ทบทวนความหลัง.....เก่าๆ

คาร์ล  มาร์กซ์  (Karl  Marx)  เป็นชาวเยอรมันเชื้อสายยิว  ต้องเร่ร่อนจากเยอรมัน  ไปฝรั่งเศส  และเสียชีวิตที่อังกฤษ  มาร์กมีชีวิตอยู่ในยุคที่ระบบทุนนิยมอุตสาหกรรมเฟื่องฟู  นายทุนร่ำรวย  แต่กรรมกรยากจนขัดสน  มาร์กซ์สงสัยกับสิ่งเหล่านี้  มาร์กซ์จึงทุ่มเทให้กับงานวิชาการเพื่ออธิบายแก่นแท้ของระบบทุนนิยม  และยังอุทิศชีวิตให้กับขบวนการเคลื่อนไหวเพื่อปลดปล่อยชนชั้นล่างผู้ถูกกดขี่  ทั้ง ๆ  ที่ตนเองก็ยากจนขัดสน  (ในวัยหนุ่มสาว  หากคุณไม่เป็นมาร์กซิสต์  นับว่าคุณเป็นคนที่ไร้หัวใจ)

มาร์กซ์  ได้กล่าวถึงโครงสร้างเชิงชนชั้นในวิถีการผลิต  ซึ่งมีโครงสร้างส่วนล่างและโครงสร้างส่วนบน  โครงสร้างส่วนบนมีระบบการเมือง  ระบบวัฒนธรรม  ระบบความคิด  อุดมการณ์  ความเชื่อ  เป็นโครงสร้างที่มารองรับโครงสร้างส่วนล่าง  ซึ้งโครงสร้างส่วนล่างมีวิถีการผลิต  ปัจจัยการผลิต   ความสัมพันธ์ทางการผลิต  เป็นโครงสร้างของนายทุนที่มีปัจจัยการผลิตหรือชนชั้นกระฎุมพี

“ประวัติศาสตร์ของสังคมทุกแห่งหนจวบจนทุกวันนี้  เป็นเรื่องราวของการต่อสู้ระหว่างชนชั้น” มาร์กซ์  กล่าว  ซึ่งชนชั้นผู้กดขี่จะมี “จิตสำนึกที่ผิดพลาด” เพราะมองแต่เรื่อง  “ชนชั้นในตัวเอง” ไม่ตระหนักว่าตนเองถูกกดขี่ครอบงำจากชนชั้นที่สูงกว่าแต่ถ้าชนชั้นล่างตระหนักถึง “ชนชั้นเพื่อตนเอง” พวกเขาจะมี  “สำนึกทางชนชั้น” แล้วรวมตัวกันขี้นมาปฏิวัติเพื่อไปสู่สังคมที่ดีกว่า

นักเศรษฐศาสคร์ทั่วไปมองว่าทุนคือปัจจัยการผลิตหรือทรัพย์สินที่มีแน้วโน้มว่าจะก่อให้เกิดทรัพย์สินเพิ่มขึ้น  ขณะที่มาร์กซ์มองว่า   ปัจจัยการผลิตมิใช่ทุนแต่เมื่อปัจจัยการผลิตเป็นสมบัติของนายทุนและถูกใช้เป็นเครื่องมือสำหรับขูดรีดกรรมกรเพื่อเค้นเอามูลค่าส่วนเกิน  จึงจะเรียกร้องปัจจัยการผลิตนั้นว่าเป็นทุนนิยมมีลักษณะสำคัญ  5  ประการ  คือ 1  นายทุนเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิต  2  ผลิตเพื่อขายเอากำไร  3  เงินตราเป็นระบบการแลกเปลื่อนที่แพร่หลาย   4  ผู้ผลิตที่แท้จริงคือกรรมกร  แต่ถูกเพิกเฉยจากสังคม  5  เน้นกรรมสิทธ์ส่วนบุคคลระบบทุนนิยมเอาเปรียบชนชั้นผู้ใช้แรงงานโดยหักเอา “มูลค่าส่วนเกิน” เก็บไว้กับตัวเองกล่าวคือ  มูลค่าแลกเปลื่อน= ต้นทุนคงที่+ค่าจ้างแรงงาน+ค้าจ้างเน้นเอาไว้     ค่าจ้างที่เน้นเอาไว้= มูลค่าส่วนเกิน

ระบบทุนนิยมทำให้เกิด “คามแปลกแยก” เพราะมันใช้วิธีการที่เรียกว่า “การแบ่งงานกันทำ” ซึ่งความแปลกแยกมีอยู่  5  ลักษณะ

1                   คนงานแปลกแยก ปัจจัยการผลิต  เพราะ  ที่ดิน  โรงงาน  ฯลฯเป็นของนายทุน

2                   คนงานแปลกแยกจาก  แรงงาน  เพราะแรงงานของตัวเองกลายเป็นของนายจ้าง

3                   คนงานแปลกแยกจาก ผลผลิต เพราะผลผลิตไม่ได้เป็นของตนเอง     เช่น  สร้างตึกก็ไม่ได้อยู่

4                   คนงานแปลกแยกจาก     กิจกรรมการผลิต  เพราะต้องขึ้นอยู่กับเครื่องจักรหรือสายพานการผลิต  เช่น  ต้องทำงานตอนกลางคืน  หรือทำหน้าที่เพียงขันน๊อตตัวที่หนังของล้อหลังด้านซ้ายของรถยนต์อยู่ทั้งปีทั้งชาติ

5                   คนแปลกแยกจาก  ตนเอง  คนงานอื่น ๆ  และสังคมโดยรวม  เพราะรู้สึกไม่อาจกำหนดชะตากรรมของตัวเองและสังคม  ไม่อาจปลดปล่อยศักยภาพหรือพลังสร้างพรรค์ของตนเอง

เมื่อคนงานรู้สึก “แปลกแยก” มากๆ ก็จะตระหนักได้ว่าตนเองกำลังถูกครอบงำ  รู้ว่าตนมี  “จิตสำนึกที่ผิดพลาด” เหล่าคนงานจะพัฒนา “จิตสำนึกทางชนชั้น” ขึ้นมาแล้วรวมตัวกันปฎิวัติเพื่อเปลื่อนแปลงไปสู่สังคมที่ไร้ซึ่งชนชั้นหรือนำไปสู่คอมมิวนิสต์  มาร์กซ์อธิบายว่าคนชั้นล่างไม่ลุกขึ้นมาปฏิวัติเพราะพวกเขาคิดแต่  “ชนชั้นในตัวเอง”  ซึ่งหมายถึงชนชั้นที่เฉื่อยชา  ไม่รู้ว่าตัวเองถูกครอบงำ  ไม่รู้ว่าตัวเองมี “จิตสำนึกที่ผิดพลาด”  เมื่อใดก็ตามที่ชนชั้นล่างมีสำนึกแบบ  “ชนชั้นเพื่อตนเอง”  เขาก็จะรวมตัวกันปฏิวัติ

คาร์ล  มาร์กซ์   เน้นโครงสร้างมากกว่าคนเพราะโครงสร้างมีความสัมพันธ์เชิงชนชั้นในวิถีการผลิต  มีทั้งโครงสร้างส่วนล่าง  โครงสร้างบน  ทุนนิยม  วิถีการผลิต   สำนึกทางชนชั้น   ชนนั้น  โดยสรุป  มนุษย์คิดว่าตนเองเป็นองค์ประธานที่อิสระ  รู้จักคิด  รู้จักทำ  ตามความปรารถนาของตนเอง  แต่จริงๆ  แล้วมนุษย์อยู่ภายใต้กรอบของกลไกทางอุดมการณ์บางอย่างที่มากำกับโดยไม่รู้ตัว