แผนที่ประสบภัยนาร์กีส จากเว็บไซต์บีบีซี

ก่อนลงใต้เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ได้คุยกับเพื่อนต่างวัยคนหนึ่ง เกี่ยวกับข่าวนาร์กีส ฉันเห็นว่าการนำเสนอเรื่องนี้ในบ้านเรายังไม่เข้มข้น เท่ากับสื่อเทศ ที่เฝ้าติดตามรายงานอย่างใกล้ชิด เป็นที่น่าเสียดายว่าพวกเราส่วนใหญ่ไม่มีโอกาสอ่าน สืบเนื่องมาจากข้อจำกัดทางภาษาของเรา

แต่เย็นวันนี้ก่อนที่จะฉันเดินทางกลับกรุงเทพฯ เขามากระซิบก่อนที่วงประชุมกำลังจะจบลงว่า "พี่ครับผมแปล บทความชิ้นหนึ่งจาก website: rule of lords เสร็จแล้วครับ ให้พี่เอาลงบล็อกได้เลย" ความรู้สึกเหนื่อยล้า จากการประชุมตั้งแต่เช้ามลายหายไปสิ้น  อดคิดไปไกลไม่ได้ว่า ถ้าพวกเราต่างช่วยกันคนละไม้คนละมือ ตามความสามารถที่เราต่างมี ผนึกร่วมกำลังกัน ไม่ทอดทิ้งในยามที่เพื่อนมนุษย์กำลังเผชิญกับความทุกข์ยาก โลกของเราก็คงน่าอยู่ไม่น้อย ปัญหาต่างๆ ก็คงจะเบาบางไปได้

ขอบคุณอีกครั้งค่ะ สำหรับการแบ่งปันสิ่งงดงามของเพื่อนต่อเพื่อน.......ยังมีน้องๆและเพื่อนมุสลิมที่นั่น ฝากเสื้อผ้าและเงินกลับมาด้วย เพื่อให้ส่งต่อไปให้พี่น้องชาวพม่า ที่กลังเดือดร้อนอยู่ ขอขอบคุณเช่นกัน.....

ด้วยสองมือของเณรน้อย

"ความตายที่ป้องกันได้ ส่งผลกระเทือนทั่วโลก"

แปลโดย อ้น นิลแดง

เป็นไปตามคาด ว่าผู้รอดชีวิตจากไซโคลนนาร์กีส ซึ่งโหมกระหน่ำพม่า เมื่อวันที่ ๒ และ ๓ พฤษภาคมนั้น กำลังจะไม่รอดชีวิต

ผู้คนทั้งจากพื้นที่ปากแม่น้ำที่ได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง และพื้นที่อื่นๆ ใกล้กรุงย่างกุ้งกำลังประสบกับภาวะเจ็บป่วยจากน้ำที่สกปรก อาหารที่ไม่เพียงพอ และการติดเชื้อ เมื่อวันพุธที่ผ่านมา ชาวพม่าคนหนึ่งให้สัมภาษณ์ไว้ว่า

 “เมื่อวันที่ ๙ ที่ Thanlyin, Ko Aung Kyaw Moe และเด็กหญิงอีกคนหนึ่งตายด้วยอหิวาตกโรค ขณะนี้อยู่ที่สุสาน ใน Twente ก็เช่นเดียวกัน ได้ยินว่ามีเด็กหญิงอีกสองคน แล้วก็ที่หมู่บ้าน Hpayagyigone ที่เมือง Thanlyin ก็มีคนตายยกครอบครัว ๕ ราย ส่วนอีก ๗ หรือ ๘ คนยังรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาล”  

ตัวเลขนี้อาจจะเป็นที่แน่ชัดหรืออาจจะผิดพลาด แต่มีรายงานที่คล้ายคลึงกันนี้จากพื้นที่ประสบภัย พวกเขาต่างยืนยันตรงกันว่า ขณะนี้ผู้คนกำลังตายจากสาเหตุที่ป้องกันได้ง่ายที่สุด ไม่ได้ตายจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ขาดทรัพยากร หรือถูกทอดทิ้ง แต่พวกเขาต้องตายเพราะความดื้อดึงเกินขอบเขตของระบอบทหารอันเลื่องชื่อในแง่ที่ไม่เคยแยแส (อย่างหน้าไม่อายและไม่หยุดหย่อน) ต่อสิทธิมนุษยชนพื้นฐานหรือหลักการสากลแม้แต่ในขั้นต่ำที่สุด

ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ สิทธิในการมีน้ำดื่มที่สะอาด มีที่อยู่อาศัยที่เหมาะสม และมีอาหารเพียงพอนั้น กลายเป็นประเด็นสำคัญที่เป็นภาระทั้งในแง่บวกและแง่ลบของรัฐบาล นั่นหมายความว่ารัฐต้องทำการบางอย่างและไม่ทำการอื่นๆ เพื่อให้แน่ใจว่าสิทธิเหล่านี้ได้รับการคุ้มครอง

พูดให้เฉพาะเจาะจงยิ่งขึ้น ในโลกแห่งการค้า รัฐต่างๆ จำต้องเคารพ ปกป้อง และเติมเต็มสิทธิขั้นพื้นฐาน ในแง่กลับกัน สิ่งที่ตามมาจากหน้าที่ทั้งสามนี้คือหน่วยงานรัฐจะต้องช่วยเหลือผู้คนซึ่งไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ จะต้องปกป้องผู้ที่อ่อนแอจากการถูกผู้อื่นลิดรอนความสามารถที่จะปกป้องตัวเอง และอย่างน้อยที่สุดจะต้องไม่ทำการใดๆ ที่ทำให้ผู้คนหิวโหย กระหายน้ำ หรือไร้ที่อยู่อาศัย 

บ่อยครั้ง ปัญหาอยู่ที่การผลักดันให้รัฐบาลทำสิ่งที่พวกเขาไม่ได้ทำ บางทีอาจเป็นเพราะไม่มีเงิน กำลังคน ไม่มีความสนใจ หรืออาจเป็นเพราะนโยบายกีดกันบางอย่าง แต่ในบางกรณี ดังเช่นที่เกิดขึ้นกับพม่าในวันนี้ ปัญหาอยู่ที่การผลักดันให้รัฐบาลไม่ต้องทำอะไรเลย 

ประชาชนส่วนใหญ่ในพม่านั้นอยู่อย่างพึ่งตนเอง เพราะมีความจำเป็น ตามมาตรฐานสมัยนี้ พวกเขาตั้งความหวังในตัวผู้ปกครองไว้น้อยมาก และพึงพอใจหากถูกปล่อยให้ใช้ชีวิตตามยถากรรม แต่โชคร้าย มีน้อยครั้งมากที่พวกเขาจะไม่โดนขัดขวาง และผู้คนที่ต้องดิ้นรนอย่างเต็มที่เพื่อสนองความต้องการของตนเองอยู่แล้ว ก็มักจะถูกเรียกร้องให้สนองความต้องการของรัฐด้วย การปกป้องและการเติมเต็มสิทธิขั้นพื้นฐานไม่เคยเป็นประเด็นสำคัญสำหรับรัฐบาล    

อย่างไรก็ดี ไม่เคยมีครั้งไหนที่ความไม่แยแสต่อชีวิตและความผาสุกของประชาชนผู้ไม่เป็นที่รักจะตกต่ำลงเท่ากับในอาทิตย์ที่ผ่านมา การปิดกั้นพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากไซโคลนอย่างเข้มงวดไม่ให้ได้รับการบรรเทาทุกข์ที่จำเป็น โดยเฉพาะความช่วยเหลือเฉพาะด้าน ย่ำแย่กว่าท่าทีไร้ความปรานีเพื่อประโยชน์ของตนเองในแบบที่ผ่านๆ มาอยู่หลายขุมนัก พฤติกรรมที่ไม่ไว้หน้าองค์กรของสหประชาชาติและองค์กรระหว่างประเทศระดับแถวหน้าหลายองค์กร โดยมีชีวิตของผู้คนเป็นเดิมพัน สร้างความตกตะลึงให้เกิดขึ้นกระทั่งในกลุ่มคนที่เคยติดต่อกับรัฐบาลและหน่วยงานของรัฐ รวมไปถึงพวกที่เคยได้ยินความร้ายกาจอย่างเป็นนิจมาบ้างแล้ว   

พฤติกรรมของรัฐบาลยังทำให้ประชาชนเองตกตะลึงด้วย กระจายข่าวของวิทยุพลัดถิ่นเสียงประชาธิปไตยแห่งพม่า (Democratic Voice of Burma) รายงานว่าอาทิตย์ที่ผ่านมา กลุ่มชาวบ้านผู้เดือดพล่านในลาบุตตา ตะโกนและร่ำร้องด้วยความโกรธแค้นอย่างถึงที่สุด ว่าผ่านมาสองอาทิตย์แล้วตั้งแต่พายุถล่ม ยังมีศพมากมายลอยอยู่ในลำคลอง ว่าพวกเขาต้องออกจากที่หลบภัยเพื่อที่จะกลับไปพบว่าไม่มีบ้านเหลืออยู่ และว่าความช่วยเหลือถูกส่งมาแล้ว แต่พวกเขาเองไม่ได้รับเลยแม้แต่เศษเสี้ยว   

ซากปรักหักพังจากนาร์กีส ๓ พฤษภาคม ๒๕๕๑

ตัวเลขที่แน่ชัดของผู้เสียชีวิตจากพายุนาร์กีสคงไม่มีวันเป็นที่สรุป มีเหยื่อที่ได้รับผลกระทบมากเกินไป ในพื้นที่ที่กว้างขวางเกินไป ในประเทศที่ไร้ระบบระเบียบเกินกว่าที่ใครจะสามารถคำนวณตัวเลขได้อย่างแน่ใจ แต่สิ่งที่สามารถบอกได้อย่างแน่ใจเกินร้อยเปอร์เซ็นต์คือตัวเลขในวันพรุ่งนี้จะต้องสูงกว่าในวันนี้แน่นอน และตัวเลขในอาทิตย์หน้าก็จะสูงขึ้น หากว่าความช่วยเหลือไม่สามารถถูกส่งผ่าน ไม่ว่าโดยทางใดทางหนึ่ง ไปยังผู้คนที่สุ่มเสี่ยงเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องตายจากสาเหตุที่ป้องกันได้  

ผลสืบเนื่องที่เกิดจากการไม่ทำอะไรเลย หรือความไม่สามารถที่จะทำอะไรบางอย่าง ปรากฏชัดเจนเพียงพอสำหรับเหยื่อฉับพลันจากพายุ ความเสียหายที่รุนแรงและเรื้อรังอันจะเกิดขึ้นกับทั้งประเทศและกับเศรษฐกิจที่ง่อนแง่นเป็นทุนเดิมอยู่แล้วนั้น เป็นสิ่งที่ทำนายได้เช่นกัน แต่นอกเหนือไปจากนี้ ผลกระทบต่อโลกทั้งใบ โดยเฉพาะด้านการบรรเทาสาธารณภัยและความเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชน ก็ควรได้รับความสำคัญเป็นพิเศษ

ความล้มเหลวในการจัดการกับภัยพิบัติครั้งนี้ได้อย่างมีประสิทธิผล จะสร้างให้เกิดรูปแบบอันชั่วร้าย ซึ่งนำไปสู่ผลอันไม่พึงประสงค์ในระยะยาว ทั้งต่อประชาชนของพม่าเองและต่อทุกคน ในทุกแห่งหน มันจะเป็นความพ่ายแพ้อย่างใหญ่หลวงในทางการเมือง ทางกฎหมาย และทางมนุษยธรรมต่อเราทุกคน แต่เหนือสิ่งอื่นใด คือความพ่ายแพ้ในทางจริยธรรม ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะเยียวยา เพื่อประโยชน์ของเหยื่อพายุนาร์กีส เพื่อนร่วมชาติทั้งชายหญิงของพวกเขา และเพื่อประโยชน์ของพวกเราทุกๆ คน เราจะต้องไม่ปล่อยให้มันเกิดขึ้น

ที่มา: http://ratchasima.net/2008/05/16/preventable-deaths-global-consequences/#more-694