คำว่า "ตถาคต"

"ตถาคต" พระนามอย่างหนึ่งของพระพุทธเจ้า เป็นคำที่พระพุทธเจ้าทรงเรียก หรือตรัสถึงพระองค์เอง มีความหมาย ๘ อย่าง.....

๑. พระผู้เสด็จมาแล้วอย่างนั้น คือ เสด็จมาทรงบำเพ็ญพุทธจริยา เพื่อประโยชน์แก่ชาวโลก เป็นต้น เหมือนอย่างพระพุทธเจ้าองค์ก่อนๆ อย่างไรก็อย่างนั้น

๒. พระผู้เสด็จไปแล้วอย่างนั้นคือ ทรงทำลายอวิชชา ละกิเลสทั้งปวง เสด็จไปเหมือนกับพระพุทธเจ้าองค์ก่อน อย่างไรก็อย่างนั้น

๓. พระผู้เสด็จมาถึง"ตถลักษณะ"(สู่ลักษณะอันแท้จริง)คือ ทรงมีพระญาณหยั่งรู้ เข้าถึงลักษณะที่แท้จริงของสิ่งทั้งหลาย หรือของธรรมทุกอย่าง

๔. พระผู้ตรัสรู้"ตถธรรม"(ธรรมที่แท้จริง)ตามที่เป็นจริง คือตรัสรู้อริยสัจ ๔หรือปฏิจจสมุปบาท อันเป็นธรรมที่จริงแท้แน่นอน

๕. พระผู้ที่ทรงเห็นอย่างนั้น(ความจริงแท้)คือ ทรงรู้เท่าทันสรรพอารมณ์ ที่ปรากฏแก่หมู่สัตว์ ซึ่งสัตว์โลกทั้งหลายได้ประสบ และพากันแสวงหา ทรงเข้าใจสภาพที่แท้จริง

๖. พระผู้ตรัสอย่างนั้น หรือมีพระวาจาที่แท้จริง คือพระดำรัสทั้งปวง นับแต่ตรัสรู้จนเสด็จดับขันธ์ปรินิพพาน ล้วนเป็นสิ่งที่แท้จริง ถูกต้อง ไม่เป็นอย่างอื่น

๗. พระผู้ทำอย่างนั้น คือตรัสอย่างใด ทำอย่างนั้น(ยถาวาที ตถาการี) ทำอย่างใด ตรัสอย่างนั้น(ยถาการี ตถาวาที)

๘. พระผู้เป็นเจ้า(อภิภู) คือทรงเป็นใหญ่ยิ่ง เหนือสรรพสัตว์ ตลอดถึงพระพรหมที่สูงสุด เป็ผู้เห็นถ่องแท้ ทรงอำนาจ เป็นราชาที่พระราชาทรงบูชา เป็นเทพแห่งเทพ เป็นอินทร์เหนือพระอินทร์ เป็นพรหมเหนือประดาพรหม ไม่มีใครจะอาจวัด หรือจะทัดเทียมพระองค์ ด้วยศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ และวิมุตติญาณทัสสนะ.

ศีล คือ ความงดเว้นจากการทำชั่ว มีสติ