“สยาม” ในอดีตของการบริหารประเทศนั้น แนวคิดเรื่องรัฐชาติของคนไทยยังไม่ปรากฏชัดเจน เหมือนกับจีน ยุโรป ถ้านับการปกครองยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์ การอ้างอิงถึงราชอาณาจักรของราชสำนักไทย จึงมักอ้างอิงโดยใช้ชื่อเมืองหลวง ดังเช่นพระราชสาสน์ของสมเด็จพระเอกาทศรถที่มีไปถึงพระเจ้าดอน ฟิลลิปแห่งโปรตุเกสผ่านผู้สำเร็จราชการแห่งเมืองกัว ก็ได้มีการอ้างพระองค์ว่าเป็นผู้ปกครองแคว้น “กรุงศรีอยุธยา”  และตามหลักฐานของลาลูแบร์ คนในยุคกรุงศรีอยุธยาได้เรียกเผ่าพันธุ์ของตนเองว่า “ไทย” 

เมื่อประเทศไทยต้องเผชิญหน้ากับลัทธิจักรวรรดินิยมตั้งแต่สมัยรัชกาลสมเด็พระนารายณ์มหาราช จนถึง สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์จึงได้พยายามดัดแปลงให้ประเทศมีลักษณะเป็นสมัยใหม่ขึ้น ประการหนึ่งในนั้นคือ การทำให้ประเทศไทยมีลักษณะเป็น “รัฐชาติ” ที่มี การควบคุมจากส่วนกลาง มิใช่ รัฐศักดินา ที่มี เมืองเล็ก ๆ รายล้อมเป็นส่วนๆ ดังเช่นมุมมองของราชการไทยในอดีตซึ่งง่ายต่อการค่อย ๆ ถูกแบ่งออกไปส่วน ๆ โดยจักรวรรดินิยม ฉะนั้น จึงได้เกิดชื่อเรียกรัฐสมัยใหม่ว่า “ราชอาณาจักรสยาม” ที่มีจินตภาพของ “รัฐชาติ”ชัดเจน แต่เนื่องจากแนวคิดเดิมเกี่ยวกับประเทศของราชการไทยยังคงดำรงอยู่ ฉะนั้น ในบางครั้งราชการไทยและราชวงศ์จึงเรียกประเทศไทยว่า “กรุงสยาม”  ซึ่งแนวทางการทำให้การบริหารกลายเป็น “รัฐชาติ” ก็ได้มีการสืบต่อมาจนถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว มาควบคู่กับการสร้างระบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในประเทศไทยให้มีความเข้มแข็ง และเป็นการปูทางไปสู่ “ประชาธิปไตย”