อาจารย์สวัสดิ์ ตันติสุข ผู้บุกเบิกศิลปะสมัยใหม่ของไทย

อาจารย์สวัสดิ์  ตันติสุข

เกิดที่กรุงเทพมหานคร ศิลปินอาวุโสคนสำคัญผู้บุกเบิกศิลปะสมัยใหม่ เป็นนักศึกษารุ่นแรกของมหาวิทยาลัยศิลปากรและศึกษาเพิ่มเติมด้านจิตรกรรมที่สถาบันวิจิตรศิลป์ แห่งโรมประเทศอิตาลี   มีความมุ่งมั่นสร้างงานจิตรกรรมโดยอาศัยการถ่ายทอดความประทับใจในธรรมชาติ แสง สี บรรยากาศและเรื่องราววิถีชีวิต อาทิ ภาพวาดสีน้ำ  ทิวทัศน์หมู่บ้านชาวประมง ชายทะเลยามพายุมา ภาพบินไปในอวกาศ ผลงานที่สร้างสรรค์ส่วนใหญ่ใช้เทคนิคสีน้ำ สีน้ำมัน ด้วยเส้นน้อยเส้น สีน้อยสี ดูมีชีวิตชีวาสดใส

ท่านได้รับรางวัลศิลปินชั้นเยี่ยมในการแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ตลอดเวลากว่า ๕๐ ปี ที่อุทิศตนสร้างผลงานจิตรกรรมไว้มากมาย ทำให้ได้รับการยกย่องและติดตั้งผลงานเป็นการถาวรในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป์และสถาบันศิลปะทั้งระดับชาติและนานาชาติ นับเป็นปูชนียบุคคลด้านศิลปะที่มีคุณูปการต่อวงการศิลปะเป็นอย่างยิ่ง

การบุกเบิกงานจิตรกรรมที่สำคัญ คือ ได้สร้างสรรค์ผลงานจากแบบที่เป็นรูปธรรมเข้าสู่แบบนามธรรมซึ่งมีผลต่อพัฒนาการด้านจิตกรรมของศิลปินรุ่นหลังเป็นอย่างมาก ทำให้ศิลปินไทยประสบความสำเร็จในวงการศิลปะนานาชาติ และยังได้อุทิศตนให้กับการสอนและการเผยแพร่ศิลปะโบราณและสมัยใหม่ให้แก่นักศึกษาในสถาบันการศึกษา และประชาชนทั่วไป ได้ร่วมแสดงผลงานในการแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ศิลปะนานาชาติ และการแสดงศิลปะอื่นๆ มากมาย   ผลงานศิลปะและวิชาการทางศิลปะเป็นประโยชน์ต่อสังคมในทางสร้างสรรค์เป็นอย่างมาก

.

อาจารย์สวัสดิ์ ตันติสุข ได้เริ่มเข้ารับราชการในตำแหน่งช่างตรีในแผนกหัตถศิลป์ กองสถาปัตยกรรม ในกรมศิลปากร  เป็นอาจารย์ใหญ่โรงเรียนช่างศิลป์ กรมศิลปากร  ๑๔ ปี    เป็นผู้อำนวยการวิทยาลัยช่างศิลป์ในกรมศิลปากร อาจารย์สวัสดิ์ สันติสุขได้ดำรงตำแหน่งนี้ตลอดมาจนเกษียณอายุราชการในปี พ.ศ. ๒๕๒๘ ในตำแหน่งช่างศิลป์ระดับ ๙

อาจารย์สวัสดิ์ พูดถึงธรรมชาติ และการบันทึกข้อมูลไว้อยู่ตอนหนึ่ง เมื่อได้มาเป็นองค์ปาฐก ในงานปาฐกถาศิลป์ พีระศรี ครั้งที่ ๑ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๘ ว่า

.

.

"ผมรักธรรมชาติ งานศิลปะที่ผมสร้างสรรค์ขึ้น ได้รับความบันดาลใจ จากธรรมชาติเป็นส่วนใหญ่ ธรรมชาติมีชีวิต ความงาม และให้ความรู้สึก หลากหลาย เมื่อเดินทางท่องเที่ยว หรือพักผ่อนสุดสัปดาห์ ผมมักนำเครื่องเขียน ในการปฏิบัติงานจิตรกรรมสีน้ำไปด้วยเสมอ และก็ได้บันทึกชีวิต และความงามของธรรมชาติ เท่าที่เวลาจะอำนวย รู้สึกเป็นสุขที่ได้พักผ่อน และได้ทำงานศิลปะที่ผมรักด้วย จิตรกรรมสีน้ำมีเสน่ห์เป็นพิเศษ การปฏิบัติต้องตัดสินใจแน่นอน ฉับพลันในการแสดงออก เหมาะกับอุปนิสัยของผม และผมก็ได้ปฏิบัติต่อเนื่อง มาเป็นระยะเวลานานพอสมควร มีความสุขเมื่อได้เล่นสีต่าง ๆ ลงบนกระดาษ โดยเฉพาะ การเขียนภาพวิว ทิวทัศน์ วัด ทะเลในฤดูฝน ท้องฟ้าไม่เรียบ เหมือนในฤดูร้อน มีเมฆปกคลุมอยู่โดยทั่วไป ก่อนฝนจะตกท้องฟ้าจะมืด มีสีหนักเข้ม แต่ไม่นานนักสีเริ่มจางลง แล้วจึงมีเม็ดฝนตกลงมาเป็นสาย ๆ เนื่องจากลมพัด หลายครั้งผมลงมือระบายสี ตั้งแต่มืดฝน ละอองฝนตกลงมาน้อย ๆ ในรูป ผมต้องประคองแฟ้มกระดาษที่เขียน ไม่ให้ละอองฝน ตกลงมากไป หลายครั้งตัวผมเปียกด้วยละอองฝน แต่ได้ผลจากงานจิตรกรรมสีน้ำนั้น อย่างไม่คาดคิด เมื่องานเสร็จสิ้นลง ละอองฝนทำให้เกิดเป็นดอก ดวง เป็นจุดน้อย ๆ ในภาพดูนุ่ม ชุ่มฉ่ำ เมื่อนำไปเข้ากรอบและติดตั้งแสดงแล้ว ความรู้สึกในภาพนั้นดูเหมือนยังเปียกอยู่ ผมดีใจที่เทวดาพระพิรุณ ท่านได้ช่วยผมเขียนด้วย ยากที่เทคนิคการปฏิบัติงานจิตรกรรม ด้วยสีอื่น ๆ จะกระทำได้"

"การวิเคราะห์เพื่อให้รู้ถึงคุณค่างานศิลปะ รวมทั้งวิเคราะห์ตนเอง ดังกล่าวข้างต้น จะนำไปสู่การบันทึก สร้างสรรค์งานศิลปะ ให้พัฒนามีคุณค่าต่อไป"

"การบันทึกมิได้หมายถึง การฝึกหัดเขียนรูป หรือทำตามบทเรียน ที่ครูอาจารย์สั่งให้ปฏิบัติ หากเป็นการบันทึกเพื่อการสร้างสรรค์ศิลปะ เป็นสำคัญบางครั้ง บางกรณีก็เป็นการบันทึก และสร้างสรรค์รวมไปด้วยกัน หรืออาจเป็นการบันทึก ในความคิดสร้างสรรค์แรกเริ่ม เพื่อนำไปสู่ การสร้างสรรค์อย่างสมบูรณ์ ในที่สุดได้"

.

.

อาจารย์สวัสดิ์ ตันติสุข  ปฏิบัติงานในหน้าที่ของข้าราชการอย่างเต็มเวลา และยังใช้เวลานอกราชการสร้างสรรค์ผลงานที่มีคุณภาพออกมาอย่างต่อเนื่อง ผลงานหลายชิ้น

ของท่านได้รับการยกย่องผ่านการประกวดในระดับชาติ   ผลงานต่างๆ รวมทั้งการทำงานเพื่อถ่ายทอดและเผยแพร่งานในสาขาจิตรกรรม อาจารย์สวัสดิ์ ตันติสุข  ได้สรรค์สร้างผลงานทางศิลปะออกมาเป็นจำนวนมากอย่างต่อเนื่องที่ ทำให้อาจารย์ได้รับการยกย่องเป็นอย่างสูง ดังนี้
ศิลปินชั้นเยี่ยม (สาขาจิตรกรรม) จาก การแสดงงานศิลปกรรมแห่งชาติ พ.ศ. ๒๔๙๘
ศิลปินดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จาก มหาวิทยาลัยศิลปากร พ.ศ.๒๕๒๗
ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม)
ราชบัณฑิตสำนักศิลปกรรม ประเภทวิจิตรศิลป์
ได้รับพระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา สาขาวิจิตรศิลป์

.

 ยามเย็นที่ ปราสาทพนมบาแค็ง                                      ปี พ.ศ.๒๕๔๔  ที่เกาะสีชัง

.

แม้จะอยู่ในวัยของผู้สูงอายุ อาจารย์สวัสดิ์ สันติสุข ก็ยังคงมีความสนใจและมีบทบาทในวงการศิลปะอยู่อย่างสม่ำเสมอ ยังคงเป็นสมาชิกสมาคมจิตรกรรมสีน้ำอาเซียนและสมาคมศิลปะในประเทศ ท่านยังคงเข้าร่วมประชุมราชบัณฑิตยสถานอย่างสม่ำเสมอเดือนละ ๒ ครั้ง และยังคงนำเสนอบทความที่น่าสนใจหรือสิ่งที่ค้นพบจากการค้นคว้าวิจัยต่อที่ประชุมสำนักศิลปกรรมอยู่อย่างสม่ำเสมอ.

ข้อมูลจาก
วิทยาลัยช่างศิลป      หออัครศิลปิน    พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ หอศิลป   สาระการเรียนรู้เพื่อชีวิตที่ดีกว่า   นกน้ำไทย

ผลงานบางส่วน ของอาจารย์สวัสดิ์ ตันติสุข

ภาพจากเว็บไซต์