อากาศยามเช้าหนาวเย็นปกคลุมทั่วทุกซอกทุกมุมของดินแดนเหนือถิ่นล้านนา หมอกเบาบางแต่หนาวเหน็บผสมกับแสงแดดอ่อนๆสีทอง โอ้..บรรยากาศแห่งเมืองหนาวแสนอบอุ่นอย่างบอกไม่ถูก มนต์เสน่ห์แห่งอารยธรรมล้านนา เมืองพญาเม็งราย ชักนำผู้คนให้มายล เสาะแสวงหาธรรมชาติ อากาศและวัฒนธรรมประเพณีงดงาม หากแต่ เชียงรายหรือเมืองหิรัญนครเงินยาง อันเป็นสถานที่ก่อกำเนิด “อาณาจักรเชียงแสน” มิได้เป็นเพียงดินแดนแห่งการท่องเที่ยว เพียงอย่างเดียว แต่อาจกล่าวได้ว่า เชียงราย เป็นเมืองแห่งการเรียนรู้ที่สำคัญเมืองหนึ่งของภูมิเขตภาคเหนือ

๑๐ สถานที่ที่นักท่องเที่ยวของเชียงราย ที่ไม่ควรพลาดการเข้าไปศึกษา ค้นหา และค้นคว้า ความเป็นมาและกำลังจะเป็นไปอย่างน่าสนใจ ใคร่รู้ให้ถึงแก่นแห่งหลักคิด เหตุผลของการสร้างสรรค์ ทั้งจากธรรมชาติและมนุษยชาติประดิษฐ์ขึ้น ๑๐ สถานที่ที่นักท่องเที่ยวของเชียงรายน่าจะช่วยสร้างแนวคิด ประสบการณ์ ความรู้ กลับไปพัฒนากาย ใจ ให้พรั่งพร้อมรับทุกสภาพปัญหาชีวิตก็เป็นได้

๑ “พระตำหนักดอยตุง” พระเมตตาจากสมเด็จย่าแผ่ไพศาลทั่วฟ้าทุกเขตคราม วิถีเรียบง่ายของการดำรงพระชนม์ชีพ บ่งบอกความหมาย “เศรษฐกิจพอเพียง” ถึงแก่นแท้ จากเรือนไม้ 2 ชั้นบนเนินต่างระดับ สถาปัตยกรรมผสมผสานระหว่างบ้านปีกไม้ ศิลปะล้านนากับชาเลต์แบบสวิส (Swiss Chalet)

๒ อะไรคือ สิ่งที่ให้ชายธรรมดากล้าสร้างสิ่งยิ่งใหญ่เกินกว่าใครจะคิดทำที่“วัดร่องขุ่น”คือ แรงบันดาลใจของจิตรกรสยามนาม “เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์” ศิลปินผู้มุ่งหวังสร้างศิลปกรรมของโลก ต้นแบบของสำนึกรักบ้านเกิดอย่างแท้จริง

๓ ทำไม ทุกสิ่งล้วนเป็นสีดำ ณ “บ้านดำ” ของศิลปินระดับโลก ถวัลย์ ดัชนี บ้านดำ: สถานที่เรียนรู้แห่งการอนุรักษ์ ปรัชญา และการเกิดมา ดำรงอยู่และดับไป

๔ สุสานของชายชาติทหารผู้หนึ่ง เขาคือใคร สำคัญอย่างไรกับ “ดอยแม่สลอง” พื้นถิ่นดินไทย โอบไว้แด่คณะปฏิวัติชนชาติจีน ผู้หลบลี้หนีภัยพึ่งพระบรมโพธิสมภาณ สืบทอดหลากหลายชาติพันธ์ตามวิถีของชนภูเขา กลุ่มชนเพาะปลูกชาพันธ์ดีแด่โลก   

๕ เขาคือใคร สำคัญกับเชียงรายเพียงใด คำถามกราบลงตรง“อนุสาวรีย์พ่อขุนเม็งราย” กษัตริย์ล้านนา ผู้รวบรวมแว่นแคว้นน้อยใหญ่ให้เป็นหนึ่ง ประดิษฐานใจกลางเมือง และใจกลางชนล้านนาอย่างยาวนาน บารมีศักดิ์สิทธิ์บนบานสิ่งใดจะได้สมปารถนาทุกคราไป

๖  เหตุใด ฟ้าจึงฟาดผ่าเจดีย์ร้าง จนพบสุดยอดพระพุทธรูปของชนชาติไทย น่าแปลกใจเสียนี่กระไร “วัดพระแก้ว” พุทธสถานล้านนา ใจกลางเมืองเชียงราย สถานที่พบพระแก้วมรกต หรือพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร พระคู่บ้านคู่เมืองคนไทย

๗ สร้างสถานที่แห่งนี้ ได้อย่างไร คือ“มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง” สถานศึกษาที่มีภูมิสถาปัตยกรรมงดงามท่ามกลางขุนเขา ธรรมชาติและแมกไม้ เพื่อสืบสานพระราชปณิธาน “ปลูกป่า สร้างคน” และอนุสรณ์สถานแห่งความจงรักภักดีแห่งปวงชนเชียงราย

๘ ที่นี่พูดกี่ภาษาและค้าขายอะไร คนถึงแห่แหนมากันมากมาย คือ “ตลาดการค้าชายแดนแม่สาย” แหล่งการค้าชายแดนที่คลาคล่ำไปด้วยผู้คนจากทั่วทุกสารทิศ มุ่งหวังสินค้าชั้นดี ราคาถูก สินค้าแปลก สินค้าใหม่ การค้าไร้พรมแดน แหล่งศึกษาเรียนรู้ภาษาและการค้า การลงทุน

๙ เหตุใดจึงมีพระพุทธรูปใหญ่ใกล้ชายน้ำโขง บริเวณ “สามเหลี่ยมทองคำ” สามแผ่นดิน สามบรรจบ อดีตแห่งส้นทางค้าขายยาเสพติดอันลือชื่อของโลก หากแต่ปัจจุบันตระหง่านด้วย พระพุทธนวล้านตื้อ พระคู่บ้านคู่เมืองเชียงแสน ตั้งตระหง่านแผ่ธรรมไพศาลกว้างไกล

๑๐ จริงหรือที่สถานที่แห่งนี้ อยู่ประเทศลาว “ภูชี้ฟ้า” หนึ่งยอดดอยแห่งการแสวงหาของผู้แสวงหาธรรมชาติและการพิชิตขุนเขา อากาศหนาวเย็น ปกคลุมภูผาชี้ขึ้นสู่ฟากฟ้าผ่านขอบชายแดนลาว สุดลูกหูลูกตา เติมพลังให้ชีวิตหลังพิชิตความสุข สงบบนผาใหญ่

            ๑๐ คำถาม น่าสงสัยและอยากหาคำตอบ เมื่อยามมาเยือนเชียงรายกับ ๑๐ สถานที่ท่องเที่ยวไม่ควรพลาดแล้ว แน่นอน เชียงรายยังมีอีกหลากหลายสถานที่ท่องเที่ยวน่าเรียนรู้ ควรศึกษาและค้นหา ความเป็นมาเป็นไปของสถานที่เหล่านั้น การท่องเที่ยวเพื่อความบันเทิงเริงใจ ควรแฝงไว้ด้วยการเสาะแสวงหาความรู้และคำนึงนึกอยู่เสมอว่า ควรเป็นนักท่องเที่ยวแบบเด็กจำไม คือ เด็กขี้สงสัยอยู่ตลอดเวลา รับรองว่า การท่องเที่ยวของท่านจะมีคุณค่ามากมายมหาศาล