คำว่า"จิตว่าง"นี้ เป็นผลหรือเป็นเหตุ

ธรรมะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เราจะต้องเข้าใจว่า ธรรมะอะไรเป็นปริยัติ ธรรมะอะไรเป็นปฏิบัติ ถ้าเราไม่ทำความเข้าใจอย่างนี้แล้ว บางทีเอาปริยัติมาเป็นปฏิบัติ หรือเอาปฏิบัติไปเป็นปริยัติ เอาเหตุไปเป็นผล เอาผลไปเป็นเหตุ เช่นอย่างบางลัทธิที่กล่าวว่า"จิตว่าง"แล้วก็จิตว่างเป็นนิพพาน ตามธรรมดาเทศนาของพระพุทธเจ้า ทุกอย่างต้องประกอบด้วยเหตุผลทั้งนั้น ผลทั้งหลายไหลมาจากเหตุ มีเหตุเป็นแดนเกิด คำว่า"จิตว่าง"นี้เป็นผลหรือเป็นเหตุ ก็ต้องว่าเป็นผล ส่วนเหตุที่ทำให้จิตว่างนั้น ทำอย่างไร? เช่นนี้เขาสอน เขาบอกกันไว้หรือเปล่า.?

เหมือนอย่างบางท่าน สอนให้ละอัตตา"ตัวกู" "ของกู" ให้ละเสีย ไม่ให้ยึดถือ ให้ปล่อยวาง คล้ายๆกับปฏิบัติด้วย"อัตตา" บังคับบัญชาได้ แต่เขาถือว่า "อนัตตา" เป็นหลักสำคัญในลัทธินี้ (พุทธศาสนา) แต่การปฏิบัติของเขาเป็น"อัตตา"เพราะอะไร? เพราะ"อนัตตา"ไม่อยู่ในอำนาจการบังคับบัญชาของใคร ไม่เป็นไปตามใจใคร นี่..ลัทธินี้เขาสั่งสอนให้ทำจิตว่างๆ ทำให้จิตว่างๆ ทำให้จิตว่างอย่างเดียวเท่านนั้นแหละ. พอแล้ว..

ก็แสดงว่าเขาปฏิบัติหรือลักษณะที่ปฏิบัตินี้เป็น"อัตตา" ไม่ใช่"อนัตตา" จะได้อย่างนั้นตามใจหวัง ย่อมเป็นไปไม่ได้ ต้องสร้างเหตุ ต้องรู้ว่าจะให้ได้ผลอย่างนั้น เพราะเกิดจากเหตุอะไร? เราก็ต้องทำเหตุนั้น แต่ลัทธิที่สอนเรื่อง"จิตว่าง"นี้ ไม่มีเหตุ คือเขาสอนให้ว่างๆก็แล้วกัน จิตว่างเมื่อไหร่? ความว่างนั้นแหละ คือนิพพาน.

ไม่มีสอนให้ทำเหตุ เพื่อให้เกิดผลตามที่ต้องการนั้นเลย แล้วก็ตรงกันข้ามด้วย "อนัตตา"ของลัทธินี้ เป็นการบังคับเอาได้ แต่"อนัตตา"ของพระพุทธเจ้านั้น ไม่อยู่ในอำนาจบังคับบัญชาของใคร ไม่เป็นไปตามใจใคร ทุกอย่างต้องเป็นไปตามเหตุปัจจัยเท่านั้น แต่นี่เขาไม่มีเหตุ เขาสั่งเอาเฉยๆ ถ้าผู้ฟังไม่อาศัยเหตุผล ผู้นั้นก็ชอบ เพราะว่าง่ายดี บังคับเอาได้ แต่จะได้หรือไม่ได้ นั่นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง.

การจะละ"อัตตาตัวตน" ก็ต้องมีเหตุผล เราจะสั่งมันได้หรือว่า แกจงออกไป เพื่อจิตเราจะได้ว่างๆ ไม่มีกิเลส เราจะสั่งมัน บังคับมันได้หรือ กิเลสน่ะ? กิเลสมันครอบงำเราอยู่มานานนักหนาแล้ว ตั้งหลายร้อย หลายพันล้านชาติ ฉะนั้น วิธีที่จะละให้หมดไปได้ จนเป็นจิตว่างจากกิเลสนั้น ก็ต้องทำเหตุให้ถูกให้ตรงต่อผล เมื่อทำเหตุให้ถูกต้องตามหลักฐานคำสอนของพระพุทธเจ้าแล้ว กิเลสก็จะหมดไปเอง เป็นสมุจเฉท เราต้องขับไล่มันตามคำสอนอันเต็มไปด้วยเหตุผลของพระพุทธเจ้าเท่านั้น.

(ที่มา หนังสือธรรมวิจัย มูลนิธิแนบ มหานีรานนท์)

การศึกษาในพระธรรม มี ๓ ขั้น คือ ปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวท

ปริยัติ มี ๓ คือ พระวินัย พระสูตร และพระอภิธรรม

ปฏิบัติ มี ๓ คือ ศีล สมาธิ ปัญญา

ปฏิเวท มี ๓ คือ มรรค ผล นิพพาน.