ตอนเด็ก ๆ จำได้ว่าเวลาเดินกลับจากโรงเรียน

ชอบแวะเก็บฝักต้อยติ่งใส่ไว้จนตุงกระเป๋ากระโปรงนักเรียน

พอถึงตรงไหนที่แอ่งน้ำขัง ก็จะโยนฝักต้อยติ่งลงไป

สักพัก เมื่อฝักต้อยติ่งโดนน้ำ

ฝักมันจะแตกกระจาย ดังเป๊าะแป๊ะ สนุกที่สุดสำหรับเด็กเลยละ

นอกจากเป็นของเล่นให้เด็กอย่างฉันได้สนุก

เด็ก ๆ มักมีแผล และเป็นแผลง่าย

เพราะซน เพราะไม่รู้จักระวังตัวเอง เวลาที่เป็นฝีครั้งใด

ย่าจะเอาเมล็ดต้อยติ่งเม็ดมันจะเล็กกระจิ๊ดริ๊ด

เอามารวมกันเข้าผสมกับน้ำแล้วมันจะเหนียว ๆ พอกที่ฝีของฉัน

พอโปะลงไป จะรู้สึกเย็น ๆ ที่แผล ไม่กี่วัน ฝีก็ยุบตัว

-

วันนี้ต้อยติ่งคงเป็นเหมือนดอกหญ้าริมทางที่ผู้คนมองไม่เห็นคุณค่า

เพราะมันอยู่ต่ำติดดิน แต่เจ้าดอกไม้สีม่วงนี้กลับมีเสน่ห์ในใจฉัน

มันสวยน่ารัก น่าทนุถนอม

-

ฉันไปค้นเรื่องราวของเจ้าต้อยติ่งมา ได้ความว่า

ต้อยติ่งนั้น : มีอีกชื่อล่ะ เพราะเชียว

ใคร ๆ คงเคยได้ยิน ก็ชื่อ "อังกาบ" ไงล่ะ

อังกาบก็คือต้อยติ่ง ต้อยติ่งก็คืออังกาบ .....เจ้าต้อยติ่งนี่นะ

เป็นพืชล้มลุกมีอายุยืน ลำต้นสูงประมาณ 25 - 50 เซนติเมตร

ใบเดี่ยวรูปรีและไข่กลับ การเกาะติดของใบบนกิ่งเป็นคู่สลับ

ดอกออกที่ซอกใบ บริเวณปลายยอด ดอกสีม่วงน้ำเงิน

ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 4 - 5 เซนติเมตร

ผลเป็นฝัก เมื่อแก่สีน้ำตาลเข้มยาว 2 - 3 เซนติเมตร

ฝักแห้งแล้วแตกเป็น 2 ซีก เมล็ดกลมแบนมีจำนวนมาก

ราก พองเป็นหัวสะสมอาหาร ปลายเรียวแหลมยาว

ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 0.5 เซนติเมตร

ยาวประมาณ 5 - 10 เซนติเมตร

ฝักต้อยติ่งมีรอยแตกตามยาวขนานไปกับฝัก

ประกอบด้วยเซลล์ที่บางและแตกหักง่าย

พอโดนน้ำ ส่วนนี้จะขาดทันที

ทำให้ฝักแตกออกและกระจายเมล็ดออกมา

-

การใช้เมล็ดต้อยติ่งเพื่อดูดหนองเป็นสูตรยาโบราณ

ใช้เมล็ดต้อยติ่งดูดหนองจากฝี

ตามร้านขายยาแผนโบราณก็มีเมล็ดต้อยติ่งขาย

ราคาไม่แพง เราใช้เมล็ดต้อยติ่งนิดหน่อยวางบนฝ่ามือ

ผสมกับน้ำพอชุ่มทั่ว กะดูให้น้ำกับต้อยติ่งเข้ากันได้

จนมันรวมตัวเหนียว ก็เอาไปแปะที่ฝีได้

เมล็ดต้อยติ่งจะทำหน้าที่ดูดหนองจากฝี

ใครที่เป็นสิวหนองก็สามารถใช้ได้เช่นกัน

โปะเมล็ดต้อยติ่งทิ้งไว้ข้ามคืนเลย

-

เห็นมั้ยล่ะ ต้อยติ่งไม่ได้ต้อยต่ำเลย

แล้วการที่ฝักของมันแตกกระจายเมื่อโดนน้ำ

ก็มีเหตุผลทางการขยายพันธุ์ ของเจ้าต้อยติ่งเขาละ

พอฝักโดนน้ำเมล็ดก็กระจายไปไกล

ลูก ๆ ก็เกิดไกลออกไป ไม่ได้มาเบียดเสียดอยู่ใกล้ ๆ แม่

ไม่ต้องมาแย่งอาหารกันเอง

-

เฮ่อ ...ไม่เหมือนคนเลยเนอะ มากระจุกตัว มาสุมหัวอยู่ที่เดียวกัน

แย่งที่เรียน แย่งที่ทำงาน แย่งกันกิน แย่งกันดัง

แย่งตำแหน่ง แย่งเก้าอี้กัน แย่งสิ่งที่ต้องการสิ่งเดี่ยวกัน

ฆ๋ากัน ห้ำหั่นกัน ไม่รู้ผิดชอบชั่วดีกันเสียบ้าง

อ้าวซะแล้วนั่น พูดเรื่องต้อยติ่ง แล้วมาลงเรื่องคนไปได้ล่ะนี่

ไปดีกว่าชักพูดมากไป ก็แค่เอาภาพและบทกลอน

พร้อมเรื่องราวที่อยากเล่าของเจ้าต้อยติ่งมาฝากกัน

หลังจากที่หายไป แค่ ๒-๓ วันเองล่ะ

..

เรื่อง และภาพ “ชาลี”

บทกลอนนำเสนอเรื่องที่ ๑๐๘

..

ที่มาข้อมูลต้อยติ่ง ::: จำมาจากย่าสอนและ

จากหนังสือพรรณไม้แห่งประเทศไทย โดยอาจารย์เต็ม สมิตินันทน์

ส่วนพฤกษศาสตร์ป่าไม้ สำนักวิชาการป่าไม้ กรมป่าไม้

ღ.post by chalee.ღ