く ( さくらがさく) sakura ga saku หมายถึง การสอบเข้า ( เรียน หรือทำงาน ) หรือมีความแฝงว่า ประสบความสำเร็จ เป็นต้น อ้อ จริง ๆ ในไทยก็มีดอกที่คล้ายๆกับดอกซากุระนะคะ แต่จะเรียกว่านางพญาเสือโคร่ง จะบานประมาณช่วงฤดูหนาว |