ข่าวเรื่องแม่น้ำโขงปีนี้จะแห้งขอดเป็นพิเศษเพราะประเทศจีนสร้างเขื่อนยักษ์เหนือน้ำควรจะได้รับความสนใจจากทุกประเทศที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้...เพราะเป็นประเด็นที่ยกมาพูดในหลายเวทีแล้ว แต่ดูเหมือนว่าคราวนี้จะเป็นเรื่องร้อนที่ปักกิ่งจะอยู่เฉย ๆ เหมือนทุกครั้งที่ผ่านมาไม่ได้

ความเป็น “พี่ใหญ่” ของจีนในภูมิภาคนี้ย่อมหมายถึงความรับผิดชอบที่จะรับรู้ผลกระทบของนโยบายของตนต่อประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าหากตนอยู่เหนือน้ำและการกระทำใด ๆ ของคนที่อยู่ข้างบน, หากมีผลทางลบต่อคนอยู่ใต้เขื่อนแล้ว, ก็จะต้องมีการแสดงความรับผิดชอบอย่างชัดเจนและฉับพลัน

เพราะความแห้งขอดของระดับน้ำในแม่น้ำโขงในหน้าแล้งนี้, คนที่เผชิญกับปัญหาหนักหน่วงที่สุดคือเรือขนสินค้าซึ่งหากความลึกของแม่น้ำอยู่ที่ระดับต่ำกว่า ๑.๒ เมตร, ก็จะเดินเรือไม่ได้

หากเป็นไปตามพยากรณ์ของคนที่เดินเรืออยู่ระหว่างอำเภอเชียงแสน (จังหวัดเชียงราย) กับสิบสองปันนา (มณฑลยูนนานของจีน) แล้ว, การเดินเรือในแม่น้ำโขงที่ตื้นเขินขึ้นทุกวันจะเป็นปัญหาร้ายแรงมากเพราะระดับน้ำในแม่โขงส่วนนี้จะขึ้นอยู่กับการเก็บน้ำหรือปล่อยน้ำจากเจ้าหน้าที่ของจีนด้านบน

ความต้องการของคนเหนือน้ำกับคนใต้น้ำย่อมต่างกัน และถ้าหากไม่มีการประสานงานกันอย่างเห็นอกเห็นใจ, หรือไม่มีกลไกระหว่างประเทศที่จะสะท้อนถึงปัญหาของกันและกันเพื่อถ้อยทีถ้อยช่วยเหลือกันแล้วไซร้, ความบาดหมางก็อาจจะเกิดขึ้นได้ระหว่างเพื่อนใกล้บ้านเรือนเคียงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

จีนสร้างเขื่อนยักษ์สองแห่งแล้วเรื่องยังไม่จบ, ข่าวบอกว่าอาจจะกำลังสร้างเขื่อนใหญ่แห่งที่สามอยู่ (ถ้าเป็นไปตามแผนแล้วท้ายที่สุดอาจจะมีถึง ๑๒ เขื่อนใหญ่) เพราะต้องการจะป้องกันน้ำท่วมและบริหารระดับน้ำในแม่น้ำโขงให้เป็นไปตามความต้องการของตัวเอง

อย่างที่บอกแล้วว่าความต้องการเรื่องน้ำของจีนกับของประเทศอื่น ๆ ในแถบนี้ไม่ว่าจะเป็นพม่า, เวียดนาม, ลาว, กัมพูชาหรือไทยนั้นย่อมแตกต่างจากของประเทศจีน ดังนั้นจึงไม่ควรที่ประเทศใดประเทศหนึ่งจะสามารถดำเนินการตามความต้องการของตัวเองโดยไม่คำนึงถึงความต้องการหรือปัญหาที่จะเกิดกับคนอื่นที่อยู่ใกล้เคียงกัน

สำหรับไทยและจีนแล้ว, เส้นทางขนส่งทางน้ำตามลำแม่น้ำโขงมีความสำคัญไม่น้อยเพราะเป็นวิธีการส่งผักและผลไม้จากไทยไปจีนที่ใกล้และค่าใช้จ่ายถูกที่สุด อีกทั้งเรือขนน้ำมันจากไทยไปจีนก็ใช้เส้นทางแม่น้ำโขงเช่นกัน

มิพักต้องกล่าวถึงการใช้เส้นทางน้ำนี้เพื่อส่งเสริมการเกษตรและการท่องเที่ยวของประเทศต่าง ๆ ในบริเวณนี้เพื่อให้ประชาชนริมฝั่งโขงได้รับประโยชน์ทางเศรษฐกิจร่วมกันอย่างเต็มที่

แต่ถ้าหากขาดการทำความเข้าใจระหว่างทางการจีนกับประเทศอื่น ๆ ในแถบนี้, แม่น้ำที่ควรจะเป็นสัญลักษณ์แห่งการไหลมารวมกันของมิตรภาพก็อาจจะเป็นสาเหตุแห่งความขัดแย้งระหว่างกันได้

คราวหน้าต้องว่าต่อเรื่องนี้เพราะแม่โขงไม่ควรจะเป็นที่มาของความขุ่นข้องหมองใจกันในภูมิภาคนี้เป็นอันขาด

(คุณมีประสบการณ์กับแม่น้ำโขงอย่างไร? เขียนมาแลกเปลี่ยนความเห็นกันใน blog ส่วนตัวของผมที่ www.oknation.net/blog/black ได้ตลอด ๒๔ ชั่วโมง)