คืนนี้เมื่อปีก่อน, ใครดูจังหวะลีลาอันเชื่องช้าของการประกาศยึดอำนาจของคณะปฏิวัติที่นำโดยผู้บัญชาการทหารบกที่ชื่อพลเอกสนธิ บุญยรัตกลินทางโทรทัศน์และวิทยุก็พอจะบอกได้ว่าอืดอาดและ “ขี้เกรงใจ” จนน่าสงสัยว่าได้ตระเตรียมการมานานแค่ไหน

อาจจะเพราะความ “ไม่เป็นมืออาชีพ” กระมัง, ทำให้บางคนให้อภัย, และอีกหลายคนออกไปมอบดอกไม้เพื่อเสียบที่ปลายปืนเพราะโล่งอกที่เอาระบอบทักษิณออกไปจากระบบ และป้องกันไม่ให้เกิดความรุนแรงกลางถนนอย่างที่ทำท่าว่าจะเกิดขึ้นในวันนั้นหรืออีกไม่กี่วันต่อมา

แต่สำหรับผมแล้ว, ยินดีที่ยุติความฟอนเฟะและอำนาจล้นฟ้าของคนคนเดียวได้...แต่ไม่ยินดีที่ทำด้วยวิธีการยึดอำนาจ

เพราะประเทศต้องจ่ายราคาแพงเกินไปสำหรับการเปลี่ยนแปลงที่ควรจะเกิดขึ้นได้ด้วยระบอบประชาธิปไตยที่กำหนดขั้นตอนไว้ในรัฐธรรมนูญ

อีกบางคนบอกว่าการล้มล้างอำนาจทักษิณวันนั้นเป็นความจำเป็นเร่งด่วนที่ต้องทำเพราะบ้านเมืองเข้าขั้นกลียุค, และเมื่อบ้านเมืองตกอยู่ในภาวะไม่ปกติ, ก็ต้องแก้ด้วยวิธีการที่ไม่ปกติ...ปัญหาอื่น ๆ “ค่อยว่ากันทีหลัง”

บางคนบอกว่าเมื่อได้ยินข่าวเรื่องปฏิวัติ, เขา “แปลกใจที่ตัวเองไม่โกรธ”
แน่นอนว่าคนที่คัดค้านการปฏิวัติไม่ว่าจะภายใต้เงื่อนไขอะไรก็มีไม่น้อยและได้ส่งเสียงให้ได้รับรู้กับตั้งแต่นาทีแรกของปฏิบัติการล้มล้างทักษิณ

ไม่ต้องสงสัยว่าคนเก่าของทักษิณก็ยืนอยู่ข้างต่อต้านเหตุการณ์ ๑๙ กันยายนเช่นกัน...และเขาเหล่านี้ไม่จำเป็นจะต้องเป็นผู้มีอุดมการณ์รักประชาธิปไตยสุดขั้วหัวใจแต่ประการใด

ความหมายก็คือว่าในฐานะเป็นคนที่ยึดมั่นในความเป็นประชาธิปไตยของบ้านเมือง, เขาควรจะต้องโกรธมาก ๆ ที่ทหารยกพวกออกจากกรมกองมาเพื่อล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง...แต่ระบอบทักษิณทำให้เห็นว่าคำว่า “ประชาธิปไตย” กลายเป็นเพียงแค่ “ข้ออ้าง” สำหรับการยึดครองประเทศชาติด้วยอำนาจและเงินเท่านั้น, ก็ทำให้ต้องมาทบทวนวิธีคิดเสียใหม่

ระหว่างที่กำลังคิดอยู่นี่แหละ, ก็เกิดการเปลี่ยนแปลงด้วยการรัฐประหาร...ซึ่งควรจะทำให้เขาโกรธมาก ๆ...แต่เขากลับไม่รู้สึกอย่างที่ควรจะรู้สึก

หนึ่งปีผ่านไป, คนเหล่านี้อาจจะกำลังประเมินว่าเป็นปีแห่งการ “เสียของ” หรือ “ผิดหวัง” หรือ “โกรธเคือง” หรือเป็นปีที่สูญเปล่า (“The Lost Year”) เพราะคณะปฏิวัติไม่สามารถดำเนินการกับสี่เหตุผลประเด็นหลักที่อ้างเพื่อล้มระบอบทักษิณซึ่งเป็นที่มาของแรงสนับสนุนตั้งแต่ต้นไม่ว่าจะเป็นเรื่องคอร์รับชั่นใหญ่โตมโหฬาร, การแทรกแซงองค์กรอิสระ, การกระทบสถาบันชั้นสูงและการสร้างความแตกแยกในบ้านเมืองอย่างที่ไม่เคยปรากฎมาก่อน

รัฐบาลสุรยุทธ์ จุลานนท์ที่ได้มาจากการแต่งตั้งของ คมช. ก็ไม่สามารถตอบสนองความต้องการของคนไทยส่วนใหญ่ที่อยากเห็นความเด็ดขาดชัดเจนและหนุนเนื่องเศรษฐกิจให้เดินบนเส้นทางที่หนักแน่นและสร้างความเป็นธรรมในสังคมได้มากขึ้นทั้ง ๆ ที่ในระยะแรกนั้น, คะแนนนิยมสำหรับภาพลักษณ์ที่ดีของผู้นำรัฐบาลเป็นปัจจัยสนับสนุนอย่างแรงกล้ายิ่งนัก

ดังนั้น, จึงไม่ใช่เรื่องแปลกใจถ้าหากใครต่อใครจะให้คะแนน “สอบตก” กับทั้ง คมช. และรัฐบาล

แม้กระทั่งคนที่เห็นใจ คมช. และรัฐบาลที่สุดก็ต้องยอมรับว่าผลงาน ๑ ปีที่ผ่านมาของ “อำนาจวันนี้” นั้นไม่อาจจะลบล้างความเสียหายที่เกิดจากการต้องใช้รถถังออกมาขับไล่รัฐบาลที่มีปัญหาความน่าเชื่อถือและไว้วางใจกับคนค่อนประเทศ

แต่ถ้าจะให้คะแนนกันจริง ๆ ก็จะต้องประเมินให้รอบด้าน...เพราะ ๑ ปีที่ผ่านมานั้น, ประชาสังคมไทยส่วนรวมก็ไม่ได้สร้างเสริมความแข็งแกร่งในการตรวจสอบการทำงานของ คมช. และรัฐบาลอย่างเข้มข้นเพียงพอ

ตรงกันข้าม, ความสนใจของชนชั้นกลาง, ชนชั้นธุรกิจ, นักวิชาการและสื่อก็ยังอยู่เพียงแค่ผิวเผินในเรื่องบางเรื่องที่มองไปในอดีตมากกว่าการปูพื้นให้แข็งแกร่งเพื่อเดินไปสู่อนาคต...และก็ยังหวังพึ่งพา “ผู้มีอำนาจ” มาแก้ไขปัญหาของตนเองมากกว่าการแสดงความเป็นเจ้าของประเทศอย่างแท้จริงในการระดมความคิดความอ่านเพื่อกำหนดทิศทางของชาติอย่างแท้จริง

หนึ่งปีที่ผ่านมา, สังคมไทย “สูญเปล่า”เพราะไม่ได้ใช้ความหลากหลายทางความคิดมาสร้างเป็นความแข็งแกร่งของประเทศชาติ ตรงกันข้าม, กลับหมกมุ่นอยู่กับความขัดแย้งเดิม ๆ ที่เป็นมรดกเลวร้ายของระบอบทักษิณ

ก่อน ๑๙ กันยายน, เราหลงกลระบอบประชานิยม
หลัง ๑๙ กันยายน, เราหวังพึ่งอำนาจจากกระบอกปืน
วันนี้, เราหมกมุ่นอยู่กับนักเลือกตั้ง

พรุ่งนี้, ถ้าสังคมไทยยังไม่สร้างภูมิต้านทานและพลังสำหรับตัวเอง, วงจรแห่งความลุ่มหลงเก่า ๆ ก็จะวนกลับมาเท่านั้นเอง