มีคนมากมายชอบพูดกันว่า   ตลาดหุ้นเหมือนบ่อนการพนัน  มีคนได้  มีคนเสีย  คนที่เสียเพราะถูกคนที่ได้ หลอกกินเงินเอา  บ้างก็ว่าตลาดหุ้นเป็น zero sum game ท้ายสุดเงินก็เท่าเดิม  เงินของคนที่เสียถูกผ่องถ่ายไปยังคนที่ได้  แต่โดยข้อเท็จจริงแล้ว  มันไม่ใช่

          การลงทุนในตลาดหุ้น  กำไรของเขาไม่จำเป็นต้องเป็นขาดทุนของเราเสมอไป  เพราะเงินลงทุนในตลาดหุ้นไม่ใช่ zero sum game  อาจจะได้ทุกคน  หรือเสียทุกคนในบางครั้งก็ได้
         

          เช่น ผมซื้อหุ้นมา 10 บาท ขายไป 11 บาท ได้กำไร 1 บาท นาย ก.ซื้อต่อจากผม ไปขายต่อที่ราคา 12 บาทได้ กำไร 1 บาทเช่นกัน  กำไรของนาย ก.ไม่ได้มาจากการขาดทุนของผม  (เว้นแต่จะเล่นลิ้นว่า ผมขาดทุนกำไร 1 บาท) ดังนั้นในภาวะขาขึ้น คนส่วนใหญ่จะกำไร คนขาดทุนจะมีน้อย
         

          ถามว่า  แล้วกำไรของพวกเขามาจากไหน
          ก็มาจากคุณค่าที่เขาให้กับกิจการนั้นๆในเวลาที่เปลี่ยนไป  ทั้งที่จริงๆแล้ว พื้นฐานของกิจการอาจไม่ได้ต่างไปจากเดิมเลย  แต่อารมณ์ของตลาด อารมณ์ของคนซื้อคนขายเปลี่ยนไป  ความมั่งคั่งที่อุปโลกน์ขึ้นมาก็เปลี่ยนตามไปด้วย  มันก็เหมือนค่าเงินบาทที่แข็งขึ้นในเวลานี้แหละ  ทุกคนที่ถือก็รวยขึ้นมาหมด (เมื่อเทียบกับเงินดอลลาร์) 

          มีคนเปรียบเทียบว่า  ยามตลาดหุ้นเบ่งบาน  มันก็เหมือนขนมถ้วยฟู  รวยขึ้นมาพร้อมกันทุกคน  เหมือนคนที่ยกยอปอปั้นกันเองจนตัวลอยทั้งคู่  ฝรั่งบางคนบอกว่า  ดัชนีหุ้น(ดาวน์โจนส์)เป็นตัววัดความมั่งคั่งของคนอเมริกัน  ดัชนีพุ่งสูง  คนที่มีหุ้นถืออยู่  ก็มีเงินมีทองเพิ่มขึ้น  พอฟองสบู่แตก  คุณค่า ความเชื่อมั่นที่เคยมี  สูญสลายไป  คนที่เคยมีเงินร้อยล้าน  อาจจะเหลือใบหุ้นเปล่าๆไม่กี่ใบก็เป็นได้

          ราคาหุ้นในตลาดหุ้นจึงเป็นคุณค่าที่ผู้ลงทุนให้ความเชื่อถือในเวลาที่แตกต่างกัน  แต่จะว่ามันไม่มีมูลค่าเลยก็ไม่ใช่  เพราะมันมีธุรกิจดำเนินงานอยู่  ผลิตสินค้าและบริการขึ้นมา  มีการจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้น  ผู้เชี่ยวชาญบอกว่ามันมีมูลค่ายุติธรรม (fair value)ที่สามารถคำนวณออกมาได้  แต่ราคาที่ผันผวน  วิ่งขึ้น  วิ่งลง เพราะความเชื่อมั่นที่มีต่อกิจการในแต่ละช่วงเวลาต่างกัน  ผนวกกับมีการเก็งกำไร  จึงมีการซื้อการขายตลอดเวลา

          ในตลาดหุ้น  กำไรของเขาจะเป็นขาดทุนของเรา  ก็ต่อเมื่อ  เขาปั่นหุ้นขึ้นไปจนสูงลิ่ว  แล้วหลอกล่อให้เราเข้าไปซื้อ  พอเราซื้อเข้าไปแล้ว  เขาก็เทขาย ทุบหุ้นจนราคากลับมาที่เดิม  จนในที่สุดเราทนไม่ไหว  ขายขาดทุนออกไป  เขาที่ตั้งซื้อราคาต่ำๆรออยู่แล้ว  เมื่อได้ปริมาณที่มากพอ  ก็เริ่มปั่นหุ้นตัวเดิมใหม่  อย่างนี้ถึงจะเป็น zero sum game  กำไรของเขาคือขาดทุนของเราขนานแท้  คนที่ชอบเล่นหุ้นปั่นคงรู้ซึ้งเรื่องนี้ดี

          มีอีกกรณี  ที่กำไรของเขาคือขาดทุนของเรา  หรือกำไรของเราคือขาดทุนของเขา  นั่นคือ  การลงทุนในตราสารอนุพันธ์ที่เรียกว่า futures หรือ forwards  เมื่อครบกำหนดสัญญา มักจะมีคนได้คนเสีย เพราะเป็นการตกลงซื้อขายราคาหุ้น หรือตราสารอ้างอิงกันล่วงหน้า เมื่อราคาเปลี่ยนไป คนที่คาดการณ์ผิดพลาดก็ต้องไปจ่ายคนที่ทายถูก  เหมือนแทงหวยดีๆนี่เอง

          รู้อย่างนี้แล้ว  อยากจะแทงหวย หรือกินขนมถ้วยฟู  ตัดสินใจกันเองก็แล้วกัน