อาจารย์เสน่ห์ จามริก, ประธานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.), บอกวันก่อนว่าตอนนี้ท่าน “รู้สึกเหมือนถูกแบล็กเมล์” หรือ “มัดมืดชก” เรื่องการร่างรัฐธรรมนูญ

เหตุเพราะมีคนร่างออกมาขู่ว่าถ้าร่างรัฐธรรมนูญไม่ผ่าน, อาจทำให้ประเทศวุ่นวาย

“แต่การเขียนไว้เช่นนี้, ถ้าปล่อยผ่านก็เป็นเรื่องอันตราย...” อาจารย์เสน่ห์ในฐานะ “ราษฎรอาวุโส” อีกคนหนึ่งของบ้านเมืองนี้เปรยกับนักข่าวพร้อมวิเคราะห์ถึงจุดอ่อนหลายด้านของร่างฉบับนี้โดยเฉพาะประเด็นที่ขาดการปฏิรูปการเมืองอย่างแท้จริง

อาจารย์เสน่ห์ต้องแสดงความเห็นเรื่องนี้เพราะ กสม. เป็น ๑ ใน ๑๒ องค์กรที่รัฐธรรมนูญชั่วคราว ๒๕๔๙ ระบุว่าให้สภาร่างรัฐธรรมนูญจัดส่งร่างเพื่อให้เสนอความคิดเห็น

แต่แม้ชาวบ้านที่ไม่เป็น ๑ ใน ๑๒ องค์กรก็คงรู้สึกอึดอัดในทำนองเดียวกันโดยเฉพาะคนที่ติดตามการถกแถลงของฝ่ายต่าง ๆในประเด็นหลายเรื่องที่ยังมีความเห็นขัดแย้งกันอยู่...และในหลายโอกาส, ก็ดูเหมือนว่าบุคคลบางกลุ่มบางพวกมี “วาระส่วนตัว” ที่จะผลักดันให้เป็นไปทางใดทางหนึ่ง

สมาชิกคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญจำเป็นต้องเป็นคนที่เปิดกว้างและรับฟังความเห็นของคนทั้งประเทศ, มิใช่ตั้งตนอยู่ในฐานะที่จะไม่ยอมประเด็นนี้, ยอมประเด็นนั้นเสมือนหนึ่งเป็นผู้มีวาระที่กำหนดเอาไว้แล้วในใจของตนเอง, กลายเป็น “คู่กรณี” ของคนอื่นที่ย่อมมีสิทธิ์จะแสดงความเห็นจากแง่มุมของตนเอง

คำว่า “มัดมือชก” อาจจะอ่อนกว่า “แบล็กเมล์” แต่นั่นคือความรู้สึกของคนจำนวนไม่น้อยที่กำลังได้รับการบอกเล่าว่าหากการลงประชามติร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ไม่ผ่าน, ก็จะเป็นการผลักดันให้ประเทศเข้าสู่ความวุ่นวายหรือแม้กระทั่งถึงขั้นเข้าระดับ “มิกสัญญี” ด้วยซ้ำไป

และยิ่งเขียนเอาไว้ในรัฐธรรมนูญชั่วคราวว่าหากไม่ผ่านประชามติ, อำนาจการเมืองก็จะตกอยู่ที่คณะรัฐมนตรีและ คมช. ที่ประชุมร่วมกันแล้ว, สามารถหยิบเนื้อหาของรัฐธรรมนูญฉบับไหนในอดีตก็ได้...เอามาปัดฝุ่นและประกาศใช้ได้เลยภายใน ๓๐ วัน

บรรยากาศการวิพากษ์ร่างรัฐธรรมนูญจึงอยู่ในสภาพอิหลักอิเหลื่อ เพราะครั้นจะเห็นด้วยกับประเด็นที่ละเอียดอ่อน, สมควรจะถกกันให้รอบคอบมากกว่านี้ก็จะไม่สามารถตอบตัวเองได้ว่าได้ทำหน้าที่ของพลเมืองอันควรหรือไม่

ครั้นออกมาแสดงความเห็นคัดค้านหรือแสดงจุดยืนหนักแน่นว่าถ้าหากประเด็นที่ไม่เป็นประชาธิปไตยจริง ๆ หลงเข้าไปได้, ก็จะไม่ยอมยกมือให้ผ่าน

พอเข้าประเด็นว่าจะยกมือให้หรือไม่, ก็เข้า “เขตหวงห้าม” ของการเมืองทันที เพราะกติกาที่เขียนเอาไว้ว่าใครค้าน, ไม่ลงคะแนนให้ผ่าน, ก็เท่ากับเป็นการคืนอำนาจให้กับเผด็จการไปเสียฉิบ

จึงเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งยวดที่คณะกรรมการ่างรัฐธรรมนูญจะต้องเร่งรีบสร้างบรรยากาศแห่งการแลกเปลี่ยนความเห็นในประเด็นร้อน ๆ ที่ยังมีความเห็นขัดแย้งกันอย่างหนักเพื่อแสวงหาหนทางที่จะเขียนเนื้อหาเหล่านั้นเสียใหม่ให้เป็นที่ยอมรับกันได้ของคนส่วนใหญ่โดยไม่ให้ภาพรวมของเนื้อหาของร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้มีความอ่อนด้อยกว่าทุก ๆ ร่างที่ผ่านมา

หาไม่แล้ว, ก็จะเกิดบรรยากาศ “ประชาธิปไตยแบบกระอักกระอ่วน” ที่กำลังเห็นกันอยู่วันนี้