โพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประการ(๑)

(องค์แห่งการตรัสรู้)

โพธิปักขิยธรรม คือ ธรรมที่เป็นเครื่องตรัสรู้ เป็นธรรมที่เกื้อหนุนแก่อริยมรรค ทำให้รู้แจ้งอริยสัจจ ๔ บรรลุมรรค ผล นิพพาน มีอยู่ ๓๗ ประการด้วยกัน โดนเริ่มต้นที่สติปัฏฐาน ๔ จนถึงอริยมรรคมีองค์ ๘ รวมทั้งหมดมี ๗ หมวด จะแสดงไปตามลำดับดังต่อไปนี้.

      ๑.  สติปัฏฐาน ๔

         ๒.  สัมมัปปธาน ๔

      ๓.  อิทธิบาท ๔

    ๔.  อินทรีย์ ๕

๕.  พละ ๕

       ๖.  โพชฌงค์ ๗

          ๗.  มรรคมีองค์ ๘

มรรค ผล นิพพาน.....

ครั้งที่ ๑  เป็นพระโสดาบัน

ครั้งที่ ๒  เป็นพระสกทาคามี

ครั้งที่ ๓  เป็นพระอนาคามี

ครั้งที่ ๔  เป็นพระอรหันต์ผู้หมดสิ้นจากกิเลส พ้นจากวัฏฏทุกข์ ไม่ต้องเวียนว่ายตายเกิดอีก.

สติปัฏฐาน ๔

สติปัฏฐาน สติ แปลว่า ระลึกได้ ปัฏฐาน แปลว่า ที่ตั้ง อันได้แก่ อารมณ์รูป-นาม

สติปัฏฐาน คือ การตั้งสติระลึกทันต่อรูปนามขันธ์ ๕ อันเป็นฐานที่จะก้าวไปสู่พระนิพพาน

ฐานอันเป็นที่ตั้งของสติมีอยู่ ๔ แห่ง คือ...

๑. กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน การมีสติตั้งมั่นอยู่ในการพิจารณาเนืองๆ ซึ่งกายอันเป็นรูปขันธ์ มีลมหายใจเข้าออก อิริยาบทใหญ่ อิริยาบทย่อย เป็นต้น

๒. เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน การมีสติตั้งมั่นในการพิจารณาเนืองๆ ซึ่งเวทนา อันเป็นเวทนาขันธ์มีสุข ทุกข์ อุเบกขา.

๓. จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน การมีสติตั้งมั่นในการพิจารณาเนืองๆ ซึ่งจิตอันเป็นวิญญาณขันธ์ มีโลภะจิต อโลภจิต โทสะจิต อโทสะจิต โมหจิต อโมหจิต เป็นต้น.

๔. ธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐาน การมีสติตั้งมั่นในการพิจารณาเนืองๆ ซึ่งสภาพธรรม อันเป็นสัญญาขันธ์ และสังขารขันธ์ โดยเป็นไปตามอาการของสภาวะธรรมแต่ละอย่างๆ ปราศจากความเป็นตัวตน เช่นสภาวะธรรมของโลภะ โทสะ โมหะ เป็นต้น

บูชาพระพุทธเจ้าด้วยการปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม