จากแผนภาพที่ 13  บวกผสมกับการสังเกตปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นจริงใน จ.สุรินทร์ คณะวิจัย พบว่า กลุ่มออมทรัพย์ในจังหวัดสุรินทร์นั้นมีการก่อตั้งขึ้นอย่างมากมาย แต่ทว่าหลังจากผ่านไปสักช่วงระยะเวลาหนึ่ง กลุ่มออมทรัพย์ที่จะเหลือรอดชีวิตอยู่นั้นมีจำนวนไม่มาก และแม้แต่ในจำนวนที่รอดชีวิตนั้น กลุ่มออมทรัพย์ที่จะเหลือรอดชีวิตอยู่นั้นมีจำนวนไม่มาก และแม้แต่ในจำนวนที่รอดชีวิตนั้น กลุ่มออมทรัพย์ที่จะมีสุขภาพสมบูรณ์แข็งแรงให้บริการสมาชิกได้อย่างแท้จริง และเต็มที่ ก็ยิ่งมีจำนวนน้อยลงไปอีก คณะวิจัยที่เข้าสังเกตปรากฏการณ์นี้จึงได้ตั้งคำถามว่า “เอ๊ะ ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น”

                        จากคำถามที่จุดประกายคำถามแรก คำถามอื่น ๆ ก็จะตามติดกันมาเป็นพรวน เช่น อะไรเป็นเหตุ/ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับ “ความสำเร็จ/ความล้มเหลว” ของกลุ่มออทรัพย์ “คำตอบ/อ้ายโม่ง” ที่ทีมวิจัยจะคาดเดานั้น ก็จะได้มาจากการวิเคราะห์คุณลักษณะนั่นเอง เช่น

·         ที่มาของการเกิดกลุ่ม เป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องหรือไม่

·         เป้าหมายของกลุ่ม

·         บุคคลที่เกี่ยวข้อง

ฯลฯ

                        และในท่ามกลาง “ผู้ต้องสงสัย” เหล่านี้ เนื่องจากคณะวิจัยเป็นนักวิชาการด้านการสื่อสาร คณะวิจัยจึงต้องใช้กล่องส่งพิเศษเข้าไปดูเรื่อง “การสื่อสาร” และตั้ง “ปัญหาหลักนำการวิจัย” ข้อหนึ่งขึ้นมาว่า

                        “แล้วการสื่อสารมีบทบาทอย่างไรบ้าง ต่อความสำเร็จ/ความล้มเหลว” ของกลุ่มออมทรัพย์

                        ส่วนการจะวัดบทบาทของการสื่อสารในด้านไหนและอย่างไรบ้างนั้น คณะวิจัยก็ต้องเข้าป่าไปหาองค์ความรู้จาก “แนวคิดทฤษฎีที่ว่าด้วยบทบาทของการสื่อสารต่องานพัฒนา” บ้าง ไปหาอ่านจากงานวิจัยวัยรุ่นพี่ที่ได้เดินล่วงหน้าเพื่อเอามาใช้เป็นแนวทาง/แบบอย่างสำเร็จงานของเรา

                        ซึ่งในการนี้ เมื่อวิเคราะห์ดูคุณลักษณะอื่น ๆ ของ “กลุ่มออมทรัพย์” แล้ว เช่น มีเรื่องการก่อตั้งกลุ่ม มีเรื่องการบริหารจัดการ มีเรื่องความขัดแย้ง (เพราะเงินทองเป็นของบาดใจกัน) มีเรื่องการพัฒนากลุ่ม/กิจกรรมให้เข้มแข็ง ฯลฯ ดังที่แสดงอยู่ในภาพ คณะวิจัยก็จัดการเอาเรื่อง “การสื่อสาร” ผสมลงไปเป็นยาดำในคุณลักษณะอื่น ๆ ของกลุ่มออมทรัพย์ ด้วยเหตุนี้ การวัด “บทบาทการสื่อสารในกลุ่มออมทรัพย์” จึงออมามีโฉมหน้าดังที่แสดงอยู่ในภาพที่ 13 นั่นเอง