...สัญญาณต่อไปนี้ เป็นเวลา สิบเจ็ดนาฬิกา สี่สิบหกนาที สามสิบวินาที.....ติ๊ด

คิดว่าเกือบทุกท่านคงคุ้นเคยกับประโยคข้างต้น ที่เป็นสัญญาณเสียงบริการเทียบเวลามาตรฐานประเทศไทย ทางหมายเลขโทรศัพท์ 181 แต่มีกี่ท่านที่ทราบที่มาที่ไปของบริการนี้และใครเป็นผู้ให้บริการ

ต่อไปนี้เป็นข้อมูลเกี่ยวกับ oo เวลา oo ในประเทศไทย

1. หน่วยงานที่ทำหน้าที่รักษาเวลามาตรฐานของประเทศไทยในปัจจุบัน ได้แก่ แผนกดาราศาสตร์ กองอุปกรณ์การเดินเรือ กรมอุทกศาสตร์ทหารเรือ ให้บริการเทียบเวลาแก่ประชาชนตามสัญญาณข้างต้นมาตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๐๑

2. ในสังคมแบบไทยๆดั้งเดิมนั้น มีการแจ้งสัญญาณบอกเวลาในหลายรูปแบบ เช่น ยามใช้การตีเกราะเคาะไม้แจ้งเวลายามค่ำคืน การตีกลองเพลบอกเวลา 11:00 (เพล) ตามวัดต่างๆ การยิงปืนบอกเวลาเที่ยงวัน การยิงปืนบอกเวลาดวงอาทิตย์ขึ้น

3. มีการนำนาฬิกาจักรกลเข้ามาใช้ในประเทศไทยครั้งแรก ในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช

4. ประเทศไทยใช้เวลามาตรฐานครั้งแรกในปี พ.ศ.๒๓๙๕ รัชสมัยพระบามสมเด็จพระจอมเกล้าฯ พระองค์ทรงโปรดให้สร้างพระที่นั่งภูวดลทัศไนย ให้เป็นหอนาฬิกาหลวงบอกเวลามาตรฐานของประเทศไทย

5. สืบเนื่องจากข้อที่แล้ว ทรงแต่งตั้งพนักงานนาฬิกาหลวงขึ้น 2 ตำแหน่ง คือ ตำแหน่ง พันทิวาทิตย์ ทำหน้าที่คอยเทียบเวลากลางวันจากดวงอาทิตย์ และ ตำแหน่ง พันพินิตจันทรา เทียบเวลากลางคืนจากดวงจันทร์ และทำหน้าที่ยิงปืนบอกเวลาดวงอาทิตย์ขึ้นที่มุมป้อมวัดเชตุพน

6. ไทยมีการนำนาฬิกาโครโนเมตรเข้ามาใช้ในรัชสมัย ร.๕ ทำให้สิ้นสุดตำแหน่งพนักงานนาฬิกาหลวงทั้งสองตั้งแหน่งในข้อก่อนหน้า แต่ได้เกิดตำแหน่งใหม่ ได้แก่ เจ้าพนักงานออบเซอร์เวตตอรี่หลวง ขึ้นมาแทน ผู้ดำรงตำแหน่งนี้คนแรกคือ พระชลยุทธโยธิน สังกัดกรมทหารเรือ และได้เริ่มการแจ้งสัญญาณบอกเวลาโดยการยิงปืนเที่ยง ที่พระบรมราชวัง ขึ้น

7. ไกลปืนเที่ยง เป็นคำแสลงแบบไทยๆ หมายถึง อยู่บ้านนอกคอกนา ห่างไกลความเจริญ จนไม่ได้ยินเสียงสัญญาณบอกเวลาเที่ยงจากการยิงปืนเที่ยงที่พระบรมราชวัง

8. การยิงปืนเที่ยงยกเลิกไปเมื่อ พ.ศ.๒๔๗๗ เนื่องจากการเกิดโรงไฟฟ้าและมีวิทยุขึ้นในประเทศไทย การแจ้งสัญญาณบอกเวลาแก่ประชาชนเปลี่ยนไปเป็นเวลา ๒ ทุ่ม (20 นาฬิกา) แทน โดยโรงไฟฟ้าทำไฟกระพริบเป็นสัญญาณ และวิทยุก็แจ้งเทียบเวลา ๒ ทุ่มเช่นกัน

9. ปี พ.ศ.๒๕๑๓ กรมอุทกศาสตร์ในนำนาฬิกาอะตอมซีเซียม เข้ามาใช้ในการรักษาเวลามาตรฐาน หลักการทำงาน คือ ใช้ความถี่ที่ธาตุซีเซียม 133 ซึ่งเป็นธาตุปรมาณูผลิตออกมา มาใช้ในการควบคุมเวลา ความถี่ปัจจุบันที่ใช้อยู่คือ ความถี่ 9,192,631,770 รอบ เท่ากับ 1 วินาที

10. ความคลาดเคลื่อนของนาฬิกาอะตอมซีเซียม มีค่า 1 ในล้านวินาทีต่อวัน ถือว่าเป็นนาฬิกาที่ให้ความคลาดเคลื่อนต่ำที่สุดในปัจจุบัน

11. เครื่องนาฬิการักษาเวลามาตรฐานที่ใช้อยู่ปัจจุบันในประเทศไทย เริ่มเปิดใช้เป็นทางการเมื่อวันที่ ๒๒ ธันวาคม ๒๕๑๕

12. กรมอุทกศาสตร์มีบริการสอบเทียบเวลาเครื่องคอมพิวเตอร์ของเรากับเวลามาตรฐาน ผ่านทางอินเตอร์เน็ต โดยดาวน์โหลดโปรแกรมที่ http://www.navy.mi.th/hydro/time/

13. นอกจากให้บริการเทียบเวลามาตรฐานประเทศไทยผ่านเบอร์โทรฯ 181 แล้ว ปัจจุบัน กรมอุทกศาสตร์ทหารเรือยังให้บริการสอบถามเวลาสากลผ่านหมายเลขโทรศัพท์ 02 361 3537 ด้วย

14. กรมอุทกศาสตร์ทหารเรือ ตั้งอยู่เลขที่ ๒๒๒ ถนนริมทางรถไฟสายเก่า บางนา กรุงเทพฯ

ร้อยเรียงจาก
"เวลามาตรฐานของประเทศไทย"
นาวาเอก ปฐมพจน์ แก่นจันทร์
รัฐพล ศรีวิลาส