คำภาษิตท่านพระมหากัสสปเถระ

พระโยคาวจรผู้บำเพ็ญเพียร ได้โภชนาหารมาแล้ว ก็พึงเป็นผู้ไม่รังเกียจบริโภคเพียงเพื่อเป็นเครื่องเยียวยาสรีระ.....

ท่านมหากัสสปเถระ ได้ภาษิตความข้อนี้ไว้ว่า......

"เสนาสนมฺหา  โอรุยฺห               คามํ  ปิณฺฑาย  ปาวิสึ

ภุญฺชนฺติ  ปุริสํ  กุฏฺฐี                  สกฺกจจํ  นํ  อุปฏฺฐหึ

โส  เม  ปกฺเกน  หตฺเถน            อาโลปํ  อุปนามยิ

กุฏฺฏมูลํ  นิสฺสาย                       อาโลปํ  ตํ  อภุญฺชิสํ

ภุญฺชมาเน  วา  ภุตฺเต               เชคุรฺฉํ  เม น วิชฺชติ.***

แปลความว่า...

เราลงจากเสนาสนะ เข้าไปสู่ละแวกบ้าน เพื่อบิณฑบาตร

ได้เข้าไปหาบุรุษโรคเรื้อน ผู้กำลังบริโภคอยู่นั้น แล้วยืนอยู่อย่างเคารพ

บุรุษโรคเรื้อนนั้น ใช้มือเปื่อยๆ น้อมถวายคำข้าวแก่เรา

เมื่อเขากำลังใส่คำข้าวลงไป นิ้วก็ขาดตกไปในบาตร

เรานั่งชิดโคนฝาเรือน บริโภคคำข้าวนั้น

เราจะมีความรังเกียจในคำข้าวที่กำลังบริโภคอยู่ หรือที่บริโภคแล้ว ก็หาไม่.

คำพูดของท่านพระมหากัสสปเถระที่ว่า...เราลงจากเสนาสนะ..เป็นต้น ท่านกล่าวไว้ในคราวที่ให้โอวาทภิกษุทั้งหลาย สมัยหนึ่ง เพื่อชี้ให้เห็นว่า "ขึ้นชื่อว่าผู้เป็นภิกษุ ควรปฏิบัติอย่างนี้" โดยการแสดงถึงความสันโดษในปัจจัย ๔ ของตัวท่านเอง เป็นช่องทาง.

ในคำเหล่านั้น ท่านกล่าวไว้อย่างนี้ว่า "เราลงจากเสนาสนะ" ดังนี้ ก็เพราะในเวลานั้น ท่านอยู่ที่เสนาสนะภูเขา ก่อนหน้านั้น ท่านเข้านิโรธสมาบัติอยู่ ออกจากสมาบัตินั้นในเวลาภิกขาจาร คิดจะสงเคราะห์คนยากจนเข็ญใจสักคนหนึ่ง ทราบว่า "บุรุษโรคเรื้อนผู้นี้ เป็นคนยากจนขัดสนยิ่ง" ดังนี้แล้ว จึงลงจากภูเขา เดินเข้าไปสู่ละแวกบ้าน มุ่งจะสงเคราะห์บุรุษโรคเรื้อนผู้นี้เป็นสำคัญ.

คำว่า "ไปหาบุรุษโรคเรื้อน ฯลฯ แล้วยืนอยู่อย่างเคารพ" คือท่านต้องการภิกษาหาร ด้วยประสงค์จะสงเคราะห์บุรุษโรคเรื้อนผู้นี้ ให้ได้รับสมบัติประเสริฐมากมาย เป็นเศรษฐีด้วย เพราะผู้ที่ถวายภิกษาหารแก่ท่านผู้ออกจากนิโรธสมาบัติใหม่ๆ ย่อมได้รับอานิสงส์เช่นที่ว่า ภายใน ๗ วัน จึงเข้าไปด้วยความเคารพ คือด้วยความเอื้อเฟื้ออย่างยิ่ง ราวกับเข้าไปสู่ตระกูลทายกที่มั่งคั่ง ที่จะคอยถวายภิกษาหารที่ประณีตให้ ฉะนั้น แล้วยืนรออยู่ เพราะเวลานั้น บุรุษโรคเรื้อนผู้นั้น กำลังบริโภคอาหารอยู่.

คำว่า "ใช้มือเปื่อยๆ" คือพอเห็นพระเถระเจ้า ก็เกิดศรัทธายิ่ง ใคร่จะถวายภิกษาหาร แต่ไม่มีภิกษาหารอะไรอื่นที่นอกเหนือจากที่ตนกำลังบริโภคอยู่ จึงน้อมเอาอาหารที่ตนกำลังบริโภคนั้นนั่นแหละ ถวายแก่พระเถระ ด้วยมือตนที่ผุเปื่อย เพราะโรคเรื้อนนั้น.

คำว่า "นิ้วก็ขาดตกไปในบาตร" คือนิ้วมือที่เปื่อยเต็มทีนิ้วหนึ่ง ขาดตกไปในบาตรพร้อมกับอาหารที่ถวาย.

คำว่า "เรานั่งชิดโคนฝาเรือน บริโภคคำข้าวนั้น" คือ พระเถระเกรงว่า บุรุษโรคเรื้อนนั้น จะเกิดความคิดระแวงว่าท่านจะรังเกียจภิกษาหารเช่นนี้ แล้วก็เททิ้งเสีย ณ.ที่ใดที่หนึ่ง ท่านจึงนั่งลงชิดโคนฝาเรือนของเขานั้นแหละ คัดเอานิ้วที่ขาดตกลงไปในบาตรนั้นทิ้งไป ฉันภิกษาหารในบาตรนั้นต่อหน้าเขานั่นเทียว ฉะนี้แล.

(*** ขุททกนิกาย เถรคาถา ๒๖/๔๕๗)

(ที่มา หนังสือมิลินทปัญหา โดยอาจารย์ไชยวัฒน์ กปิลกาญจน์)

          Permalink : http://www.oknation.net/blog/pierra