คำว่า “สมานฉันท์” เป็นคำที่พูดกันพร่ำเพรื่อ จนกลายเป็นหนึ่งในคำพูดที่ซ้ำซาก (cliché) ในสังคมไทยในระยะปีสองปีที่ผ่านมา  ลองไปค้นหาความหมายของคำๆ นี้จาก 2 แหล่งความรู้ดู

1. พจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน อ่านว่า สะ-มา-นะ-ฉัน; สะ-หฺมาน-นะ-ฉัน มาจากภาษาบาลี (สมาน + ฉนฺท)  หมายความว่า ความพอใจร่วมกัน ความเห็นพ้องกัน

2. พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ งานนิพนธ์ของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต) พิมพ์ครั้งต่อไป (ชำระ-เพิ่มเติมช่วงที่ 1) ให้ความหมายไว้ว่า มีฉันทะเสมอกัน, มีความพอใจร่วมกัน, พร้อมใจกัน, มีความต้องการที่จะทำการอย่างใดอย่างหนึ่งตรงกันหรือเสมอเหมือนกัน ในทางที่ร้ายหรือดีก็ได้, ในทางร้าย เช่น หญิงและชายที่มีสมานฉันท์ในการประกอบกาเมสุมิจฉาจาร (เป็นตัวอย่างที่ท่านใช้ในการอธิบายบ่อยที่สุด) และหมู่คนร้ายที่มีสมานฉันท์ในการทำโจรกรรม ส่วนในทางดี เช่น หมู่คนดีมีสมานฉันท์ที่จะไปทำบุญร่วมกัน เช่น ไปจัดปรับถนนหนทาง สร้างสะพาน ขุดสระ ปลูกสวน สร้างศาลาพักร้อน ให้ทาน รักษาศีล (ชา.อ.1/299 เป็นตัวอย่างเด่น) เด็กกลุ่มหนึ่งมีสมานฉันท์ที่จะบรรพชา ภิกษุหลายรูปมีสมานฉันที่จะถือปฏิบัติธุดงค์ข้อนั้นข้อนี้, คนผู้มีสมานฉันท์ในทางร้ายนั้น ไม่ต้องใช้ปัญญาไตร่ตรองพิจารณา เพียงชอบใจอยากทำก็ประกอบกรรมไปตามอำนาจของราคะ โทสะ และโมหะ ส่วนคนที่จะมีสมานฉันท์ในทางดี เบื้องแรกมองเห็นด้วยปัญญาแล้วว่ากรรมนั้นดีงามเป็นประโยชน์มีเหตุผลควรทำ จึงเกิดฉันทะคือความพอใจใฝ่ปรารถนาที่จะทำ โดยเข้าใจตรงกัน และพอใจเหมือนกัน ร่วมด้วยกัน; ดู ฉันทะ (จาก "ข่าวสารญาณเวศก์" ปีที่ 3 ฉบับที่ 8 พฤษภาคม 2550)

ส่วนความหมายของคนที่พูดกันอยู่ตามสื่อต่างๆ ทุกวันนี้หมายความว่าอย่างไร? ลองถามหรือให้เจ้าตัวนิยามความหมายให้ฟังด้วย พวกเราฟังแล้วจะได้เข้าใจได้ถูกต้อง

คำถามที่เกิดขึ้นคือ ความสมานฉันท์จะเกิดขึ้นได้หรือไม่? ต้องใช้อะไรเป็นปัจจัยนำคนจากจาก 2 กลุ่ม หรืออาจจะมากกว่า มาให้เกิดความพอใจร่วมกัน?

ผู้ก่อการร้ายที่มีเป้าหมายเพื่อก่อกวนความวุ่นวายทุกรูปแบบ กับ เจ้าหน้าที่ของรัฐที่มีเป้าหมายคือรักษาความสงบเรียบร้อย...คน 2 กลุ่มนี้จะมีอะไรนำมาให้มีฉันทะเสมอกันได้รึ?

คนอีกกลุ่มหนึ่งจากอดีตพรรคไทยรักไทยมุ่งปลุกระดมพลังมวลชนเพื่อต่อต้าน คมช. และรัฐบาล กับ อีกกลุ่มหนึ่งมุ่งปลุกปลุกระดมเพื่อให้ตรวจสอบและชำระล้างมลทินอดีตหัวหน้าพรรคไทยรักไทย ...คน 2 กลุ่มนี้จะมีอะไรนำมาให้มีฉันทะเสมอกันได้รึ?

? ?  ?  ?  ?