การนิยามศัพท์ปฏิบัติที่แตกต่างกันนี้เอง ช่วยให้คำอธิบายว่าเพราะเหตุใด งานวิจัยมากมายหลายชิ้นที่ศึกษา “แนวคิด/หัวข้อเดียวกัน” เช่น ความตื่นตัวทางการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน ฯลฯ จึงได้ผลออกมาแตกต่างกัน (บางครั้งต่างกันแบบหน้ามือกับหลังมือ) ทั้งนี้ก็เนื่องมาจากนักวิจัยแต่ละคนได้พาผู้อ่านเดินออกมาจากห้องจากคนละประตู กล่าวคือ มีการนิยามศัพท์ปฏิบัติการที่แตกต่างกันนั่นเอง

                        ดังนั้น ในการอ่านงานวิจัยแต่ละชิ้น ส่วนที่ผู้อ่านจะพลาดไม่ได้ก็คือ ต้องอ่านนิยามศัพท์ปฏิบัติการเพื่อให้รู้ตัวว่า กำลังจะถูกงานวิจัยพาเดินออกประตูไหน หรืออาจกล่าวว่า จะได้ทราบว่าแนวคิดนั้นจะถูกวัด (opera ionize) อย่างไร

                        (2) กรอบแนวคิด/การวิจัย (Conceptual Framework)

                        ในขณะที่ตัวแปรแต่ละตัวนั้นเปรียบเสมือน ดอกมะลิ ใบแก้ว กลีบกุหลาบ ฯลฯ การสร้างกรอบแนวคิดการวิจัยก็เปรียบเสมือนการนำตัวแปรเหล่านั้นมาร้อยเข้าด้วยกัน โดยที่การร้อยนั้นเราจำเป็นต้องรู้ว่า การจัดวางตำแหน่ง (positioning) ตัวแปรตัวไนไว้ที่ไหน (เหมือนกับรู้ว่า จะเอาดอกมะลิ ใบแก้ว วางไว้ตรงไหน) และต้องรู้ว่า จะเอาตัวแปรตัวไหนมา “สัมพันธ์” กับตัวแปรตัวไหน (ดูตัวอย่างต่อไป) ซึ่งความรู้ดังกล่าวนั้น ส่วนใหญ่เรามักจะได้มาจากการอ่านแนวคิด/ทฤษฎีนั่นเอง

                        การสร้างกรอบแนวคิด/การวิจัยนั้นจะมีประโยชน์มากสำหรับขั้นตอนของการวิเคราะห์เพราะกรอบแนวคิดดังกล่าวจะช่วยเป็นเสมือนพิมพ์เขียว หรือแผนที่ที่ช่วยการเดินทาง โดยเฉพาะเมื่อเรามีกองข้อมูลจำนวนมากมายมหาศาลจนแหวกว่ายไม่ถึงฝั่ง กรอบแนวคิด/การวิจัยก็จะช่วยนำทางให้เราจัดระบบข้อมูลและวิเคราะห์สังเคราะห์ได้

                        ตัวอย่างเช่น งานการวิจัยเรื่องการพัฒนาหอกระจายข่าว ของ อ.ดวงพร และคณะ ที่ได้กล่าวมาแล้ว คณะวิจัยศึกษาถึง 7 หมู่บ้าน และศึกษาตัวแปรที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาหอกระจายข่าวถึง 8 ตัว ดังในภาพ

ดังนั้น หากไม่มีการจัดวางกรอบแนวคิดการวิจัย บรรดาตัวแปรทั้ง 8 ตัวของ 7 หมู่บ้านก็จะกระจัดกระจายเป็นเบี้ยหัวแตก ดังนั้น คณะการวิจัยจึงได้นำตัวแปรทั้ง 8 มาร้อยเรียงเข้าด้วยกันเป็นกรอบการวิจัย ดังในภาพ

จะเห็นได้ว่า การร้อยเรียงตัวแปรทั้ง 8 นั้นก็ได้ใช้แบบจำลองการสื่อสาร S-M-C-R มาช่วยเป็นเข็มร้อยมาลัยนั่นเอง

ข้อมูลจาก

กาญจนา  แก้วเทพ  เอกสารประกอบ โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการความก้าวหน้าด้านการศึกษาเรื่องการสื่อสาร ครั้งที่ 2 สัมมนาวิชาการเรื่อง " ปรัชญาและแนวคิดการวิจัยทางนิเทศศาสตร์"