อ่านข่าวผู้เสียชีวิตจำนวนมหาศาลทั้งจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวในจีนและพายุนาร์กีสในพม่ามามากแล้ว วันนี้จะขอพูดถึงผลกระทบที่เกิดกับสัตว์กันบ้าง  เท่าที่ตรวจสอบข่าวดูธรรมชาติและสัตว์ป่าแถวสามเหลี่ยมปากแม่น้ำอิระวดีคงได้รับความเสียหายรุนแรงไม่แพ้ชีวิตมนุษย์ แต่ยังไม่มีข่าวที่ชัดเจนออกมาจากรัฐบาลพม่า (มนุษย์ด้วยกันยังไม่ค่อยสนใจอย่าว่าแต่สัตว์) เลยขอนำเรื่องชะตากรรมของหมีแพนด้า จากสำนักข่าว CNN มาเล่าสู่กันฟัง

      CNN ระบุว่า ฝูงแพนด้ายักษ์ที่อาศัยอยู่ตามป่าอนุรักษ์ของมณฑลเสฉวน น่าจะอยู่รอดปลอดภัยไม่ได้รับผลกระทบจากแผ่นดินรุนแรงที่เกิดขึ้นเมื่อต้นสัปดาห์  อย่างไรก็ตาม ขณะนี้มีความกังวลกันเพิ่มมากขึ้นในเรื่องการส่งเสบียงอาหารการกินของเจ้าหมียักษ์ชนิดนี้ 
  
     จากการตรวจสอบล่าสุดของเจ้าหน้าที่ศูนย์เพาะพันธุ์หมีแพนด้าในมณฑลเสฉวน พบว่า หมีแพนด้าในศูนย์เพาะพันธุ์ทั้ง 2 แห่ง ไม่ได้รับอันตรายใด ๆ จากภัยธรณีพิโรธ โดยศูนย์เพาะพันธุ์หมีแพนด้าภายในเขตอนุรักษ์ว่อหลง ซึ่งถือเป็นบ้านเกิดของหมีแพนด้า และเป็นถิ่นที่อยู่หลักของหมีแพนด้าทางตะวันตกเฉียงใต้ของมณฑลเสฉวน มีหมีแพนด้ายักษ์ประมาณ 86 ตัว

        ทั้งนี้ จีนสร้างศูนย์ดังกล่าวขึ้นมา เพื่อเพิ่มประชากรหมีแพนด้าที่ใกล้จะสูญพันธุ์  มีเนื้อที่หนึ่งตารางกิโลเมตร  สามารถเลี้ยงดูแพนด้าได้ถึง  200 ตัว  ศูนย์เพาะพันธุ์แห่งนี้อาจได้ชื่อว่าใหญ่ที่สุดในโลก

         นอกจากจะใช้เลี้ยงและเพาะพันธุ์หมีแพนด้าแล้ว ทางศูนย์ยังมีพื้นที่อีกส่วนหนึ่งไว้ให้หมีแพนด้าทำกิจกรรมกลางแจ้ง

      ขณะเดียวกัน  ศูนย์วิจัยและเพาะพันธุ์หมีแพนด้าที่เมืองเฉิงตู ก็รายงานว่า หมีแพนด้าภายในศูนย์ฯปลอดภัยเช่นกัน

ภาพลูกแพนด้าอายุ 1 สัปดาห์ จากศูนย์เพาะพันธุ์หมีแพนด้าแห่งหนึ่งในเฉิงตู (ภาพ : www.lifeinthefastlane.ca )

 แผนที่แสดงถิ่นที่อยู่อาศัยของหมีแพนด้าในจีน ( ภาพ : www.wwfchina.org)

    ทั้งนี้ หลังจากสร้างเขตอนุรักษ์ว่อหลงและศูนย์เพาะพันธุ์ที่เฉิงตู ทำให้พื้นที่เขตอนุรักษ์หมีแพนดด้าทั่วมณฑลเสฉวน เพิ่มขึ้นถึง 40 แห่ง ครอบคุลมแหล่งอยู่อาศัยของหมีแพนด้าประมาณ 50% และหมีแพนด้าป่าประมาณ 60%

       อย่างไรก็ดี ความเสียหายจากแผ่นดินไหวในเสฉวน ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในเมือง  แต่ครอบคลุมไปถึงภูเขาและป่าลึก ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของแพนด้าเช่นกัน เรื่องนี้อาจส่งผลกระทบต่อพฤติกรรมของแพนด้า และเจ้าหน้าที่จีนไม่ได้นิ่งนอนใจ กำลังประเมินขอบข่ายของผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับแพนด้า

       ในป่าลึกของมณฑลเสฉวน เป็นถิ่นอาศัยของหมีแพนด้าเกือบ 1,200 ตัว ซึ่งด้วยสภาพภูมิประเทศที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิตของสัตว์น่ารักประเภทนี้ จีนได้เข้าไปสร้างศูนย์เพาะพันธุ์หมีถึง 2 แห่งในว่อหลงและเฉิงตู ก่อนที่จะนำออกปล่อยสู่ธรรมชาติ เพื่อเพิ่มจำนวนหมีในป่าธรรมชาติ

        ปัญหาที่พบขณะนี้คือ การส่งไม้ไผ่ลูกศรที่เป็นอาหารหลักของหมีแพนด้ากลายเป็นคำถามใหญ่ หลังจากเส้นทางเข้าถึงเขตอนุรักษ์ว่อหลง ได้รับความเสียหายจากแผ่นดินไหว
 
       ปกติการเดินทางเข้าถึงเขตว่อหลงก็ยากลำบากอยู่แล้ว ยิ่งมาเกิดแผ่นดินไหว ตามด้วยฝนตกหนัก ก็ยิ่งลำบากเข้าไปใหญ่

       ไม้ไผ่ลูกศรเป็นอาหารโปรดของแพนด้าในป่าไผ่พื้นที่ 350,000 ตารางกิโลเมตร มีจำนวนมากที่พร้อมใจกันออกดอกและตายขุยลงก่อนที่จะผลิตไผ่รุ่นใหม่ ทำให้หมีจำเป็นต้องย้ายถิ่นฐานไปหาแหล่งอาหารอื่น โดยมณฑลเสฉวนนั้นมีอาณาเขตถึง 485,000 ตารางกิโลเมตร และมีป่าสงวนขนาดต่างๆ กว่า 40 แห่ง  ซึ่งปกติแล้วแพนด้าจะเคยชินกับการกินไผ่เพียงชนิดเดียว และแทบไม่เปลี่ยนไปกินไผ่ชนิดอื่น

       ใบไผ่จะมีโปรตีนมากกว่ากิ่งไผ่ ป่าไผ่แต่ละพันธุ์จะมีวงจรการเกิดและตายพร้อมกัน เมื่อไม้ไผ่ชนิดหนึ่งตายไปหมด ทำให้หมีแพนด้าจำเป็นต้องย้ายถิ่นฐานเพื่อหาป่าไผ่ชนิดใหม่เป็นอาหาร หมีแพนด้าแต่ละตัว จึงต้องมีไผ่อย่างน้อยสองชนิดเป็นอาหาร 

แม่แพนด้ายักษ์กับลูกแฝดที่เขตอนุรักษ์พันธุ์หมีแพนด้า มณฑลเสฉวน (ภาพ : worldheritage.heindorffhus.dk)

      เคอร์รี่ โซโบอร์ โฆษกของกองทุน World Wildlife Fund กล่าวว่า WWF ยังไม่ได้รับรานงานถึงสถายการณ์จากภายในเขตว่อหลงจากเจ้าหน้าที่ของ WWF 

      ขณะที่นักวิทยาศาสตร์ในสหรัฐ ตั้งความหวังว่า  บรรดานักวิจัยของจีนจะแก้ปัญหาสถานการณ์ของหมีแพนด้าที่กำลังขาดแคลนอาหารได้
 
     เดวิด วิลด์ เจ้าหน้าที่สวนสัตว์ Smithsonian ในวอชิงตันของสหรัฐ ระบุว่า  นักวิจัยในเขตว่อหลงเคยแก้ปัญหาเรื่องจำนวนประชากรหมีแพนด้าที่ลดลงได้มาแล้วก่อนหน้านี้

      ในปลายทศวรรษ 1990   จำนวนหมีแพนด้าในจีนลดลงอย่างรวดเร็วจนเข้าขั้นวิกฤติ มีจำนวนหมีตายมากกว่าเกิด  โดยในช่วงปี 1984-1987 มีแพนด้านับร้อยตัวตายเนื่องจากอดอยากหลังจากไผ่ลูกศรในป่าสงวนตายขุย (ไผ่ออกดอกแล้วทำให้ไผ่ตายหมดทั้งกอ) 

      แต่ด้วยความร่วมมือกันเป็นอย่างดีระหว่างนักวิทยาศาสตร์อเมริกันและจีน จำนวนหมีแพนด้าได้เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในเขตอนุรักษ์ว่อหลง   ทว่าการทำฟาร์ม และการพัฒนาของอุตสาหกรรม   ซึ่งหมายถึงการบุกรุกพื้นที่ป่า ยังคงเป็นปัญหาใหญ่ของหมีแพนด้าและสัตว์ป่าอื่น ๆ ในจีน

      หากไม้ไผ่เข้าไปไม่ถึงศูนย์เพาะพันธุ์ฯ จริง ๆ เจ้าหน้าที่ก็คงต้องการนำอาหารสำรองมาให้กินแทน ซึ่งทางศูนย์อนุรักษ์ว่อหลง ได้ทำขนมปังชนิดหนึ่งทำจากไม้ไผ่ ข้าว ข้าวโพด ผสมวิตามินและเกลือแร่ ทำให้การเติบโตของลูกหมีแพนด้ามีอัตราเพิ่มขึ้น

      เดวิด วิลด์  สรุปตบท้ายว่า  ถ้าเจ้าหน้าที่ประจำศูนย์เพาะพันธุ์ฯปลอดภัย หมีแพนด้าก็จะปลอดภัยด้วย

............................

หมายเหตุ : เรียบเรียงจากCNN ,ภาพหมีแพนด้าจากเว็บไซต์www.supremetravel.com  และอ้างอิงข้อมูลบางส่วนจาก www.geocities.com/smarn2003/Panda/pandafood