มรรค(มคฺค)

ธรรมชาติที่ขวนขวายในพระนิพพานเป็นอารมณ์

ธรรมชาติที่ฆ่ากิเลสให้ตาย

ธรรมชาติที่ผู้ต้องการพระนิพพานต้องแสวงหา

นิพพาน "สุพุทธสธรรม"

๑. ชื่อว่า นิพพาน"สุพุทธสธรรม" คือ ธรรมที่เห็นได้ยาก เพราะผู้มิได้สั่งสมสัมภาระไว้ ไม่อาจเห็นได้.

๒. อัชรธรรม คือ ธรรมที่หาความชรามิได้ หรือว่า เมื่อบุคคลใดบรรลุธรรมนี้แล้ว ก็นำความชรานี้หายไป.

๓. นิปปัญจธรรม เพราะไม่มีเครื่องเนิ่นช้า คือ ตัณหา มานะ ทิฏฐิ (ทิฏฐิ คือ ตอของวัฏฏะ)

๔. เขมธรรม เพราะไม่ถูกโอฆะ ๔ มาทำอันตราย.

๕. ทีปธรรม เพราะโอฆะ ๔ ท่วมทับไม่ได้.

โอฆะธรรม

โอฆะธรรม ธรรมที่เปรียบเหมือนห้วงน้ำ ที่ท่วมทับสัตว์ทั้งหลาย ให้จมลงในวัฏฏะทุกข์ทั้ง ๓๑ ภูมิ ตั้งแต่ เนวสัญญานาสัญญาลงมาจนถึงอบายภูมิ ๔

โอฆะธรรม มี ๔ อย่าง คือ กาโมฆะ,ภโวฆะ,ทิฏโฐฆะ,อวิชโชฆะ.

มีองค์ธรรม ๓ ประการ คือ โลภะ,ทิฏฐิ,โมหะ.

๑. กาโมฆะ - ห้วงน้ำในกามคุณอารมณ์.

๒. ภโวฆะ - ห้วงน้ำในภพชาติ.

๓. ทิฏโฐฆะ - ห้วงน้ำในความเห็นผิด.

๔. อวิชโชฆะ - ห้วงน้ำที่หมักดองความโง่.