เส้นทางการพัฒนาแบบยั่งยืน

ยุค ศรีอาริยะ ได้กล่าวถึงเส้นทางการพัฒนาแบบยั่งยืน ไว้ในบทความเรื่อง “วิกฤติสิ่งแวดล้อมโลกกับสงครามแย่งชิงทรัพยากร” ในหนังสือ “ภูมิปัญญาตะวันออก ฝ่ามรสุมโลกาภิวัตน์” ซึ่งได้สรุปไว้อย่างน่าสนใจมาก จึงขอคัดลอกมาเล่าสู่กันฟัง มีรายละเอียดดังนี้

  “ถ้าถามผมว่า อะไรคือเส้นทางการพัฒนาแบบยั่งยืน

  ผมขอตอบแบบชาวตะวันออก

  ผมคิดว่า เส้นทางนี้คือเส้นทางสายกลางที่พระพุทธเจ้าเคยนำเสนอ นั่นคือ หลักมรรค มีองค์แปด มีความพอดี พอกินเป็นฐาน

  หัวใจของเส้นทางนี้คือ การสร้างชุมชนที่เข้มแข็งขึ้นมาก่อน สร้างระบบเศรษฐกิจที่พึ่งตนเองมาก่อน อย่างเช่นที่ชาวไทยเรียกว่า เศรษฐกิจพอเพียง

 ในขณะเดียวกันก็ต้องเรียนรู้และเข้าใจ “ค่า” แห่งธรรมชาติ มีเมตตาต่อทุกสิ่ง รู้ค่าทุกสิ่ง ชุมชนกับธรรมชาติจะอยู่รวมกันไป

  ภูมิปัญญาแบบตะวันออกจะเคารพรักธรรมชาติ และเรียนรู้กฎจากธรรมชาติ

  เห็นไหมว่าในป่าขนาดใหญ่ ไม้ใหญ่ไม้เล็กอยู่ด้วยกันได้ และเจริญงอกงามด้วยกันได้ ราวกับว่าทุกสิ่งทุกอย่างสามารถบูรณาการเข้ากันเป็นหนึ่ง

 ทุกอย่างไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ล้วนแต่มี “ค่า” ในตัวเองและมี “ค่า” เพื่อการดำรงอยู่ของสิ่งอื่น ๆ

                ป่าไม่เพียงสะท้อนสภาวะแห่งบูรณาการเท่านั้น ป่ายังประกอบประสานกันอย่างงดงามด้วยสรรพชีวิตที่หลากหลาย แม้ป่าผืนเล็กนิดเดียวก็มีชีวิตและสรรพสิ่งนับล้าน ๆ ชีวิต

 ไม่มีคำว่ามลภาวะของเสีย เพราะทุกอย่างแปรสภาพเป็นอาหารและทุกอย่างจะมีไว้ หรือดำรงอยู่เพื่อเอื้อต่อสิ่งอื่น ๆ

 ไม่มีคำว่ามีชีวิต หรือไม่มีชีวิตเพราะทั้งหมดรวมกันเป็นชีวิตที่เป็นหนึ่งเดียวและยั่งยืน

 ความจริงแล้วคำว่า “ยั่งยืน” มาจากการเข้าใจในกฎแห่งธรรมชาติข้อนี้

 ดังนั้น ทางออกจึงไม่ใช่เรื่องยาก หรือเป็นไปไม่ได้เพราะปัจจุบันหลายเขต หลายชุมชนในโลกได้มีการสร้างระบบเศรษฐศาสตร์ที่ยั่งยืนกันแล้ว

 แต่ที่สำคัญมากกว่าทางออกคือ เราต้องก้าวผ่าน หริเปลี่ยนกระบวนทัศน์ใหม่ รื้อทิ้ง หรือเขียนตำราประวัติศาสตร์ และสังคมศาสตร์ใหม่

               เราต้องพาเด็ก ๆ ของเรากลับสู่โลกธรรมชาติ นี่คือวิชาแรกที่เด็ก ๆ ต้องเรียน เรียนรู้ “ค่า” ของธรรมชาติ “แม่” ผู้ให้กำเนิดมนุษยชาติ

 ถ้าเราทำลายธรรมชาติ ก็เท่ากับเราฆ่าแม่ของตัวเอง

 เมื่อแม่ถูกฆ่า ถูกทำลาย มนุษย์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติก็จะพบจุดจบเช่นกัน”