เ ริ่มพุทธศักราช 2550 ในขณะที่รอยแผลแห่งความแตกแยกในสังคมไทยเองยังไม่สมานดี ร่องรอยแห่งการแบ่งเป็นฝักเป็นฝ่ายยังคงมีให้เห็น...

วงการความบันเทิง ต้นเดือนมกราคมหนังเรื่อง “ตำนานสมเด็จพระนเรศวร” ภาคแรก ตอน “องค์ประกันหงสาวดี” เข้าฉาย เนื้อหานำอารมณ์และความรู้สึกของคนดูย้อนกลับไปช่วงสงครามระหว่างกรุงศรีอยุธยากับหงสาวดี และเกร็ดชีวิตพระนเรศวรหรือ “องค์ดำ” เมื่อทรงพระเยาว์ ซึ่งพระเจ้าหงสาวดีได้ขอไปเป็นพระราชบุตรบุญธรรม หนังเรื่องนี้ได้รับการตอบรับจากสังคมอย่างล้นหลาม เห็นได้จากรายได้รวมจากทั่วประเทศสูงถึง 325 ล้านบาท (มติชน 17 กุมภาพันธ์ 2550)

วงการทูต ห้วงเวลานั้นความบาดหมางกันด้านการเมืองระหว่างประเทศไทยกับสิงคโปร์ที่คุกรุ่นมาจากกรณีที่อดีตผู้นำขายหุ้นบริษัทของตนเองและครอบครัว (แต่เป็นสัมปทานของประเทศ) ให้แก่ Temasek Holdings ตั้งแต่ปีต้น 2549 ต่อเนื่องมาถึงกรณีที่สิงคโปร์ละเลยมารยาททางการทูต ยอมให้อดีตผู้นำประเทศไทยคนเดียวกันไปใช้สิงคโปร์เป็นที่เคลื่อนไหวทางการเมืองภายหลังถูกคณะทหารยึดอำนาจการปกครองแผ่นดิน

วงการกีฬา ในรายการ ASEAN Football Championship (ชื่อทัวร์นาเมนท์เดิมคือ ไทเกอร์คัพ จัดการแข่งขันมา 5 ครั้ง คือปี 2539, 2541, 2543, 2545 และ 2547) ที่เริ่มแข่งขันรอบแรกมาตั้งแต่ต้นเดือนธันวาคม 2549 เป็นความบังเอิญอีกครั้งที่ทีมฟุตบอล 2 ทีมสุดท้ายที่เอาชนะทีมคู่แข่งในรอบแรก และรอบที่ 2 แล้วมาเจอกันในรอบชิงชนะเลิศตามระบบเหย้า-เยือนเป็นไทยกับสิงคโปร์!

ผลจากการให้ลูกโทษของผู้ตัดสินชาวมาเลเซียในเขตโทษของทีมชาติไทย ซึ่งค้านสายตาคนดูในการแข่งขันในนัดเยือนบนเกาะสิงคโปร์เมื่อวันที่ 31 มกราคม 2550 ส่งผลให้เกิดกระแสเสื้อเหลืองล้นหลามสนามศุภชลาสัยในนัดเหย้าในวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2550 และจบลงด้วยทีมที่ได้ชูถ้วยรางวัลชนะเลิศในการแข่งขันคือทีมจากดินแดนเดียวกันกับ Temasek Holdings หลังจบการแข่งขันคนเชียร์อาจรู้สึกเจ็บใจนิดๆ แต่ไม่ได้ก่อความวุ่นวายประเภท “ขี้แพ้ชวนตี” ใดๆ ขึ้น ประโยค “ไทยนี้รักสงบ แต่ถึงรบไม่ขลาด” ยังคงให้สติและทำหน้าที่ในจิตสำนึกของผู้คนได้ดีอยู่

พอ “ตำนานสมเด็จพระนเรศวร” ภาคแรกจบ ผู้คนก็ใจจดใจจ่อ ตั้งหน้าตั้งตารอดูภาค 2 ตอน “ประกาศอิสรภาพ” ที่กำหนดลงโรงกลางเดือนกุมภาพันธ์ คณะผู้สร้างคาดว่ารายได้จากภาค 2 ไม่ต่ำกว่า 400 ล้านบาท ต้องยอมรับว่าหนังเรื่องนี้ปลุกอารมณ์ความรักชาติรักผืนแผ่นดินไทย และทำให้คนดูติดตามชมอย่างต่อเนื่องแม้จะเป็นหนัง 3 ตอนจบ (ไตรภาค) ก็ตาม และพอจบภาค 2 สิ่งที่เกิดขึ้นก็เช่นเดียวกันกับหลังจบภาคแรก ผู้คนก็รอดูภาค 3 ตอนจบ ซึ่งทิ้งช่วงจังหวะนานกว่าระยะเวลาระหว่างภาคที่ 1 และ 2 คราวนี้ปลายปี 2550 ถึงจะถ่ายทำเสร็จและเข้าฉาย

จังหวะเดียวกันกับที่ “ตำนานสมเด็จพระนเรศวร” ภาค 2 ซึ่งได้รับการตอบรับจากทุกฝ่ายไม่น้อยไปกว่าภาคแรกกำลังกระหึ่มอยู่ในโรง กระแสเรียกร้องให้ทวงคืนกิจการดาวเทียม ซึ่งถูกจัดเป็นธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงของชาติคืนจาก Temasek Holdings ก็ดังก้องนอกโรงหนัง!!

เหตุการณ์ที่ลำดับมาหลายๆ อย่างดูช่างเป็นความบังเอิญที่เสมือนกับมีการวางพล็อตให้ผู้คนในภูมิภาคเดียวกันหมางเมินกันเอง ประหนึ่งธรรมชาติวางเค้าโครงนิยายเรื่องเยี่ยมไว้ให้ตัวละครเล่นตามบทบาท และอะไรจะบังเอิญเช่นนี้!! คู่กรณีคู่แรก หนังนำโครงเรื่องในอดีตมาทบทวนและกระตุ้นสติคนไทยให้เห็นภาพแจ่มชัดแก่ใจ เรื่องราวเกิดขึ้นเมื่อ 400 กว่าปีก่อน เป็นความขัดแย้งระหว่างเพื่อนบ้านที่อาณาเขตตั้งอยู่ชิดติดกัน มีการกระทบกระทั่งกันเป็นระยะๆ และเป็นปกติดั่งลิ้นกับฟันแม้จนถึงทุกวันนี้ ครั้งนั้นกรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่า เพราะมีคนไทยด้วยกันเองเป็น “ไส้ศึก” แต่ความระหองระแหงของคู่กรณีคู่หลัง เป็นสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นจริงๆ นอกโรงหนัง แม้ดินแดนไม่ได้ติดต่อกัน แต่ผิดใจกันเรื่องผลประโยชน์หลายเรื่อง รวมถึงบนฟากฟ้าอวกาศที่ยังหาข้อยุติไม่ได้ ทั้งหมดทั้งมวลล้วนก็มาจาก “เนื้อในตน”

กล่าวโดยกว้างๆ แล้ว ความไม่ลงรอยกันทั้งหลาย ทั้งส่วนตัวและในสังคมทุกระดับทั้งในอดีตและในทุกวันนี้มีรากเหง้ามาจากจุดกำเนิดเดียวกัน ดังที่พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตโต) กล่าวไว้ใน “มองสงครามอเมริกา-ทาลิบัน ตอนที่ 3B” (ซีดี “ธรรมะจากเหตุการณ์ ปี 2544”) ว่า ต้นเค้าที่ทำให้มนุษย์แตกแยก รบราฆ่าฟัน จนถึงทำสงครามกันมาจากสาเหตุ 3 อย่าง ได้แก่

1.  ตัณหา ความทะยานอยาก ความปรารถนาที่จะบำรุงบำเรอปรนเปรอตน ความอยากได้อยากเอา เพื่อบำรุงบำเรอผลประโยชน์

2.  มานะ ความถือตัว ความสำคัญตนว่าเป็นนั่นเป็นนี่ ถือสูงถือต่ำ ยิ่งใหญ่เท่าเทียมหรือด้อยกว่าผู้อื่น ความอยากเด่นอยากยกชูตนให้ยิ่งใหญ่

3.  ทิฐิ ความคิดเห็น ความเชื่อถือ ลัทธิ ทฤษฎี อุดมการณ์ต่างๆ ที่ยึดถือไว้โดยงมงายหรือโดยอาการเชิดชูว่าอย่างนี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นเท็จทั้งนั้น เป็นต้น ทำให้ปิดตัวแคบ ไม่ยอมรับฟังใคร ตัดโอกาสที่จะเจริญปัญญา หรือคิดเตลิดไปข้างเดียว ตลอดจนเป็นเหตุแห่งการเบียดเบียนบีบคั้นผู้อื่นที่ไม่ถืออย่างตน ความยึดติดในทฤษฎี ฯลฯ ถือความคิดเห็นเป็นความจริง

Jim Thompson House & Museum

หลักธรรมนี้มีชื่อเรียกว่า “ปปัญจธรรม” หมายถึง กิเลสเครื่องเนิ่นช้า กิเลสที่เป็นตัวการทำให้คิดปรุงแต่งยืดเยื้อพิสดาร ทำให้เขวห่างออกไปจากความเป็นจริงที่ง่ายๆ เปิดเผย ก่อให้เกิดปัญหาต่างๆ และขัดขวางไม่ให้เข้าถึงความจริงหรือทำให้ไม่อาจแก้ปัญหาอย่างถูกทางตรงไปตรงมา (พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม)

ปราชญ์ท่านนี้เห็นว่าการต่อสู้กันที่มีต้นเงื่อนมากจากตัณหาและมานะจะยืดเยื้อน้อยกว่าสาเหตุข้อที่ 3 ที่ใช้เวลานานกว่าจะยุติลงได้ ดังเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในอดีต เช่น สงครามเย็นระหว่างค่ายเสรีประชาธิปไตยกับค่ายคอมมิวนิสต์ที่ยืดเยื้อถึงเกือบ 50 ปี (ระหว่างปี ค.ศ. 1940-1990) หรือสงครามครูเสดระหว่างศาสนาคริสต์กับอิสลามที่ยืดเยื้อเกือบ 200 ปี (ระหว่าง ค.ศ. 1095-1271) หรือแม้แต่เรื่องใกล้ตัวกรณีจังหวัดชายแดนภาคใต้ของเราเองที่ยังไม่มีวี่แววว่าจะยุติ เป็นต้น

ท่านสรุปไว้ว่าถ้ากำจัดสิ่งเหล่านี้ได้สันติสุขในโลกจะเกิดขึ้น หากมีน้อยความขัดแย้งก็จะบรรเทาเบาบางลง จนบาดแผลแห่งความขัดแย้งเลือนจางหายไป