1. จุดเริ่มต้น --- คำถาม

"..โลกลางเลือน

ไร้เส้นที่แจ่มชัด หรือจุดที่แหลมคม

ปรับโฟกัสกล้องให้ชัด.."

โลกของสถิติเริ่มต้นจากคำถาม

สถิติมักมีอยู่หลายประเภท ก็เพราะคำถามสามารถเป็นไปได้หลายอย่าง หรือเป็นไปได้ทุกอย่าง

คำถามสามารถเกิดขึ้นได้ภายใต้สถานการณ์ที่ค่อนข้างต่างแหลากหลาย และเราจำเป็นต้องใช้วิธีการทางสถิติที่มีจำนวนเกือบเท่ากัน เพื่อดำเนินการหาคำตอบซึ่งเกี่ยวกับความหลากหลายเหล่านี้

สถิติจำเป็นต้องอาศัยข้อมูลดิบ และข้อมูลดิบเป็นสิ่งที่ได้มาจากการใช้เครื่องวัด 

หากเราต้องการได้คำตอบที่ดีซึ่งเกิดจากคำถามที่สำคัญ เราจำเป็นต้องได้ข้อมูลดิบที่ดี ซึ่งเป็นข้อมูลที่เก็บรวบรวมจากเครื่องวัดซึ่งสอดคล้องกับคำถาม 

เครื่องวัดที่ดีมักมีลักษณะเฉพาะเจาะจง และให้ข้อมูลข่าวสารผ่านลักษณะเจาะจงดังกล่าว

ถ้าเครื่องวัดที่ใช้ไม่สามารถสะท้อนคำถามได้ตรงเป้าหมาย สถิติก็ไร้ความหมายเช่นกัน เพราะสถิติที่ได้มาเป็นสถิติที่ไม่มีบริบทอื่นแวดล้อมเลย

สถิติกลายเป็นสิ่งสำคัญเมื่อผู้คนมองเห็นว่าสำคัญ

 เราได้ติดตามมืออาชีพที่ทำงานต่างกันสองคน พวกเขาใช้แนวคิดทางสถิติในการตอบคำถามที่เกี่ยวข้องกับงานของพวกเขา 

คนแรกเป็นอาจารย์ใหญ่ของโรงเรียนมัธยมซึ่งมีคำถามเกี่ยวกับความแตกต่างทางด้านคุณภาพและลักษณะเฉพาะของชั้นเรียนต่าง ๆ ในโรงเรียน 

คนที่สอง เป็นผู้อำนวยการด้านการสาธารณสุข เขาตั้งคำถามเกี่ยวกับวิธีที่จะทำให้คนซึ่งอาศัยอยู่ในภูมิภาคต่างๆ สามารถเข้าถึงแนวทางในการปฏิบัติตามระเบียบว่าด้วยการสาธารณสุข ตัวอย่างเช่น การสร้างภูมิคุ้มกัน และการได้รับความช่วยเหลือทางการแพทย์ของแต่ละบุคคล

ตัวเลือกด้านอาชีพและความห่วงใย ซึ่งมีความเฉพาะเจาะจงในสิ่งที่เกี่ยวข้อง ไม่ได้เป็นเรื่องสำคัญที่แท้จริงในการแปลความหมายทางสถิติ 

สิ่งที่เป็นเรื่องสำคัญ ก็คือ การเลือกเทคนิควิธีการทางสถิติที่เหมาะสม และนำมาใช้กับข้อมูลที่มีความเหมาะสม ภายใต้สภาพแวดล้อมที่ระบุถึงคำถามสำคัญตามแนวทางที่สามารถแปลความหมายได้

ในความเป็นจริง เรามักพบว่า ข้อมูลและประเด็นคำถามทางสถิติ ซึ่งตัวละครทั้งสองกำลังเผชิญอยู่นี้ มีความคล้ายคลึงกันมากกว่าที่จะมีความแตกต่างกัน ถึงแม้ว่าเนื้อหาสาระที่เกี่ยวข้องอาจมีความต่างกันอย่างมากก็ตาม 

เราอาจกล่าวได้ว่ากระบวนการทางสถิติในโครงการวิจัยต่าง ๆ เปลี่ยนแปลงไปน้อยมากเมื่อเทียบกับความหลากหลายของคำถามและขอบเขตที่น่าสนใจ 

ดังนั้น โลกของสถิติเริ่มต้นที่ “คำถาม” ไม่ใช่ที่ “ข้อมูลดิบ”

เขียนโดย ดานา เค เคลเลอร์

แปลและเรียบเรียงโดย

รองศาสตราจารย์ ดร. ปาริชาต สถาปิตานนท์ องอาจ ฤทธิ์ทองพิทักษ์ และ บุญอยู่ ขอพรประเสริฐ