วันนี้ไปยืนเลือกหนังสือบนแผงตามปกติ ก็เหลือบไปเห็นนิตยสาร way ซึ่งมี "อธิคม คุณาวุฒิ" ศิษย์เก่าเนชั่นเป็นบรรณาธิการ

     ผมพลิกไปพลิกมาก็พบคอลัมน์ของ "อ.เจษฎ์ โทณะวณิก" เข้าให้ ชื่อคอลัมน์ว่า "ปมกฎหมาย" ที่ออกแนวคำถามคำตอบในประเด็นกฎหมายน่ารู้

     คำถามของฉบับนี้ อ่านแล้วน่าขนลุกครับ เพราะผู้ถามถาม อ.เจษฎ์ ว่า...

     "เราควรจะมี 'องคมนตรี' อยู่หรือไม่"

     "องคมนตรีควรจะถูกตรวจสอบจากสังคมหรือไม่"

     ถ้าบ้านเมืองอยู่ในสภาวะปกติ สองคำถามนี้คงเป็นคำถามที่หมิ่นเหม่และสุ่มเสี่ยงพอสมควร และยิ่งในสถานการณ์บ้านเมืองที่เป็นอยู่ในขณะนี้ คำถามดังกล่าวกลับต้องใช้วิจารณญาณในการทำความเข้าใจมากยิ่งขึ้น

     เพราะคำตอบของคำถามนี้ มิใช่สิ่งที่ประชาชนจะรู้ไม่ได้ แต่ประเด็นคือ "ควรรู้แค่ไหนและอย่างไร" แม้กระทั่ง อ.เจษฎ์ ก็ขอเว้นวรรค เลี่ยงที่จะตอบ 100% โดยทิ้งบางช่วงบางตอนเอาไว้ให้คนอ่านไปคิดเอาเอง พร้อมย้ำด้วยว่าองคมนตรีไม่ได้อยู่ในฐานะที่เป็นเพียงองค์กรหนึ่งเท่านั้น หากแต่เป็นถึง "ที่ปรึกษาขององค์พระมหากษัตริย์" ด้วย

     อ.เจษฎ์ อธิบายถึงความเป็นมาของตำแหน่งองคมนตรี ซึ่งเริ่มมาตั้งแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โดยสมัยนั้นเรียกตำแหน่งนี้ว่า "พรีวีเคาน์ซิล" หรือ "พรีวีเคาน์ซิลเลอร์" ซึ่งพระองค์จะทรงแต่งตั้งใครก็แล้วแต่ ล้วนเป็นไปตามพระราชประสงค์ และผู้นั้นจะอยู่ในตำแหน่งไปจนสิ้นแผ่นดิน

     ในปัจจุบัน ตำแหน่งนี้ถูกเรียกว่า "องคมนตรี" โดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 มาตรา 12 วรรค 2 กำหนดหน้าที่ไว้คือ "การถวายความเห็นต่อพระมหากษัตริย์" นอกจากนี้ ยังต้องทำหน้าที่เมื่อพระราชบัลลังก์ว่างลงด้วย

     อ.เจษฎ์ บอกว่า การที่ต้องเป็นที่ปรึกษาของพระมหากษัตริย์นี่เอง ทำให้ตำแหน่งองคมนตรีมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง ตราบเท่าที่ประเทศไทยยังมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข

     นี่กระมัง...ที่ผมคิดว่าอาจเป็นคำตอบที่ชัดเจนที่สุดสำหรับคำถามแรก

     นอกจากนี้ ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ไม่ว่าประเทศไทยจะมีรัฐธรรมนูญมากี่ฉบับ การแต่งตั้งองคมนตรีก็ล้วนเป็นไปตามพระราชวินิจฉัยของพระองค์เองอย่างบริบูรณ์ เมื่อพระองค์ได้ทรงพิจารณาแล้วว่า บุคคลที่จะมาเป็นองคมนตรีต้องมีคุณงามความดี ตลอดจนมีคุณธรรมเป็นที่ประจักษ์ และสะอาดหมดจดพอที่จะไว้วางพระราชหฤทัยได้

     เพราะฉะนั้น การที่จะให้องคมนตรีมาถูกตรวจสอบจากสังคมอีก ก็อาจจะถือเป็นการก้าวล่วงพระราชอำนาจ เรียกง่ายๆ ว่าเป็นการระคายเคืองเบื้องพระยุคลบาทได้ และอาจเลยเถิดไปถึงขั้นเป็นการหมิ่นพระบรมราชวินิจฉัย หรือหมิ่นพระเกียรติในการทรงคัดเลือกที่ปรึกษาของพระองค์เองด้วย...อ.เจษฎ์ ว่าอย่างนั้น

     ผมอ่านบทความนี้แล้ว ก็สรุปเอาเองว่าการที่จะบอกว่าอำนาจหน้าที่ขององคมนตรีมีอยู่แค่ไหนเพียงใดนั้น อาจไม่สามารถดูได้จากอำนาจหน้าที่ตามลายลักษณ์อักษรที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญเท่านั้น แต่ควรใช้จิตสำนึกในการพินิจพิเคราะห์ด้วยว่า สิ่งใดเหมาะสมหรือไม่เหมาะสม และสิ่งใดควรที่จะอยู่ในขอบเขตตามประเพณีและสิ่งที่ดีงามของสังคมไทย ซึ่งบางครั้งไม่อาจอธิบายหรือกำหนดเป็นตัวอักษรได้

     นอกจากนี้ ผมยังประหวัดคิดไปถึงข่าวช่วงหลังๆ มานี้ ที่มีกลุ่มคนหลายกลุ่มพยายามนำองคมนตรีมาเกี่ยวข้องกับการเมือง รวมถึงนำเรื่องผลประโยชน์ของตัวเองไปฝากฝัง หรือขอความช่วยเหลือจากองคมนตรี โดยเฉพาะประธานองคมนตรีอยู่บ่อยครั้ง

     กลุ่มที่จ้องโจมตีก็บอกว่า องคมนตรีไม่ควรยุ่งเกี่ยวการเมือง หรือองคมนตรีเป็นผู้อยู่เบื้องหลังการเมือง ส่วนกลุ่มที่สนับสนุนก็คิดในทางตรงกันข้าม หรือบางครั้งประชาชนทั่วไปที่เดือดร้อน ก็มักจะเข้าหาองคมนตรีเพื่อให้ช่วยเหลือในเรื่องต่างๆ

     ผมมองว่าหากไม่ต้องการให้องคมนตรียุ่งเกี่ยวการเมือง นักการเมืองเองหรือกลุ่มพลังการเมืองต่างๆ รวมถึงประชาชนทั่วไปก็ไม่ควรเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับองคมนตรีด้วยเช่นกัน แต่ที่ผ่านมาเมื่อนักการเมืองหรือกลุ่มต่างๆ เหล่านั้น ต้องการแสวงหาผลประโยชน์ทางการเมือง ก็มักจะสร้างข่าวว่าได้เข้าพบประธานองคมตรีบ้างละ หรือเข้าไปหารือบ้างละ หรือกราบไหว้ อวยพรบ้างละ ต่างๆ นานา เพื่อสร้างภาพให้คู่แข่งเห็นว่าตัวเองมีแบ็คอัพอันสูงส่ง

     แต่เมื่อใดที่เสียผลประโยชน์ทางการเมือง ก็มีพฤติกรรมอันน่ารังเกียจ คิดไม่ซื่อ อกตัญญูผู้มีพระคุณ โดยสร้างข่าวโจมตีบุคคลผู้ที่เคยเข้าไปขอความช่วยเหลือ ว่าเป็นผู้อยู่เบื้องหลังของเหตุการณ์ทั้งหมด

     และนี่คือพฤติกรรมอันน่าสมเพชของนักการเมือง ที่ประชาชนส่วนใหญ่ยังให้การสนับสนุนตลอดมา ทำให้พวกเขาเหล่านี้ยังยืนหยัดอยู่ได้ในสังคมไทย โดยไม่เกรงกลัวต่ออิทธิพลใดๆ ไม่ว่าผู้นั้นจะเป็นถึง "ที่ปรึกษาขององค์พระมหากษัตริย์" ก็ตาม