คณะกรรมการตรวจสอบการกระทำที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่รัฐ (คตส.) จะหมดวาระลงในวันที่ ๓๐ มิถุนายนนี้ นับเป็นหน่วยงานสุดท้าย ที่มาจากการรัฐประหารและยังทำหน้าที่มาอย่างต่อเนื่อง ในท่ามกลางกระแสกดดันของกลุ่มอำนาจเก่า ที่คืนสู่อำนาจอีกครั้งหนึ่ง

        ผลงานของ คตส.มีเป็นจำนวนมาก แต่ที่มีการสืบสวน สอบสวน จนกระทั่งถึงกระบวนการพิจารณาของศาล คงมีเพียงคดีทุจริตจัดซื้อที่ดินรัชดา อันมี พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร และคุณหญิงพจมาน ชินวัตร ที่ ๑ และ ๒ เป็นจำเลยต่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองเท่านั้น ในขณะที่ คตส.ถูกฟ้องคดีฐานปฎิบัติหน้าที่โดยมิชอบรวม ๑๙ คดี ซึ่งจะยังมีผลผูกพันแม้ภายหลังที่ คตส.สิ้นสภาพตามกฎหมายแล้ว

        นายสมัคร สุนทรเวช ประกาศก่อนหน้านี้ว่า หากเขาได้เป็นนายกรัฐมนตรี สิ่งแรกที่จะทำคือ การยุบ คตส. เพราะเป็นหน่วยงานที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย อีกทั้งประกอบด้วยตัวบุคคลที่เคยเป็นปฎิปักษ์กับ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร มาแล้วทั้งสิ้น แต่นายสมัคร ก็ไม่ได้กระทำอย่างที่กล่าวไว้ มีเพียงงาน ของคตส.เท่านั้น ที่เริ่มติดขัด ไม่ราบรื่น เหมือนในยุคแรกของ คตส.

        การมีอยู่ของ คตส.ในยุคนายสมัคร สุนทรเวช จึงเป็นการมีอยู่เพียงเพื่อประคองตัวไม่ให้บอบช้ำไปกว่าที่เป็นอยู่ ส่วนคดีที่ไปถึงศาลก็ยังติดอยู่ในขั้นตอนของการพิจารณาก่อนสืบพยาน ยังไม่มีความชัดเจนและคืบหน้า เมื่อเปรียบเทียบกับความพยายามแก้ไขรัฐธรรมนูญเพื่อตัดตอนคดีความของ คตส.กลับเห็นพัฒนาการที่รวดเร็วและชัดเจนมากกว่า

       เมื่อสองสัปดาห์ก่อน ที่ประเทศจีน นายเฉิน เหลียง อวี่ ๑ ใน ๒๓ ผู้นำสูงสุดของพรรคคอมมิวนิสต์จีนชุดก่อน ถูกศาลอุทธรณ์นครเทียนสิน พิพากษาให้จำคุกเป็นเวลา ๑๘ ปี ยึดทรัพย์อีก ๓ แสนหยวน ฐานรับสินบนและใช้อำนาจในทางมิชอบ เฉินอายุ ๖๑ ปี ตำแหน่งสุดท้ายเป็นกรมการเมือง (โบลิตบูโร) ของคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน และเลขาธิการพรรคประจำนครเซี่ยงไฮ้

        ชะตากรรมของเฉินทำให้สะท้อนใจถึงอดีตผู้นำของไทยและเครือข่าย บริวาร ที่มีข้อหามากมายกว่าเฉินหลายเท่า แต่ก็ยังลอยนวลท้าทายอำนาจศาลต่อไป และดูเหมือนว่าความพยายามใช้กลยุทธ์ทุกรูปแบบจะได้ผลเสียด้วย

        งานของ คตส.ทั้งหมด จะส่งมอบให้กับ คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) และคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) แล้วแต่กรณี คดีที่ คตส.ตรวจสอบ พิจารณาจำนวนมาก จะได้นำมารวบรวมและสรุปเป็นกรณีศึกษา เพื่อประโยชน์สาธารณะต่อไป

         ถึงแม้ว่าอายุของ คตส.จะยืนยาวกว่า คณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ (คมช.) ที่เป็นผู้แต่งตั้งของ คตส.มากับมือ แต่วาระสุดท้ายดูจะไม่แตกต่างกันมากนัก เป็นวาระแห่งการทำงานเพื่อกอบกู้เกียรติภูมิของชาติจากการทุจริต คอรัปชั่นของอดีตผู้นำประเทศที่สูญเปล่าอย่างสิ้นเชิง