คุณศุภชัย พานิชภักดิ์ซึ่งขณะนี้นั่งในตำแหน่งเลขาธฺการ UNCTAD หรือการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนาพูดที่กรุงเทพฯเมื่อไม่นานมานี้ว่าประเทศไทยต้อง “ปรับตัว” ในเวทีโลก, หาไม่แล้วก็จะมีปัญหาตามมาอย่างมากมาย

ผมเองเห็นว่าถ้าไทยยังมะงุมมะงาหรา, เล่นเกมการเมืองเพื่อผลประโยชน์ของกลุ่มตัวเองอยู่อย่างที่เห็นกัน, ไม่ช้าไม่นานเราก็จะกลายเป็น “แมวลำบาก”

ไม่ใช่ “เสือลำบาก” ด้วยซ้ำ เพราะเราถ้าเป็น “เสือ” ก็ยังพอจะมีเรี่ยวแรงเก่าที่อาจจะเรียกกลับมาใช้ในยามคับขันบ้าง

แต่ไทยเราไม่เคยก้าวถึงขั้นเป็น “เสือ” ด้วยซ้ำไป แค่ได้เคยเป็น “แมว” ก็กระดี๊กระด๊าเกินตัวจนทำอะไรที่ตัวเองไม่เก่งจริง และพอเจอวิกฤตเข้า, เจ้าแมวตัวนี้ก็ป่วยจนผ่ายผอม, หมดเรี่ยวหมดแรง แต่ก็ยังทำกร่าง, ทำอะไรเกินตัวอยู่จนทุกวันนี้...แม้จะเป็น “แมวป่วย” อยู่ก็ตามที

คุณศุภชัยไปทำงานอยู่นอกบ้านมาหลายปี จึงเห็นภาพจากข้างนอกค่อนข้างชัดเจน และมองเห็นการแข่งขันที่ดุเดือดมากขึ้น ประเทศไหนไม่พร้อม, ไม่ฝึกปรือตัวเองให้เตรียมรับมือกับการแข่งขันที่เข้มข้นขึ้น, ก็จะออดอ้อนไม่ได้ว่าเป็นฝ่ายเสียเปรียบ, ไม่มีใครให้แต้มต่อเลย

“สำหรับประเทศไทย เมื่อสถานการณ์ต่าง ๆ สงบ, สิ่งที่ต้องดูแลคือบทบาทของการลงทุน...เราจะยังเป็นเพียงผู้รับการลงทุนต่อไปไม่ได้แล้ว แต่เราต้องการทั้งการลงทุนในประเทศและการออกไปลงทุนต่างประเทศ...” คุณศุภชัยประกาศอย่างชัดเจนฉาดฉาน

และเสริมต่ออีกว่า “การลงทุนในประเทศจะต้องกระตุ้นอุตสาหกรรมใหญ่ ๆ ให้เกิดขึ้น เพราะกลุ่มนี้จะสามารถเชื่อมโยงไปถึงระดับภูมิภาคได้ด้วย เราต้องไม่กลัว และต้องมีนโยบายที่ชัดเจนสำหรับการลงทุนในประเทศโดยเฉพาะ...”

คุณศุภชัยยังพูดเบาไปด้วยซ้ำ เพราะผมคิดว่าที่มีเงื่อนไว่า “...เมื่อสถานการณ์ต่าง ๆ สงบ...” เราจึงจะต้องหันไปเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันทั้งในประเทศและต่างประเทศ

แต่ความจริง, สิ่งที่จะต้องทำนั้นคือการ “ต้องทำให้สถานการณ์ต่าง ๆ สงบลง” เพราะนั่นคือเงื่อนไขใหญ่ที่จะทำให้ไทยเราพร้อมที่จะเริ่มสร้างบ้านสร้างเมืองกันอย่างเอาจริงเอาจัง หาไม่แล้ว, เราไม่อาจจะมีสมาธิหรือพลังพอที่จะก้าวไปสู่ทิศทางที่เหมาะสมเพื่อทำให้เราเป็น “ผู้เล่น” ที่สำคัญในเวทีระหว่างประเทศได้

 โลกกำลังก้าวไปในทิศทางของการสร้างทางเลือกใหม่ ๆ โดยอาศัยเทคโนโลยีมหัศจรรย์ทั้งหลาย แต่ระบบการเมืองและเศรษฐกิจไทยกลับล้าหลัง,  ถอยไปหลายสิบปี...ไม่มีการสร้างบุคลากร, ไม่มีการวางแผนใช้ทรัพยากร, และไม่มีการสร้างเครือข่ายระหว่างประเทศเพื่อยกฐานะของไทยขึ้นไปอย่างเป็นระบบ

สิ่งที่คุณศุภชัยเสนอแนะนั้นจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อการเมืองของเรามีคุณภาพมากขึ้น (ไม่ใช่ทั้งการใช้เงินทุ่มเพื่อรักษาอำนาจการเมืองอย่าง “ประชานิยม” และไม่ใช่ทั้งการใช้กำลังยึดอำนาจการปกครอง) และเอกชนของเราพร้อมที่จะสร้างพลังของตนเองโดยไม่ไปเกาะเกี่ยวกับนักการเมืองและข้าราชการเพียงเพื่อจะหวังผลประโยชน์จากผู้มีอำนาจเท่านั้น

แน่นอนว่าคุณศุภชัยอาจจะ “เกรงใจ” เกินไปที่จะพูดถึงประเด็นที่เป็นหัวใจของปัญหาบ้านเมืองทุกวันนี้อย่างเจาะลึกและตรงเข้าประเด็น หรืออาจจะเพราะคนที่เชิญไปพูดนั้นตั้งหัวข้ออิงเรื่องต่างประเทศเสียตั้งแต่ต้น, จึงทำให้พูดได้เฉพาะเรื่องปลายเหตุของปัญหาที่เรากำลังเผชิญกันอยู่

แต่กระนั้นก็เถอะ, การชี้ให้เห็นปลายเหตุก็อาจจะช่วยให้มองย้อนกลับมาที่ต้นเหตุของปัญหาทั้งหลายทั้งปวงได้

เพราะคนไทยนั้นพูดกันตรง ๆ มักจะโกรธหรือหมั่นไส้ ต้องหาต้องอ้อมออกทะเลแล้วค่อยนั่งเรือหางยาวเข้ามาส่งเสียงให้รู้ว่ามีอันตรายอยู่ข้างบ้านอย่างไร

ถ้าเห็นว่าเพื่อนบ้านด้านหนึ่งคือสิงคโปร์และมาเลเซียนำหน้าไปไกลแล้ว...และเพื่อนบ้านอีกด้านหนึ่งเช่นเวียดนามกำลังหายใจรดต้นคอเรา, เหมือนเราถูกบีบทั้งจากซ้ายและขวา, ทั้งจากบนและล่าง...

ถึงวันที่เรารู้สึกว่าหายใจไม่ทั่วท้อง, รู้ตัวว่าอึดอัดไปหมด, นั่นแหละทุกวงการจึงจะลุกขึ้นมาถามหาทางออกของประเทศชาติ

อย่าถามว่าถ้ารอถึงตอนนั้นจะไม่สายไปหรือ? เพราะคำถามนี้คนไทยเราได้ตั้งประเด็นมาหลายปีดีดักแล้ว

(เข้ามาร่วมแสดงความเห็นได้ใน blog ของผมที่ www.oknation.net/blog/black ตลอด ๒๔ ชั่วโมง)