แผ่นดินไหวขนาด ๗.๘ ริคเตอร์ ที่อำเภอเฉิงชวน เมืองเฉงตู มลฑลเสฉวน สาธารณรัฐประชาชนจีนบ่ายวันนี้ (๑๒) ไม่เพียงส่งผลสะเทือนให้ผู้คนในแนวเขตแผ่นดินไหวบาดเจ็บ ล้มตาย นับหมื่น บ้านเรือน ทรัพย์สินเสียหายจนไม่อาจประเมินค่าได้เท่านั้น หากยังส่งผลสะเทือนมาถึงปักกิ่ง สนามรังนกสถานที่จัดการแข่งขันโอลิมปิคเกมส์ รวมทั้งเมืองใหญ่ เซี่ยงไฮ้ ตึกสูงในฮานอย เวียดนาม ไทเป ไต้หวัน และกรุงเทพ ประเทศไทยด้วย

   คราวหนึ่ง ผมเดินอยู่ที่สถานีชุมทางรถไฟใจกลางกรุงไทเป ประเทศไต้หวัน จู่ๆ แผ่นปูนใต้เท้าก็โยกคลอน ความรู้สึกคล้ายนอนในเปลที่กำลังแกว่งไกว แผ่นดินไหวครั้งนั้นอยู่ห่างจากกรุงไทเปออกไป เป็นแผ่นดินใหวขนาดใหญ่กลืนกินชีวิตคนไต้หวันไปนับพัน

   ที่ไต้หวัน ญี่ปุ่น จีน ตุรกี อิหร่าน และโคลัมเบีย เหตุแผ่นดินไหวนับเป็นปรากฎการณ์ร่วมที่เกิดขึ้นทุกวัน ด้วยพื้นที่ที่ตั้งอยู่ในแนวรอยเลื่อนของแผ่นดิน

   กล่าวได้ว่า แผ่นดินไหวเป็นภัยพิบัติร้ายแรงที่สุดของมนุษยชาติ ที่ทำนายได้ แต่ป้องกันไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นแผ่นดินไหวใต้ทะเลที่ก่อเกิดคลื่นสึนามิ หรือแผ่นดินไหวบนแผ่นดินที่อาจกลืนกินเมืองทั้งเมืองไปอยู่ใต้ธรณี

   คนโบราณมีความเชื่อว่า คนบาปจะต้องถูกลงโทษด้วยการถูกธรณีสูบ ฟิรอูนกษัติริย์ผู้ชั่วร้ายในยุคมหาอาณาจักรอียิปต์ ก็ถูกฟ้าดินลงโทษด้วยธรณีสูบเช่นเดียวกัน

    คนโบราณ พยายามอธิบายปรากฎการณ์แผ่นดินไหว ด้วยจินตนาการต่างๆ เช่น ชาวมองโกเลีย เชื่อว่า มีกบยักษ์นอนหลับหนุนโลกอยู่ เมื่อใดก็ตามที่มันตื่นขึ้นและขยับตัว แผ่นดินนั้นก็จะสั่นไหว คนฮินดู อธิบายว่า มีช้างแปดเชือกหนุนแผ่นดินอยู่ เมื่อมันสะบัดหัวก็จะทำให้เกิดแผ่นดินไหว ในทำนองเดียวกับที่ไทยบอกว่า ใต้ผืนดินมีปลาอานนท์ ขณะที่ญี่ปุ่นมองเห็นปลาดุกยักษ์นามาสุ ที่เทพเจ้าสั่งให้ทำหน้าที่หนุนแผ่นดินไว้ แต่ปลาดุกยักษ์นามาสุน่าจะดิ้นทุกนาที ประเทศญี่ปุ่น จึงเป็นประเทศที่มีแผ่นดินไหวถี่ที่สุด และมากที่สุด

   ความเป็นจริง ปรากฎการณ์แผ่นดินไหวย่อมอธิบายได้ด้วยทฤษฎีทางธรณีวิทยา ที่ชั้นหินแผ่นเปลือกโลกยูเรเชียนซึ่งรวมถึงประเทศไทย เกิดรอยย่น คดโค้ง โก่งตัวเป็นเทือกเขา มีรอยเลื่อน รอยแตก รอยแยก ก่อให้เกิดแผ่นดินไหวในที่สุด

   แผ่นดินไหวรู้สึกได้บ้างบนตึกสูงใจกลางกรุงเทพวันนี้ เป็นเพียงส่วนหางๆของปลาอานนท์ ที่สบัดเบาๆเพราะหงุดหงิดภาวะโลกร้อน แต่ใจคนกลับกระเจิงไปหลายริคเตอร์