งานด่วนไม่แพ้ยามะเร็ง 'สุขภาพคนไทย' 'ดูแลด้วยใจ' ยังขาด


หนึ่งในนโยบายที่รัฐบาลทุกยุค ทุกชุด ต้องมีการแถลงเมื่อ เข้าบริหารประเทศก็คือ นโยบายด้าน “สาธารณสุข” ด้านการดูแลเรื่อง “สุขภาพ” ประชาชน ซึ่งกับรัฐบาลนายสมัคร สุนทรเวช ที่เพิ่งเข้าทำหน้าที่ ก็เช่นกัน เพียงแต่ดูจะมีประเด็นร้อนแรงไม่เบาเมื่อ นายไชยา สะสมทรัพย์ รมว.สาธารณสุข ระบุว่าจะมีการทบทวนกรณี ซีแอลยามะเร็งตั้งแต่นั่งเก้าอี้ยังไม่ทันอุ่น จนเกิดเป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์กันเซ็งแซ่ ?!?

นโยบายสาธารณสุขเป็นเรื่องสำคัญต่อสุขภาพคนไทย แต่ขณะเดียวกันในภาคปฏิบัติก็มีประเด็นที่ละเลยมิได้
ทั้งนี้ เมื่อเร็ว ๆ นี้ได้มีการจัดประชุม “ระดมพลังสร้างสุขภาพ ที่มีหัวใจของความเป็นมนุษย์ให้เต็มทุกอำเภอ” โดยมูลนิธิสดศรี- สฤษดิ์วงศ์ (มสส.) ก็มีประเด็นที่น่าสนใจสำหรับภาคปฏิบัติในการดูแลสุขภาพประชาชนคนไทย โดยจากการอภิปรายหมู่ “เล่าเรื่องความสำเร็จ Humanized Health Care” ทาง รศ.ดรุณี ชุณหะวัต จากเครือข่ายศูนย์มิตรภาพบำบัด โรงพยาบาลรามาธิบดี ระบุถึง “ระบบสุขภาพที่มีหัวใจความเป็นมนุษย์” โดยบอกว่า... คือการ “บริการผู้ป่วยด้วยหัวใจ”

บุคลากรด้านสาธารณสุขให้บริการผู้ป่วยด้วยความเมตตา ความกรุณา ใช้ใจสัมผัสใจ เรียกว่าการแบ่งทุกข์แบ่งสุข ให้เขาคลายทุกข์ ให้เขารู้สึกว่าเขาไม่ได้อยู่โดดเดี่ยว แต่มีคนเข้าใจ เห็นอกเห็นใจ ซึ่งจริง ๆ แล้วก็คือการ “ทำให้ผู้ป่วยสุขสบายใจ” นั่นเอง ส่วนการใช้ความรู้บำบัดโรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ ก็อีกส่วนหนึ่ง

“ระบบสุขภาพที่มีหัวใจความเป็นมนุษย์ คือกุญแจที่จะนำไปสู่ความสำเร็จด้านสาธารณสุข คือถ้าเราทำแล้วเขาสบายใจ ดีใจ ก็จะเกิดประโยชน์ จะนำไปสู่การดูแลตนเองให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี”

รศ.ดรุณีระบุต่อไปว่า... กับเครือข่ายศูนย์มิตรภาพบำบัด เริ่มทำมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2533 โดยเริ่มจากผู้ป่วยไร้กล่องเสียง ซึ่งลำบากมากหลังผ่าตัด และพยาบาลเองจะทำอย่างไรก็ไม่เข้าใจผู้ป่วยเท่ากับผู้ป่วยเข้าใจกันเอง ไว้วางใจกัน จึงตั้งกลุ่มขึ้นมาเพื่อให้เขาสื่อสารถึงปัญหาของเขาด้วยกันเอง

“ส่วนพยาบาลเป็นฝ่ายสังเกต ปัญญาก็จะเกิดว่าควรจะจัดการอย่างไร คนไข้ก็ดูแลกันอย่างต่อเนื่อง แม้แต่บางคนเสียชีวิตแล้วญาติเขายังมาเข้ากลุ่มเลย ทำงานนานและต่อเนื่อง และปัจจุบันมีหลายชมรม อาทิ ธาลัสซีเมีย มะเร็งเต้านม มะเร็งนรีเวช มีอาสาสมัครเข้ามาแบบ บลู แองเจิล และอาสาสมัครก็เก่งกว่าพยาบาลมืออาชีพเสียอีก ทุกคนก็ดูแลกันแบบเป็นเพื่อนไม่มีการแบ่งชนชั้น” ...รศ.ดรุณีกล่าว

ขณะที่ สารินี โรหิตจันทร์ เล่าถึงโครงการ บลู แองเจิล ว่า... เกิดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2546 ซึ่งขณะนั้นเกิดปัญหาโรงพยาบาลคับแคบ ผู้ป่วยจำนวนมาก บริการด้วยความลำบาก ผู้ป่วยรู้สึกไม่ดี จึงมีการตั้งโครงการนี้ และรับสมัครอาสาสมัครช่วยดูแลผู้ป่วย ทั้งแพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่ประชาสัมพันธ์ ฯลฯ ซึ่ง จิ๊ก-เนาวรัตน์ ยุกตะนันท์ ดาราชื่อดัง อดีตผู้ป่วยของโรงพยาบาลรามาธิบดี ก็มาเป็นอาสาสมัครด้วย

“โครงการได้รับการประเมินจากผู้ใช้บริการว่าดีมาก ๆ อยากให้มีต่อไปเรื่อย ๆ ซึ่งปัจจุบันมีสมาชิก 40 คน และดำเนินโครงการด้วยปรัชญาที่ว่า...บริการด้วยหัวใจคู่คุณธรรม” ...สารินีระบุ

ด้าน นงลักษณ์ วรรักษ์ธนานันท์ จากโรงพยาบาลตาคลี จ.นครสวรรค์ พูดถึงวิธีสร้าง “ระบบสุขภาพที่มีหัวใจความเป็นมนุษย์” โดยบอกว่าทำได้ด้วย 5 วิธีคือ 1.ให้ความเมตตา ดูแลด้วยความจริงใจ อยากช่วยเหลือให้เขาพ้นทุกข์ ไม่ว่าจะเป็นทุกข์เพราะเจ็บป่วยทางกายหรือจิตใจ, 2.ให้เวลา เวลาจะทำให้เราได้เข้าไปสัมผัสในเรื่องของความทุกข์ยาก ในเรื่องของความเดือดร้อน-ความเจ็บป่วย ทำให้เข้าใจวิถีชีวิตของเขา 3.ให้ข้อมูล นี่เป็นจุดที่หลายโรงพยาบาลถูกร้องเรียน เพราะให้ข้อมูลแก่ผู้รับบริการไม่ได้ เกิดความไม่เข้าใจ ทั้งเรื่องการดูแลตนเอง การรักษาของแพทย์, 4.ให้ความหวัง ซึ่งสำคัญมาก คนไข้ทุกคนที่มาโรงพยาบาลอยากได้ความหวัง, 5.ให้การปลอบใจ โดยสิ่งที่คนไข้หรือมนุษย์ทุกคนต้องการในขณะที่ท้อถอยคือกำลังใจ

“ตัวอย่างความสำเร็จคือกรณีคุณรำเพย ผู้ป่วยโรคจิตเภทวัย 47 ปี ด้วยการไปเยี่ยมบ้าน สังเกตวิถีชีวิต มองเขาเป็นคนน่าสงสารมากกว่าน่ารังเกียจ แนะนำให้ทานยา ชวนให้อาบน้ำ จนอาการดีขึ้น เนื้อตัวเสื้อผ้าสะอาด ในที่สุดร้านอาหารในโรงพยาบาลให้คุณรำเพยช่วยงาน รำเพยก็มาช่วยค่ายาโรงพยาบาล 20 บาท จากที่ผ่านมาไม่เคยจ่ายให้โรงพยาบาล และยังเป็น คนไข้อาสา ให้โรงพยาบาลด้วย” ...นงลักษณ์กล่าว

ขณะที่ จรรยาวัฒน์ ทับจันทร์ จากชมรมพยาบาลชุมชนแห่งประเทศไทย บอกว่า... หัวใจหลักของ Humanized Health Care คือการ “ใช้ใจนำเป็นสำคัญ” ทำให้คิดได้ว่าไม่ได้จบแค่การบริการ แต่อาจปรึกษาได้ว่าคนไข้มีอาการและปัญหาอย่างนี้ควรต้องไปคุยกับหมอคนใดต่อ บางครั้งทราบว่าสาเหตุที่ผู้ป่วยมาหาหมอบ่อยไม่ได้เพราะยากจน ลำบาก มาก ก็อาจช่วยประสานไปยังสังคมสงเคราะห์หรือท้องถิ่นว่าผู้ป่วยประสบปัญหาเพราะอะไร สภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยเป็นอย่างไร เพื่อให้ช่วยแก้ไขให้ดีขึ้น

“จริง ๆ แล้ว สิ่งที่ทำนั้นอาจอยู่นอกเหนือหน้าที่ของเรา แต่คิดว่าเมื่อเขาอยู่ดีแล้วก็จะได้ไม่ต้องมาหาเราอีก เพราะมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น สุขภาพก็ดีขึ้น” ...จรรยาวัฒน์บอก

นี่คือตัวอย่าง “ระบบสุขภาพที่มีหัวใจความเป็นมนุษย์” ระบบที่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องควรร่วมทำให้เกิดขึ้นทั่วไทย
ไม่ใช่แค่สนใจแต่เรื่องเงิน-เรื่องงบ...จนละเลย “หัวใจ”

ข้อมูลจาก ramaclinic.com