วิจารณญาณตำรวจไทย

บุญอยู่  ขอพรประเสริฐ

มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

boonyou.khor@gmail.com

            จากกรณีการออกหมายจับนายสุนัย มโนมัยอุดม อดีตอธิบดีกรมสวบสวนคดีพิเศษ หรือ DSI โดยสถานีตำรวจภูธรวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์จากหลายๆ ฝ่ายว่า มีความไม่ชอบมาพากล ท่ามกลางความสับสนและความแคลงใจของประชาชนทั่วไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้วยวิธีการแบบเร่งด่วน และการจะจู่โจมจับที่สนามบินสุวรรณภูมิ ทั้ง ๆ ที่ผู้ต้องหมายจับเป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ และเป็นอดีตผู้พิพากษาในศาลอุทธรณ์ ในลักษณะวิธีการเช่นนี้ทำให้ประชาชนอดคลางแคลงใจไม่ได้กับพฤติกรรมของตำรวจ ซึ่งเชื่อกันว่า มีพฤติกรรมส่อไปในลักษณะของการเอาอกเอาใจหรือตอบสนองความต้องการของอดีตผู้มีอำนาจทางการเมืองรายหนึ่งที่หมดอำนาจจากตำแหน่งทางการเมืองไปแล้ว แต่ยังคงทรงอิทธิพลอยู่เหนือระบบและกลไกต่าง ๆ ในสังคมไทยมากอยู่ ซึ่งส่วนหนึ่งอาศัยอำนาจเงินเป็นสิ่งสร้างอิทธิพลดังกล่าว

            นอกเหนือไปจากนี้ เมื่อปรากฏว่า ในเวลาต่อมาศาลอุทธรณ์ได้มีคำสั่งเพิกถอนหมายจับดังกล่าวของสถานีตำรวจภูธรวังน้อย ก็ยิ่งเป็นการตอกย้ำให้ประชาชนทั่วไปเชื่อมากขึ้นว่า การออกหมายจับในครั้งนี้มีเบื้องลึกเบื้องหลังจริง ๆ ไม่ว่าทางตำรวจจะออกมาชี้แจงว่าการออกหมายจับเป็นไปตามขั้นตอน และกระบวนการทางกฎหมายโดยถูกต้อง ครบถ้วนก็ตาม

            อย่างไรก็ตามจากกรณีดังกล่าว หากพิจารณาในแง่ของ “การใช้วิจารณญาณ” ของตำรวจ ในฐานะที่อาชีพตำรวจเป็นทั้งวิชาชีพข้าราชการ และเป็นทั้งวิชาชีพด้านการสืบสวนสอบสวนที่มีบทบาทหน้าที่สำคัญต่อความเป็นอยู่อันสงบสุขของประชาชน ดังนั้น วิชาชีพตำรวจจึงต้องมีทั้งจรรยาบรรณในหน้าที่ และความตระหนักต่อการให้ความยุติธรรมแก่ประชาชนทุกคน โดยไม่เลือกปฏิบัติ และสร้างความศรัทธา ความไว้วางใจ เป็นที่พึ่งของประชาชน ดังนั้น ในกรณีการออกหมายจับนายสุนัย มโนมัยอุดม จนกระทั่งถึงกรณีการที่ศาลได้มีการเพิกถอนหมายจับในเวลาต่อมา ทำให้เกิดข้อกังขาอย่างยิ่งต่อการใช้วิจารณญาณของตำรวจในการพิจารณาว่า จะดำเนินการออกหมายเรียก ออกหมายจับ และดำเนินการจับกุมผู้ใดนั้น ได้มีการใช้วิจารณญาณทางวิชาชีพโดยถูกถ้วน ถ่องแท้ รอบคอบ มีบรรทัดฐาน และความยุติธรรมเพียงพอหรือไม่? อย่างไร?

            ในกรณีดังกล่าว มีคำถามมากมายต่อการใช้วิจารณญาณของตำรวจ ทั้งนี้ หากการใช้วิจารณญาณครั้งนี้ได้กระทำโดยถูกต้อง รอบคอบ และเหมาะสมดีแล้ว ถ้าเช่นนั้นทำไมในเวลาต่อมาศาลจึงมีคำสั่งเพิกถอนหมายจับ

            ผู้ต้องหมายจับเป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ เข้าใจเรื่องกฎหมายเป็นอย่างดี ไม่มีเหตุอันใดที่จะแสดงว่าจะหลบหนี และทำให้รูปคดีเสียหาย ทำไมจึงต้องรีบร้อน เร่งรีบดำเนินการจับกุม ในขณะที่มีบุคคลอื่นที่ถูกแจ้งความดำเนินคดี เช่น นักการเมืองบางคน ทำไมตำรวจจึงไม่รีบเร่งดำเนินการด้วยวิธีที่เร่งรีบเช่นเดียวกัน

            ดังนั้น จากกรณีดังกล่าว หากทางตำรวจยืนยันว่า การใช้วิจารณญาณในครั้งนั้นเป็นไปโดยถูกต้องแล้ว ตามขั้นตอนและกระบวนการทางกฎหมายทุกประการ ประเด็นก็น่าจะเป็นข้อคิดว่า การใช้วิจารณญาณดังกล่าวน่าจะมีความบกพร่อง ซึ่งหมายความว่า ตำรวจไทยคงต้องได้รับการพัฒนาอย่างมากเกี่ยวกับทักษะการตัดสินใจในการเลือกใช้วิจารณญาณ เพื่อให้การใช้วิจารณญาณของตำรวจแต่ละนายเป็นไปด้วยความเหมาะสม เป็นที่ยอมรับ และเป็นที่เชื่อถือของประชาชน โดยไม่ต้องมาหาข้ออธิบายความกันอีกเมื่อถูกสังคมตั้งคำถาม ซึ่งการพัฒนาทักษะในกรณีเช่นนี้ไม่น่าจะยาก และไม่น่าจะต้องใช้เวลามากนัก

            แต่ถ้าหากว่า การใช้วิจารณญาณในกรณีดังกล่าวนี้ของตำรวจเป็นไปโดยไม่สุจริต มีวาระซ่อนเร้นจริงตามที่มีผู้ตั้งข้อสังเกต กรณีเช่นนี้ค่อนข้างจะยากมากในการพัฒนา เพราะเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับจริยธรรมทางวิชาชีพ ซึ่งเป็นปัญหาด้านจิตสำนึกของตำรวจแต่ละคนที่จะต้องตระหนักถึงภาระหน้าที่ความรับผิดชอบว่า ตนเองมีหน้าที่ในการรับใช้ดูแลทุกข์สุขของประชาชนทั้งมวล มิใช่เป็นผู้รับใช้ผู้มีอำนาจ หรือนักการเมืองคนใดคนหนึ่งเท่านั้น !